I C 1063/22

Суди загальної юрисдикції2026-03-27

Номер справи

I C 1063/22

Дата рішення

2026-03-27

Тип

SENTENCE

Судді

Agnieszka Onichimowska (PRESIDING_JUDGE)

Правова підстава

art. 1047 kpc, art. 64 kc

Текст рішення

<div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 27 marca 2026 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska Protokolant: Aleksandra Bobińska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2026 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa O. R. (1) przeciwko (...) W. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli ewentualnie o zapłatę I. oddala powództwo w całości; II. odstępuje od obciążania powoda kosztami postepowania. Sędzia del. Agnieszka Onichimowska </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Pozwem z dnia 12 grudnia 2022 roku (data stempla pocztowego, k. 23) powód O. R. (2), reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł o zobowiązanie pozwanego (...) A. - na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 64)">art. 64 kc</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353;art. 354;art. 354 § 1)">art. 353 oraz 354 §1 kc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1047;art. 1047 § 1)">art. 1047 § 1 kpc</a> do złożenia oświadczenia woli sprzedaży i przeniesienia prawa własności nieruchomości lokalowej położonej przy ul. (...) o nr (...)w A., o łącznej powierzchni użytkowej 54 m ( 2) . Alternatywnie, w sytuacji gdyby Sąd nie dostrzegł podstaw do uwzględnienia powództwa sformułowanego powyżej, powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 500.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu, tytułem zwrotu świadczenia nienależnego, jakie powód świadczył na rzecz pozwanej w celu zakupu nieruchomości, która to kwota stanowi równowartość kwoty 4.924.368 zł, uiszczonej przez powoda na rzecz pozwanego. Powód wniósł ponadto o zwolnienie od kosztów sądowych i orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż w 1971 roku rodzice powoda uzyskali decyzję o przydziale lokalu mieszkalnego. Następnie w dniu 28 lutego 1989 roku została wydana na rzecz powoda przez Urząd Dzielnicy (...)decyzja w przedmiocie sprzedaży lokalu. Cena sprzedaży została określona na kwotę 6.155.460,00 zł. Powód pokrył należność w drodze jednorazowej wpłaty, w wyniku czego cena sprzedaży została obniżona do kwoty 4.924.368,00 zł. Wyjaśniono, iż powód został wezwany do stawiennictwa w Kancelarii Notarialnej, celem podpisania umowy sprzedaży. Z uwagi na pobyt powoda poza granicami RP upoważnił ojca do podpisania w jego imieniu umowy. Wyjaśniono, iż do podpisania umowy nie doszło, albowiem zakwestionowano umocowanie, jakim legitymował się ojciec powoda. Zauważono ponadto, iż powód jest traktowany, jako właściciel przedmiotowego lokalu. W ocenie powoda z uwagi na uiszczenie ceny lokalu przysługuje mu uprawnienie do dochodzenia zobowiązania do zawarcia umowy sprzedaży. Podkreślono przy tym, że pozwany nigdy nie informował powoda, iż wpłacone pieniądze mogą ulec przepadkowi. Podniesiono ponadto, iż ewentualny zarzut przedawnienia byłby nadużyciem prawa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc.</a> Zauważono także, iż powód był najprawdopodobniej wprowadzony w błąd przez pozwaną, kiedy wskazywano, iż do sprzedaży mieszkania nie może dojść z uwagi na roszczenia byłych właścicieli, co miało najprawdopodobniej miejsce w latach 2008-2009.  (pozew k. 3-6) W odpowiedzi na pozew pozwany (...) A. wniosło o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu, a ponadto o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwu pozwany zakwestionował legitymację bierną po stronie (...) A. wskazując, iż decyzja z której powód wywodzi swe roszczenie została wydana, gdy (...). A., jako samorządowa osoba prawna nie istniał. Podkreślono ponadto, iż zawarte w powie żądanie nie zawiera treści oświadczenia woli, jakie zobowiązany powinien złożyć. Zauważono ponadto, iż prawo własności lokalu związane jest z prawem do gruntu (użytkowanie wieczyste ewentualnie prawo własności), na którym usytuowany jest budynek. W niniejszej sprawie kwestia ta została pominięta przez stronę powodową. Pozwany podniósł ponadto zarzut przedawnienia, jak i zarzut wygaśnięcia zobowiązania. W ocenie strony powodowej żądanie dochodzone w przedmiotowej sprawie uległo przedawnieniu z dniem 22 lutego 2001 roku. Podniesiono ponadto, iż zgodnie z decyzją nr (...) z dnia 28 lutego 1989 r. powód był zobowiązany do stawienia się w określonym dniu i godzinie w Państwowym Biurze Notarialnym, w celu zawarcia umowy sprzedaży lokalu za cenę ustaloną w przedmiotowej decyzji. Termin zawarcia umowy został wyznaczony na dzień 21 lutego 1991 roku. Do zawarcia umowy nie doszło z przyczyn leżących po stronie powoda. Podkreślono przy tym, iż przez kolejne lata powód nie podejmował żadnych prób finalizacji umowy. Pozwany wskazał ponadto, iż uiszczona przez powoda kwota 4.924.368 złotych (po denominacji 429,43 zł) stanowiła 2-3 krotność średniej miesięcznej pensji z początku lat 90-tych, co oznacza, iż w II kwartale 2023 r. stanowi to równowartość kwoty 21.017,28 zł.  (odpowiedź na pozew k. 43-48) Do czasu zamknięcia rozprawy strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej A. (...) Decyzją o przydziale lokalu mieszkalnego z dnia 14 maja 1974 r., nr sprawy (...), przydzieliło M. R. (1) i M. R. (2) lokal nr (...) przy ul(...) w A.. Do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu uprawnieni byli ponadto O. R. (1) i M. R. (3) Dowód: Decyzja o przydziale lokalu, k. 12 Decyzją nr (...) z dnia 28 lutego 1989 r. Urzędu Dzielnicy (...) orzekł o sprzedaży O. R. (1) lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku położonym przy ul. (...) w A. o powierzchni użytkowej 54 m ( 2) oraz część wynoszącą 0,028 budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców i równocześnie oddać w/w w użytkowanie na 99 lat. Cena sprzedaży została wskazana na kwotę 6.155.460 zł. (ust. 2). W treści decyzji poinformowano jednocześnie, iż cena sprzedaży lokalu ulegnie obniżeniu o 20%, tj. o kwotę 1.231.092 zł w wynosić będzie 4.924.368 zł w wypadku, gdy nabywca pokryje całą należność w drodze jednorazowej wpłaty. Wskazano ponadto, iż wpłat należy dokonywać na konto Funduszu (...) i (...) Wydział Budżetowy Urzędu Dzielnicowego A. (...). W ust. 4 ustalono, iż opłata roczna stanowiąca 1% ceny gruntu wynosi 2.350 (pkt a), zaś pierwsza opłata roczna, stanowiąca 25-krotnoś opłaty rocznej ustalonej w pkt 4a decyzji wynosi 58.750 zł. Zgodnie z ust. 10 w przypadku niestawienia się Nabywcy bez należytego uzasadnienia w Państwowym Biurze Notarialnym w oznaczonym dniu i godzinie w celu zawarcia umowy, terenowy organ administracji państwowej, który wydał decyzję, stwierdzi jej wygaśnięcie, jako bezprzedmiotowej. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż budynek przy ul. (...) w A. stanowi własność Skarbu Państwa. W dniu 30 października 1990 roku O. R. (1) dokonał wpłaty kwoty 4.924.368 złotych na konto Funduszu (...) i (...) Wydział Budżetowy Urzędu Dzielnicowego (...) Na konto Funduszu (...) i (...) Wydział Budżetowy Urzędu Dzielnicowego (...) O. R. (1) dokonał także wpłaty 58.750 złotych. Dowód: Decyzja z dnia 28.02.189 r, nr (...), potwierdzenie wpłat, k. 17 Termin zawarcia umowy sprzedaży został wyznaczony na dzień 21 lutego 1991 roku. Do zawarcia umowy nie doszło, albowiem O. R. (1) nie stawił się osobiście, zaś forma pełnomocnictwa, jakim legitymował się ustanowiony pełnomocnik M. R. (1), została zakwestionowana przez notariusza. Dowód: okoliczności bezsporne, a ponadto zeznania powoda O. R. (1), k. 123 W dniu 27 lutego 1991 roku w W. O. R. (1) sporządził dokument, którym upoważnił swojego ojca M. R. (1) do reprezentowania go w sprawach związanych z ujawnieniem