Ppolska.starec← UrzadnikУвійти

I C 399/22

Суди загальної юрисдикції2024-03-06
Номер справи
I C 399/22
Дата рішення
2024-03-06
Тип
SENTENCE

Судді

Tadeusz Trojanowski (PRESIDING_JUDGE)

Правова підстава

Текст рішення

<p>Sygn. akt:I C 399/22</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 6 marca 2024 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Tadeusz Trojanowski</p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 roku w Gliwicach</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości dłużniczki <span class="anon-block">A. T. (1)</span> jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej</p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. T. (1)</span> i <span class="anon-block">A. T. (1)</span> </p> <p>o uznanie czynności prawnych za bezskuteczne</p> <p>1.  uznaje za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości umowę darowizny ekspektatywy odrębnej własności lokalu, zawartą pomiędzy <span class="anon-block">A. T. (1)</span> a jej synem <span class="anon-block">M. T. (1)</span> w formie aktu notarialnego sporządzonego w dniu 23 grudnia 2019 roku przez notariusza <span class="anon-block">M. L.</span> z Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">Z.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> , repertorium <span class="anon-block">(...)</span> numer <span class="anon-block"> (...)</span>, której przedmiotem było przeniesienie całości udziałów w <span class="anon-block">lokalu mieszkalnym numer (...)</span> , stanowiącym odrębną nieruchomość, składającym się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki z wc oraz przedpokoju wraz pomieszczeniem przynależnym to jest piwnicą o powierzchni 22,1 m<sup> <!-- -->2</sup> , a o łącznej powierzchni 62,84 m<sup> <!-- -->2 </sup>, położonym na pierwszej kondygnacji w budynku w <span class="anon-block">Z.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla którego to lokalu Sąd Rejonowy w Zabrzu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> ;</p> <p>2.  uznaje za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości umowę dożywotniej i nieodpłatnej służebności mieszkania, polegającej na prawie korzystania z całego <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego numer (...)</span>, stanowiącego odrębną nieruchomość, składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki z wc oraz przedpokoju wraz pomieszczeniem przynależnym to jest piwnicą o powierzchni 22,1 m<sup> <!-- -->2</sup> , a o łącznej powierzchni 62,84 m<sup> <!-- -->2 </sup>, położonym na pierwszej kondygnacji w budynku w <span class="anon-block">Z.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla którego to lokalu Sąd Rejonowy w Zabrzu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> ;</p> <p>3.  odstępuje od obciążenia pozwanych kosztami procesu.</p> <p> SSO Tadeusz Trojanowski</p> <p>Sygn. akt I C 399/22</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód – syndyk masy upadłości <span class="anon-block">A. T. (1)</span> wniósł ostatecznie o:</p> <p>- uznanie za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości umowy darowizny ekspektatywy odrębnej własności lokalu, zawartą pomiędzy <span class="anon-block">A. T. (1)</span> a jej synem pozwanym <span class="anon-block">M. T. (1)</span> w formie aktu notarialnego sporządzonego w dniu 23 grudnia 2019 roku przez notariusza <span class="anon-block">M. L.</span> z Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">Z.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> , repertorium <span class="anon-block">(...)</span> numer <span class="anon-block"> (...)</span>, której przedmiotem było przeniesienie całości udziałów w <span class="anon-block">lokalu mieszkalnym numer (...)</span> , stanowiącym odrębną nieruchomość, składającym się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki z wc oraz przedpokoju wraz pomieszczeniem przynależnym to jest piwnicą o powierzchni 22,1 m<sup> <!-- -->2</sup> , a o łącznej powierzchni 62,84 m<sup> <!-- -->2</sup> , położonym na pierwszej kondygnacji w budynku w <span class="anon-block">Z.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla którego to lokalu Sąd Rejonowy w Zabrzu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> ;</p> <p>- uznanie za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości umowę dożywotniej i nieodpłatnej służebności mieszkania, polegającej na prawie korzystania z całego <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego numer (...)