I OSK 1995/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Tomasz Szmydt (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 96/18 w sprawie ze skargi W. S.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r. oddalił skargę W. S.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym. W. S.-K. w dniu [...] lipca 2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna A. K. (urodzonego w dniu [...] listopada 2016 r.). Wnioskodawczyni jest matką również A. W., urodzonego w dniu [...] lutego 2009 r. Prezydent Miasta T. M. decyzją z [...] września 2017 r. odmówił przyznania od dnia [...] lipca 2017 r. świadczenia rodzicielskiego na dziecko – A. K. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał na art. 17, art. 20, art. 23, art. 24 ust. 1 i ust. 9, art. 25 ust. 1, art. 26 oraz art. 27 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, ze zm., dalej: u.ś.r.). W uzasadnieniu organ powołując m.in. art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 7 i ust. 8 oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. wskazał, że decyzją z [...] maja 2017 r. przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. na syna A. W. na okres od dnia [...] kwietnia 2017 r. do [...] lutego 2020 r. Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r., który reguluje zbieg uprawnień konkretnej osoby do świadczeń na dzieci, nie zostały spełnione przesłanki uprawniające wnioskodawczynię do otrzymania świadczenia rodzicielskiego na syna A. K., gdyż pobiera świadczenie pielęgnacyjne na syna A. W. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. S.-K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. T., po rozpoznaniu odwołania, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i orzekło w sprawie odmawiając W. S.-K. świadczenia rodzicielskiego na A. K. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i przedstawiając treść regulacji ustawowych wskazał, iż część wspólna przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. została zmieniona przez art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 roku o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1428) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1 sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu projektu nowelizacji wskazano, że doprecyzowanie art. 27 ust. 5 u.ś.r. ma na celu zapewnienie jednolitości stosowania przepisów ustawy przez organy i jednoznacznego wskazania, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny. Powyższa zmiana art. 27 ust. 5 u.ś.r. weszła w życie z dniem 1 sierpnia 2017 r., co oznacza, że organ pierwszej instancji wydając dnia [...] września 2017 r. decyzję nie mógł pominąć nowego brzmienia tego przepisu. Bez znaczenia dla sprawy jest fakt, iż wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony przed 1 sierpnia 2017 r. Ustawa nowelizacyjna nie wprowadziła przepisów przejściowych dotyczących spraw wszczętych, a nie zakończonych przed wejściem w życie ustawy. W art. 17 ustawy nowelizującej uregulowana została jedynie kwestia świadczeń przyznawanych na okres zasiłkowy, do których świadczenie rodzicielskie (art. 17c) nie należy. Zgodnie mianowicie z art. 17 ustawy nowelizującej, przepisy ustawy zmienianej w art. 6 (u.ś.r.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyłączeniem art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6, art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 5d ustawy zmienianej w art. 6, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 roku. Skargę na powyższą decyzję SKO w P. T. wniosła W. S.-K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 marca 2018r. uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd wskazał, że stanowiący podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć art. 27 ust. 5 u.ś.r. reguluje sytuację, gdy rodzicom przysługują uprawnienia do obydwu świadczeń, czyli kwestie zbiegu uprawnień. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skoro organ I instancji orzekał w dniu 19 września 2017 r., to obowiązany był zastosować powyższe unormowanie w brzmieniu nadanym przez art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 roku o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428, dalej: ustawa nowelizująca). Nowelizacja weszła w życie z dniem 1 sierpnia 2017 r. Sąd stwierdził, że bez znaczenia dla sprawy jest fakt, iż wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony przed 1 sierpnia 2017 r. Co do zasady bowiem organy administracji publicznej orzekają według stanu prawnego na dzień wydania decyzji, co oznacza, że organ pierwszej instancji wydając decyzję nie mógł pominąć nowego brzmienia tego przepisu. Trafnie organ odwoławczy wywiódł, że w art. 17 ustawy nowelizującej ustawodawca przewidział odmienne od powyższej zasady stosowania nowych uregulowań jedynie w przypadku świadczeń rodzinnych przyznawanych na poszczególne okresy zasiłkowe. Stosownie do zawartej w art. 3 pkt 10 u.