uprzednio zakupionego mieszkania i wpisu do księgi wieczystej. Na upoważnieniu jest stwierdzenie, że własnoręczność podpisu potwierdza notariusz. Dowód: Decyzja z dnia 28.02.189 r, nr (...), potwierdzenie wpłat, k. 17 Pismem z dnia 18 marca 2016 roku – stanowiącym odpowiedź na pismo pełnomocnika O. R. (1) z dnia 18 stycznia 2016 roku w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego – Urząd (...) A. poinformował, iż akt notarialny umowy kupna sprzedaży lokalu nr (...) przy ul(...) w A. nie został podpisany w dniu 21 lutego 1991 roku z uwagi na brak prawidłowego pełnomocnictwa udzielonego przez O. R. (1). Poinformowano ponadto, iż w skład nieruchomości położnej przy (...), oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. ew. (...) z obrębu (...), wchodzi grunt stanowiący część dawnych nieruchomości (...): hip. (...), hip. (...), L. dz. (...) z bl. (...), w stosunku do którego zostały zgłoszone roszczenia byłych właścicieli. Dowód: pismo datowane na dzień 18.03.2016 r, 50 Pismem z dnia 27 października 2017 roku kierowanym do najemców lokali przy ul. (...), (...) ul(...) poinformowała, iż zgodnie z pismem Urzędu (...) A. Biura Spraw Dekretowych nie ma roszczeń spadkobierców byłych właścicieli do części gruntu pod budynkiem oraz nie toczą się postępowania administracyjne dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Dowód: pismo datowane na dzień 27.10.2017 r., k. 20 Pismem z dnia 25 września 2018 roku Zastępca Burmistrza Dzielnicy (...) (...) A. odmówił zapłaty kwoty 458.000,00 złotych stanowiącej zwaloryzowaną cenę sprzedaży za lokal mieszkalny nr (...) położny w budynku przy (...) w A., jak też zwaloryzowanej opłaty rocznej z tytułu współużytkowania wieczystego gruntu począwszy od 1990 roku, z uwagi na przedawnienie roszczeń z dniem 22 lutego 2001 roku. Dowód: pismo datowane na dzień 25.09.2018 r., k. 52 Pismem datowanym na dzień 29 kwietnia 2022 roku O. R. (1) wezwał Burmistrza Dzielnicy (...) do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości (...) nr (...) przy ul(...) w A.. W odpowiedzi na powyższe pismem datowanym na dzień 10 czerwca 2022 r. Burmistrz Dzielnicy (...) (...) A. wskazał m.in. iż z przepisów na których oparto decyzję z 28 lutego 1089 roku nr (...), wynika że zawarcie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub umowy sprzedaży nieruchomości państwowej poprzedza wydanie przez terenowy organ administracji państwowej decyzji określającej osobę nabywcy oraz przedmiot nabycia, co ma charakter czysto przygotowawczy. Taka decyzja nie stwarza dla jej adresata uprawnienia do zawarcia umowy, a dla organu obowiązku w tym zakresie. Podkreślono, iż brak jest wyraźnego unormowania, które przypisywałoby decyzji administracyjnej skutek cywilnoprawny, jak również brak jest możliwości wywiedzenia analogii, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390;art. 390 § 2)">art. 390 § 2 kc.</a> Wskazano, że decyzja administracyjna o oddaniu terenu w użytkowane wieczyste i o sprzedaży lokalu, choć stanowi niezbędną przesłankę do zawarcia umowy w tym przedmiocie, nie kreuje uprawnienia do dochodzenia zobowiązania do zawarcia umowy sprzedaży. Podkreślono przy tym, ze do zawarcia umowy sprzedaży w wyznaczonych przez Urząd terminach nie doszło z przy czym leżących po stronie O. R. (2). Wskazano ponadto, iż brak jest podstaw do zwrotu zwaloryzowanej ceny sprzedaży z uwagi na przedawnienie, Dowód: wezwanie, k. 9, pismo (...) A. z dnia 10 czerwca 2022 r., k. 11 Wartość lokalu nr (...) przy ul. (...) w A. w lutym 2025 roku wynosiła 1.021.380,00 złotych. Dowód: opinia biegłego sądowego, k. 82-99 Powyższy stan faktyczny był co do zasady bezsporny pomiędzy stronami i został ustalony w oparciu o zgodne twierdzenia stron, które znalazły parcie w wymienionych powyżej dokumentach. Złożone do akt sprawy kopie dokumentów Sąd uznał za wiarygodne, albowiem nie budziły one