I OPP 35/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Maria Rzążewska Jan Kacprzak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku sygn. akt II SA/Bk 878/07 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sygn. akt I OSK 873/08 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dostępu do informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE J. B. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (sygn. akt I OSK 873/08) w sprawie z jego skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skargę na przewlekłość postępowań J. B. wniósł w dniu 30 października 2008 r. do protokołu rozprawy kasacyjnej wskazując, że zostały przekroczone terminy, o których mowa w art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Następnie w dniu 19 listopada 2008 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo stanowiące uzupełnienie skargi na przewlekłość. Skarżący zażądał stwierdzenia przewlekłości w trybie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843) prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku sygn. akt II SA/Bk 858/07 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sygn. akt I OSK 873/08, a także do podjęcia czynności zapobiegających w przyszłości naruszeniom terminów w sprawach udostępniania informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że skarga J. B. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku w dniu 7 grudnia 2007 r. W związku ze złożonym przez J. B. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku postanowieniem z dnia 10 stycznia 2008 r. uwzględnił żądanie skarżącego i przyznał mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 20 złotych. Następnie po uprawomocnieniu się powyższego postanowienia Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 20 złotych. Po sprawdzeniu że należny wpis od skargi został uiszczony 7 lutego 2008 r. na rachunek bankowy sądu, zarządzeniem z dnia 13 lutego 2008 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 20 marca 2008 r. Po rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 3 kwietnia 2008 r. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. B. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]. Od wyroku tego skargę kasacyjną w imieniu J. B. sporządził i wniósł jego pełnomocnik adw. Z. P. w dniu 28 maja 2008 r. Skarga kasacyjna wraz z aktami sądu pierwszej instancji wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 30 czerwca 2008 r. Następnie zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2008 r. wyznaczono termin rozprawy kasacyjnej na dzień 30 października 2008 r. W dniu rozprawy kasacyjnej J. B. wniósł skargę na przewlekłość postępowania zarówno przed sądem pierwszej jak i drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 października 2008 r. sygn. akt I OSK 873/08 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 858/07 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga J. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności Sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte skargą J. B. prowadzone było w sprawie dostępu do informacji niejawnych. Zgodnie art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. W tym też kontekście należy rozpoznać przedmiotową skargę na przewlekłość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku podjął niezbędne czynności mające na celu rozpoznanie sprawy, tj. rozpoznany został wniosek o przyznanie prawa pomocy, wezwano skarżącego do uiszczenia należnego wpisu sądowego i wyznaczono sprawę na termin rozprawy. Od dnia uiszczenia wpisu sądowego od skargi do dnia wyznaczenia rozprawy minęło 6 tygodni. Biorąc pod rozwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym uwzględniając charakter spraw dostępu do informacji publicznej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie podjęte przez Wojewódzki Sąd w toku tego postępowania czynności były prawidłowe oraz dokonano ich w rozsądnych terminach, czym nie naruszono zasady sprawności postępowania. Dodać należy, że wskazany termin (trzydziestu dni dla sądu administracyjnego) do rozpoznania skargi na decyzję o odmowie dostępu do informacji publicznej, jest terminem procesowym. Ma on charakter instrukcyjny. Bezskuteczny upływ tego terminu nie rodzi materialnych skutków prawnych. Jest to jedynie środek dyscyplinujący. Intencją ustawodawcy było skrócenie w tych sprawach, w stosunku do innego rodzaju spraw, oczekiwania na ewentualną weryfikację rozstrzygnięcia podmiotu zobowiązanego. W rozpoznawanej sprawie przedłużenie tego terminu do dwóch tygodni nie naruszyło prawa skarżącego do rozpoznania skargi w rozsądnym terminie. Wpis sądowy został uiszczony w dniu 7 lutego 2008 r., zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy zostało wydane w dniu 13 lutego 2008 r., a termin rozprawy został wyznaczony na dzień 20 marca 2008 r. tj. z wyprzedzeniem koniecznym we wszystkich rodzajach spraw. W tym stanie rzeczy brak podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 858/07 nastąpiła nieuzasadniona zwłoka. Również skarga J. B. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że ten szczególny termin określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej przewidziany na rozpoznanie spraw tego rodzaju nie ma zastosowania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wykładnia literalna art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prowadzi do wniosku, iż dotyczy on jedynie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, bowiem mowa w nim tylko o skardze. Skarga kasacyjna natomiast jest środkiem odwoławczym wszczynającym postępowanie przed sądem drugiej instancji, odrębne niż postępowanie zainicjowane skargą. W związku z powyższym nieuprawniona jest wykładnia rozszerzająca powołanego przepisu, zgodnie z którą termin przewidziany przez ustawodawcę w pkt 2 (30 dni na rozpoznanie skargi) odnosi się również do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Natomiast ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Jednakże zgodnie z art. 14 tej ustawy ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to zatem, że ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które z przyczyn nieuzasadnionych trwa dłużej niż 12 miesięcy. W rozpoznawanej sprawie od dnia przedstawienia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skargi kasacyjnej wraz z aktami sprawy do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania i do dnia rozprawy po której został wydany wyrok - upłynął okres 4 miesięcy. Jest to okres uwzględniający rodzaj sprawy i wymóg jej przyśpieszonego rozpoznania, gdy się zważy, że średni okres trwania postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wynosił w ciągu 2008 r. około jednego roku, wobec czego nie można mówić o przewlekłym załatwianiu tej sprawy w rozumieniu przepisów ustawy. Skarga na przewlekłość postępowania jest zatem niezasadna. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 powołanej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.