II OW 170/12

SENTENCJA Dnia 11 grudnia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Starosty Myślenickiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Sułkowic a Starostą Myślenickim w przedmiocie udrożnienia zbieracza sieci melioracyjnej na działkach nr [...] i [...] w miejscowości B. postanawia wskazać Starostę Myślenickiego jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Starosta Myślenicki w piśmie z dnia 13 lipca 2012 roku wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Burmistrzem Sułkowic dotyczącego załatwienia wniosku U. i J.M. o nakazanie udrożnienia zbieracza sieci melioracyjnej na działkach o nr ew. [...] i [...] w miejscowości B. Zdaniem Starosty zgodnie z art. 70 i art. 73 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne melioracje wodne, do których zalicza się systemy drenarskie mają za zadanie służyć regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodziami. Z chwilą przekwalifikowania przez gminę gruntu rolnego na grunt budowlany i dopuszczenia takiego terenu do zabudowy sieci drenarskie przestają spełniać ustawowe zdania, gdyż ich celem jest melioracja terenów rolnych. Sieć urządzeń melioracji wodnych szczegółowych staje się wtedy siecią drenarską odprowadzającą wody na terenach budowlanych. Ewentualne uszkodzenia drenaży, które odprowadzają wody z terenów zabudowanych i powodują zalewanie terenów sąsiednich, w ocenie Starosty, należy traktować, jako przypadki zmiany stosunków wodnych, o których mowa w art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Art. 29 ust. 3 ww. ustawy daje właściwym organom administracji publicznej możliwość władczej ingerencji w sferę prawa własności. W przypadku wykazania, że w wyniku działań dokonanych przez właściciela gruntu doszło do naruszenia stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich organ administracji winien z tego prawa skorzystać. W odpowiedzi na wniosek Starosty Burmistrz Sułkowic podniósł, że z art. 77 ust. 2 ustawy Prawo wodne wynika, że jeżeli obowiązek wynikający z ust. 1 tego przepisu nie jest wykonywany, to organ właściwy do wydania pozwolenia wodno prawnego, ustala w drodze decyzji proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Zdaniem Burmistrza przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 29 ustawy Prawo wodne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 – t.j. ze zm.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast spory o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzyga, co do zasady wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a dopiero w razie braku takiego organu – sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzygnięcie sporu poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. Organami pozostającymi w sporze są natomiast organ, do którego skierowano określone żądanie i który uznał się za niewłaściwy, oraz organ, któremu to żądanie zostało przekazane do załatwienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a. i który uznaje, że przekazanie nastąpiło to wbrew jego właściwości określonej w stosownych przepisach. Ogólna właściwość organów w sprawach z zakresu prawa wodnego została określona w art. 4 ustawy Prawo wodne. W odniesieniu do poszczególnych kategorii spraw i poszczególnych zadań, właściwe organy wskazywane są poprzez dalsze przepisy ustawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy konieczne jest dokonanie oceny wzajemnej relacji art. 29 oraz art. 77 § 1 i § 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (Dz. U. z 2012 roku poz. 145 ze zm.). Pierwszy z powyższych przepisów, tj. art. 29 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, jeśli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Natomiast, jeśli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 Prawa wodnego). Art. 77 § 1 Prawa wodnego jednoznacznie stanowi, że utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej, to do tej spółki. Z art. 77 § 2 Prawa wodnego wynika zaś, że jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany to organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 77 ustawy Prawo wodne jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 29 tej ustawy. W konsekwencji, jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej nie jest realizowany, to wyłącznie organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, tj. w tej sprawie Starosta, jest zobowiązany nałożyć w formie decyzji obowiązki, o których mowa w art. 77 § 1 ustawy Prawo wodne. Za nieuzasadniony uznać należy zaprezentowany przez Starostę pogląd, że zmiana przeznaczenia gruntu z rolnego na budowlany powoduje, iż znajdujące się na tym gruncie urządzenia melioracji wodnej szczegółowej tracą charakter takich urządzeń. Z art. 70 ust. 1 ustawy Prawo wodne wynika, że melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Urządzenia melioracji wodnych zarówno podstawowe, jak i szczegółowe służą ww. celom. Urządzenia te są jednak urządzeniami o charakterze liniowym, które przebiegają na długich odcinkach. Urządzenia takie (np. rowy melioracyjne) mogą przebiegać na pewnym odcinku przez tereny budowlane jednakże, jako całość służą w efekcie realizacji celów wskazanych w art. 70 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Nie ma uzasadnionych podstaw, by dzielić tego rodzaju urządzenia na części i poddawać te poszczególne części odmiennym uregulowaniom prawnym. Zbieracz melioracyjny, o którym mowa we wniosku U. i J.M. jest niewątpliwie częścią urządzenia melioracji szczegółowej. Właściwym do rozpatrzenia wniosku o podjęcie czynności w celu jego udrożnienia będzie więc Starosta. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Starostę Myślenickiego, jako organ właściwy do załatwienia sprawy na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.