wątpliwości, co do swej autentyczności, a żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. W ocenie Sądu osobowe źródła dowodowe miały w przedmiotowej sprawie drugorzędne znaczenie, jako, że ustaleń kluczowych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy Sąd dokonał w oparciu o dowody z dokumentów zalegających w aktach. Z tego też względu zeznania powoda zasługiwały na uwzględnienie, jedynie w takim zakresie w jakim dotykały istotnych okoliczności w sprawie i korespondowały z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym. Sporządzoną w przedmiotowej sprawie opinę biegłego sądowego ds. wyceny nieruchomości H. L. Sąd ocenił, jako rzeczową i spójną, a wnioski z niej płynące stanowiły odpowiedź na pytania Sądu dotyczące wiadomości specjalnych. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, a w szczególności podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia (o czym będzie mowa szerzej w dalszej części rozważań), Sąd Okręgowy pominął dowód z opinii biegłego do spraw rachunkowości, albowiem dowód ten nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, zaś jego uwzględnienie prowadziłoby jedynie do przewlekłości postępowania i zbędnego generowania kosztów. Pozostałe zgromadzone w sprawie, a wyżej nie wymienione dowody nie miały znaczenia dla rozpoznania sprawy. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszym postępowaniu powód wniósł o zobowiązanie pozwanego (...) A. do złożenia oświadczenia woli sprzedaży i przeniesienia prawa własności nieruchomości lokalowej położonej przy (...) o nr (...) w A., o łącznej powierzchni użytkowej 54 m ( 2) . Alternatywnie, w sytuacji gdyby Sąd nie dostrzegł podstaw do uwzględnienia powództwa sformułowanego powyżej, powód wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 500.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu, tytułem zwrotu świadczenia nienależnego, jakie powód świadczył na rzecz pozwanej w celu zakupu nieruchomości, która to kwota stanowi równowartość kwoty 4.924.368 zł, uiszczonej przez powoda na rzecz pozwanego. Pozwane (...) A. konsekwentnie wnosiło oddalenie powództwa podnosząc szereg zarzutów, w tym zarzut przedawnienia roszczenia. Przed przejściem do szczegółowych rozważań nadmienić należy, iż w pozwie powód sformułował roszczenie „alternatywne”. Warto przy tym przypomnieć, iż żądanie alternatywne oznacza, że powód może żądać spełnienia jednego z kilku świadczeń. Natomiast żądanie ewentualne zgłaszane jest jako dodatkowe na wypadek niemożności uwzględnienia przez sąd żądania zasadniczego. Sąd rozpoznaje i rozstrzyga o żądaniu ewentualnym tylko wówczas, gdy brak podstaw do uwzględnienia żądania zasadniczego. Jakkolwiek literalnie powód zgłosił żądanie „alternatywne”, to z treści żądania jednoznacznie wynika, iż stanowiło ono żądanie ewentualne i tak też zostało potraktowane przez Sąd. Dokonując oceny zgłoszonego roszczenia należy przypomnieć, że zgodnie z zasadą kontradyktoryjności – to na stronach ciąży obowiązek przygotowania, gromadzenia i dostarczenia materiału dowodowego, który podlega weryfikacji przez Sąd. To bowiem na stronach spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>), z których to faktów wywodzą one skutki prawne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c</a>)  (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1996 r., I CKU 45/96 ; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2000 r., III CKN 237/00). W ramach zgłoszonego żądania głównego zgłoszonego w pozwie, opartego na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 64)">art. 64 k.c.</a> w zw. z art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 389;art. 389 § 1;art. 390;art. 390 § 2)">art. 389 § 1 oraz art. 390 § 2 k.c.