ś.r., okresem zasiłkowym w rozumieniu ustawy jest okres od dnia [...] listopada do dnia [...] października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Natomiast ani świadczenie rodzicielskie, ani świadczenie pielęgnacyjne nie jest w ten sposób przyznawane. W szczególności będące przedmiotem rozważań świadczenie rodzicielskie przyznawane jest przez czas wskazanej w art. 17c ust.3 ustawy liczby tygodni, liczonej od dni porodu bądź objęcia dziecka opieką. Nie jest to zatem świadczenie okresowe w rozumieniu u.ś.r. W oparciu o powyższą wykładnię przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjął, że organy prawidłowo zweryfikowały zasadność wniosku o świadczenie rodzicielskie z uwzględnieniem zasady zbiegu prawa do świadczeń, określonej w art. 27 ust.5 pkt 1 i 2 u.ś.r. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła W. S.-K. podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 17c 9 pkt 4 w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją tego przepisu dokonaną ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428), tj. przed dniem 1 sierpnia 2017 r. - poprzez błędną ich wykładnię. Wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Jednocześnie oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przedmiotem sporu między stronami jest interpretacja przepisu art. 27 ust. 5 pkt 1, 2 u.ś.r. w wersji obowiązującej przed 1 sierpnia 2017 r. stanowiącego materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji. Ocena zasadności skargi wymaga bowiem udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do zbiegu uprawnień do świadczeń, a mianowicie świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego, w rozumieniu art. 27 ust. 5 pkt 1 i 2 u.ś.r. i tym samym zaistnienia negatywnej przesłanki wyłączającej możliwość przyznania świadczenia rodzicielskiego na drugie dziecko. Zdaniem skarżącej w przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego należy przyjąć, że uprawnienia te są przyznawane w związku ze sprawowaniem opieki nad konkretnym podmiotem i w oparciu o inne przesłanki materialnoprawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 p.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga kasacyjna zmierza do wykazania, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 17c 9 pkt 4 w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją tego przepisu dokonaną ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428 ), tj. przed dniem 1 sierpnia 2017 r. Uznając powyższy zarzut za niezasadny należy podkreślić, że zastosowanie przez organy przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 7 lipca 2017 r., zostało prawidłowo zaakceptowane przez Sąd I instancji orzekający w niniejszej sprawie. Zasadą jest bowiem, że organy wydając decyzję biorą pod uwagę stan prawny w tym dniu obowiązujący. Przepisy ustawy nowelizującej mogą wprowadzać w tym zakresie pewne odstępstwa, jednakże w tym wypadku ustawodawca nie zdecydował, by wnioski o świadczenia rodzinne wniesione przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów, podlegały rozpoznaniu w oparciu o przepisy aktualne na dzień złożenia wniosku. W art. 17 ustawy nowelizującej ustawodawca przewidział odmienne zasady stosowania nowych uregulowań jedynie w przypadku świadczeń rodzinnych przyznawanych na poszczególne okresy zasiłkowe. Stosownie do art. 3 pkt 10 u.ś.r., okresem zasiłkowym w rozumieniu ustawy jest okres od dnia [...] listopada do dnia [...] października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Natomiast ani świadczenie rodzicielskie, ani świadczenie pielęgnacyjne nie jest w ten sposób przyznawane. Będące przedmiotem rozważań świadczenie rodzicielskie przyznawane jest przez czas wskazanej w art. 17c ust. 3 ustawy liczby tygodni, liczonej od dni porodu bądź objęcia dziecka opieką. Nie jest to zatem świadczenie okresowe w rozumieniu u.ś.r. W takim wypadku nowelizacja przepisów, w wyniku której dokonano zmian w kształcie uprawnień do świadczenia rodzicielskiego w kontekście zbiegu z innymi świadczeniami finansowanymi z budżetu państwa, pozostawała jedyną podstawą prawną dla orzekania przez organy od dnia 1 sierpnia 2017 r. Tym samym organ I instancji wydając w dniu [...] września 2017 r. decyzję obowiązany był zastosować przepisy w brzmieniu nadanym przez art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 roku o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin. Powyższe skutkuje przyjęciem, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego upatrywany w błędnym ustaleniu ich brzmienia w dniu wydawania decyzji przez organy, pozostawał nieuzasadniony. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.