</a>, Sąd może powództwo to albo oddalić, albo w całości uwzględnić, orzekając o zawarciu umowy przyrzeczonej. Nie może natomiast bez zgody obu stron nadać zawartej umowie treści innej od ustalonej w umowie przedwstępnej. Obowiązek pozwanego musi wynikać z treści umowy przedwstępnej i jego istnienie stanowi konieczną przesłankę dopuszczalności powództwa o zawarcie umowy (vide: uchwała Sądu Najwyższego z 7 stycznia 1967r. sygn. IIICZP 32/66). Mając na względzie powyższe uwagi uwypuklić trzeba, że skutki prawne umowy przedwstępnej, które powstają w wyniku nie zawarcia umowy przyrzeczonej reguluje przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390;art. 390 § 1;art. 390 § 2)">art. 390 § 1 i § 2 k.c.</a>. Mogą one być dwojakiego rodzaju. W sytuacji gdy strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia – drugiej stronie przysługuje roszczenie odszkodowawcze (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390;art. 390 § 1;art. 390 § 1 zd. 1)">art. 390 § 1 zdanie pierwsze k.c.</a> – tzw. skutek słabszy umowy przedwstępnej). Natomiast gdy dodatkowo, poza warunkami ważności umowy przedwstępnej, spełnione będą również warunki ważności umowy przyrzeczonej, opisane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390;art. 390 § 2)">art. 390 § 2 k.c.</a> – druga strona będzie mogła żądać zawarcia umowy przyrzeczonej (skutek silniejszy umowy przedwstępnej). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że określony w umowie przedwstępnej termin zawarcia umowy przyrzeczonej nie jest terminem końcowym, a jedynie terminem spełnienia świadczenia, którego upływ nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania do zawarcia umowy przyrzeczonej. Przeciwnie, upływ tego terminu skutkuje wymagalnością roszczenia o zawarcie umowy, a konsekwencją tej wymagalności staje się rozpoczęcie biegu jednorocznego terminu przedawnienia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390;art. 390 § 3)">art. 390§ 3 k.c.</a>) , a także wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390;art. 390 § 2)">art. 390 § 2 k.c.</a> roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej. ( vide: wyroki SN z 27 maja 2003 r., IV CKN 113/01, z 16 grudnia 2005 r., III CK 344/05, z 16 listopada 2012 r., III CSK 73/12, z 13 stycznia 2011 r., III CSK 116/10, 24 kwietnia 2014 r., III CSK 315/13). Kierując się powyższym należy ustalić czy w przedmiotowej sprawie doszło do zawarcia przedwstępnej umowy sprzedaży, a jeżeli tak czy stanowi ona podstawę uzasadniającą dochodzone pozwem roszczenie. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19850220099" title="Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99 (art. 35)">art. 35</a> stawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19850220099" title="Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99 ()">ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości</a> (w brzmieniu obowiązującym w czasie gdy została wydana decyzja stwierdzająca, że powodowi zostanie sprzedany lokal przy ul. (...) w A.) przewidywał, iż decyzja administracyjna o sprzedaży lokalu stanowi podstawę do zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Taki tryb sprzedaży lokali przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego potwierdzał też przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19850470239" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz narządzania sprzedanymi nieruchomościami - Dz. U. z 1985 r. Nr 47, poz. 239 (§ 25;§ 25 ust. 1)">§ 25 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami</a> (Dz.U. Nr 47, poz. 239). W tym miejscu warto przywołać stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z dnia 29 października 2004 roku, III CK 478/03 zgodnie z którym „w doktrynie był reprezentowany pogląd, że decyzja taka stanowi zobowiązanie Skarbu Państwa do zawarcia z jej adresatem umowy sprzedaży lokalu. Zawarte w decyzji oświadczenie woli Gminy, w którym zobowiązuje się ona do sprzedaży lokalu po cenie ustalonej w decyzji, stanowi bowiem wyraźne przyrzeczenie zawarcia umowy. Nawet jednak gdyby podzielić takie stanowisko, to nie można uznać, iż powódce przysługuje skuteczne roszczenie o złożenie przez Gminę, jako następcy prawnego Skarbu Państwa, oświadczenia o przeniesieniu własności lokalu na powódkę. Oświadczenie Gminy wraz z dorozumianym oświadczeniem powódki, która przejawia wolę zawarcia umowy sprzedaży lokalu, można traktować jako umowę przedwstępną zawarcia umowy sprzedaży lokalu. Do skutecznego zbycia lokalu powódce przez Gminę wymagane jest jednak zachowanie formy aktu notarialnego. Aby z umowy przedwstępnej wynikało roszczenie o zawarcie umowy przyrzeczonej, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390;art. 390 § 2)">art. 390 § 2 KC</a>, umowa przedwstępna musiałaby zostać zawarta także w formie aktu notarialnego. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku umowy przedwstępnej, która została zawarta w drodze wydania decyzji przez Gminę, w której zobowiązuje się ona do sprzedaży lokalu powódce za cenę ustaloną w tej decyzji oraz dorozumianego oświadczenia powódki, umowa przedwstępna sprzedaży lokalu nie została zawarta z zachowaniem formy notarialnej. W tej sytuacji powódce nie przysługuje więc roszczenie o zawarcie umowy sprzedaży lokalu przez Gminę za cenę ustaloną w decyzji o przydziale.” Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, iż o ile decyzję nr (...) z dnia 28 lutego 1989 r. Urzędu Dzielnicy (...) o sprzedaży O. R. (1) (...) w budynku położonym przy (...) w A. można uznać za (  quasi) przedwstępną umowę sprzedaży lokalu, to z uwagi na brak wymaganej – stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390;art. 390 § 2)">art. 390 § 2 kc</a> – formy aktu notarialnego, powodowi nie przysługuje roszczenie o zawarcie umowy sprzedaży lokalu za cenę ustaloną w decyzji. Niezależnie od powyższego wskazać należy także na upływ terminu, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 389;art. 389 § 2)">art. 389 § 2 kc</a>, co także przemawia za niezasadnością roszczenia głównego. Przechodząc do drugiego ze zgłoszonych żądań, niezależnie od podniesionej kwestii legitymacji, należy przede wszystkim odnieść się do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Do roszczeń objętych żądaniem ewentualnym – na chwilę powstania roszczenia - miał zastosowanie dziesięcioletni termin przedawnienia roszczeń z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> Zdaniem pozwanego roszczenie powoda przedawniło się w dniu 22 lutego 2001 r. Strona powodowa – powołując się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art.5 kc</a> – wniosła o uznanie, że podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W judykaturze zgodnie przyjmuje się dopuszczalność stosowania przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> do skutków upływu terminu przedawnienia, jeżeli podniesienie zarzutu przedawnienia przez dłużnika jawi się jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dostrzec jednak można rozbieżności w rozumieniu tego, z jakich przyczyn owa sprzeczność z zasadami etyczno-moralnymi ma istnieć. Według poglądu najszerszego, sąd oceniając zarzut przedawnienia przez pryzmat <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> powinien analizować wszystkie okoliczności sprawy – leżące po stronie każdej ze stron stosunku prawnego, a także poza nimi, przyczyny, dla których do opóźnienia w dochodzeniu roszczenia doszło oraz ogólny kontekst sprawy. Istnieje również koncepcja koncentrująca się wokół przede wszystkim zachowania dłużnika, jako że to on jest podmiotem, który ewentualnie może nadużyć prawa podmiotowego zgłaszając zarzut przedawnienia. Jeśli więc sam postępował sprzecznie z zasadami współżycia społecznego i wskutek tego doszło do przedawnienia roszczenia, to nie powinien ze swego niewłaściwego postępowania uzyskiwać pozytywnych skutków prawnych. Inny z poglądów wskazuje z kolei na potrzebę analizowania przyczyn leżących po stronie wierzyciela, który z roszczeniem w terminie nie wystąpił, w kontekście ich usprawiedliwionego okolicznościami charakteru. Podkreśla się także, że bez względu na to, czy zarzut przedawnienia jest zgodny z zasadami współżycia społecznego, nie można zniwelować skutków przedawnienia, jeżeli okres jego przekroczenia przez wierzyciela jest znaczny. Zarazem wskazuje się, że zachodzi domniemanie zgodności zgłoszonego zarzutu przedawnienia z prawem  (tak. Partyk Aleksandra, Partyk Tomasz, Dopuszczalność stosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> jako podstawy odmowy uwzględnienia zarzutu przedawnienia roszczenia). Jak z kolei wskazał Sad Apelacyjny w Warszawie w  (sygn. akt VI ACa 438/18) stosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc</a> w stosunku do zarzutu przedawnienia powinno mieć miejsce zupełnie wyjątkowo, w sytuacjach szczególnych, i nie może następować automatycznie. Analizując okoliczności przedmiotowej sprawy nie można tracić z pola widzenia faktu, iż termin do zawarcia umowy sprzedaży lokalu został wyznaczony na dzień 21 lutego 1991 roku, zaś pozew w niniejszej sprawie został złożony w dniu 12 grudnia 2022 roku, a więc ponad 30 lat później. Przypomnieć przy tym należy, iż do zawarcia umowy nie doszło z przyczyn leżących po stronie powoda, albowiem powód O. R. (1) przebywał w tym czasie poza granicami RP, zaś ustanowiony przez niego pełnomocnik (ojciec), nie legitymował się prawidłowym pełnomocnictwem. Podkreślenia wymaga, iż w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zostało wyjaśnione, co uzasadniało tak znaczną zwłokę w dochodzeniu roszczeń. Wyjaśnienia powyższego nie znajdziemy, ani w dowodach z dokumentów, ani też w zeznaniach powoda. Usprawiedliwieniem nie mogą być informacje o zgłoszonych roszczeniach byłych właścicieli, w szczególności, iż nie zostało wykazane, aby powód – przed 2016 rokiem – podejmował działania mające na celu realizacje swych praw. Zeznania powoda w tym zakresie nie mogą być miarodajnym źródłem informacji z uwagi na ich znikomą precyzyjność. Przypomnieć należy, iż pismem z dnia 18 marca 2016 roku – stanowiącym odpowiedź na pismo pełnomocnika powoda O. R. (1) z dnia 18 stycznia 2016 roku – Urząd (...) A. informował m.in, iż w stosunku Dóbr Ziemskich (...) (na terenie których położony jest obecnie przedmiotowy lokal) zostały zgłoszone roszczenia byłych właścicieli. W ocenie Sądu, aby uznać iż podniesiony zarzut przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie powód powinien był wykazać, iż czynił starania mające na celu dochodzenie swych praw, zaś zgłoszone roszczenia mu tu utrudniły. Co więcej, aby uznać zasadność sprzeczności podniesionego zarzutu przedawnienia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc</a> musiałoby zostać wykazane, że działania powoda były podejmowane wcześniej, aniżeli kilkanaście lat po upływie okresu przedawnienia, czego w niniejszej nie dokonano. Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu Okręgowego ewentualne roszczenia byłych właścicieli (bądź ich następców prawnych) nie stały na przeszkodzie zgłoszeniu i rozpoznaniu żądania powoda sformułowanego w pkt 2 pozwu, w trakcie trwania postępowania administracyjnego. Rekapitulując dokonane w sprawie rozważania należy stwierdzić, iż podniesiony zarzut przedawnienia zasługiwał na uwzględnienie, albowiem roszczenia powoda uległy przedawnieniu z dniem 22 lutego 2001 roku. W świetle powyższego Sąd Okręgowy nie czynił już rozważań w przedmiocie pozostałych zarzutów strony pozwanej, albowiem byłyby one bezprzedmiotowe. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, Sad oddalił powództwo w całości. O kosztach orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, w tym sytuacje finansową powoda. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążania powoda kosztami procesu. Sędzia del. Agnieszka Onichimowska </div>