</span>, stanowiącego odrębną nieruchomość, składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki z wc oraz przedpokoju wraz pomieszczeniem przynależnym to jest piwnicą o powierzchni 22,1 m2 , a o łącznej powierzchni 62,84 m<sup> <!-- -->2</sup> , położonym na pierwszej kondygnacji w budynku w <span class="anon-block">Z.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla którego to lokalu Sąd Rejonowy w Zabrzu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> </p> <p>- oraz obciążenie pozwanego kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazał, iż upadła <span class="anon-block">A. T. (1)</span> na około półtora roku przed ogłoszeniem upadłości zbyła wyżej wskazaną nieruchomość. W ocenie powodowego syndyka czynność ta została zdziałana w celu ochrony nieruchomości przed ewentualną egzekucją. Był to jej jedyny cenny majątek który mógłby doprowadzić do przynajmniej częściowego zaspokojenia wierzycieli. Czynność ta nie pozwala na jakąkolwiek spłatę zadłużenia.</p> <p>Pozwany w odpowiedzi wniósł o oddalenie powództwa oraz obciążenie powoda kosztami postępowania. W uzasadnieniu w zasadzie nie zaprzeczył, iż czynności objętej pozwem dokonano wskazując przy tym, iż z uwagi na ustanowienie służebności mieszkania (błędnie nazwanej dożywociem) czynność nie miała charakteru odpłatnego a przez to nie ma zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k.c.</a> Nadto na dzień dokonywania czynności <span class="anon-block">A. T. (1)</span> nie miała długów zatem nie mogła działać z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli; pozwany o takich długach nie ma wiedzy. Z kolei <span class="anon-block">A. T. (1)</span> wezwana do udziału w sprawie w charakterze pozwanego również wniosła o oddalenie powództwa oraz obciążenie powoda kosztami postępowania prezentując identyczne uzasadnienie swojego stanowiska.</p> <p>Sąd ustalił:</p> <p> <span class="anon-block">A. T. (1)</span> była dysponentką (najemczynią) lokalu mieszkalnego położonego w <span class="anon-block">Z.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> – w budynku należącym do zasobu Gminy Miejskiej <span class="anon-block">Z.</span>. <span class="anon-block">A. T. (1)</span> nabyła to mieszkania w dniu 16 grudnia 2019 roku za cenę 96009 zł. W treści tego aktu strony umowy zażądały aby notariusz złożył wniosek wieczystoksięgowy wyodrębnienia z nieruchomości budynkowej lokalu, założenia dla wyodrębnionego lokalu osobnej księgi wieczystej, wpisu <span class="anon-block">A. T. (1)</span> jako właściciela (akt notarialny k. 88 - 93). Lokal został sprzedany na rzecz <span class="anon-block">A. T. (1)</span> jako jego najemcy z udzieleniem 80% bonifikaty od ceny sprzedaży podlegającej zwrotowi w przypadku m. in. zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od jej pierwotnego nabycia. Mieszkanie zostało wykupione za środki otrzymane od pozwanego <span class="anon-block">M. T. (1)</span>. W dniu 23 grudnia 2019 roku dokonała darowizny ekspektatywy odrębnej własności ww. lokalu na rzecz pozwanego <span class="anon-block">M. T. (1)</span> który w związku z darowizną oraz na żądanie <span class="anon-block">A. T. (1)</span> jako darczyńcy ustanowił na jej rzecz dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania polegającą na prawie korzystania z całego <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> objętego ww. księgą wieczystą wraz z prawem korzystania z wszelkich pomieszczeń i urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców budynku. Z treści aktu notarialnego inkorporującego tą czynność wynika wynika, iż dotyczy on ekspektatywy odrębnej własności <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego numer (...)</span> składającego się z dwóch pokoi i kuchni, łazienki z wc i przedpokoju o łącznej powierzchni użytkowej wraz z przynależną piwnicą 62,84 m2 w tym powierzchnia piwnicy 22,10 m2 dla którego to lokalu prowadzona będzie księga wieczysta założona na podstawie wniosku wieczystoksięgowego numer <span class="anon-block"> (...)</span> z prawem własności którego to lokalu związany będzie udział wynoszący <span class="anon-block"> (...)</span> w prawie własności części wspólnych budynku i urządzeń które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali oraz w prawie własności gruntu stanowiącego <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> o obszarze 0,0751 ha objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span> (wydruk z księgi wieczystej k. 19 – 24; akt notarialny k. 69 - 72).</p> <p>W dniu 11 czerwca 2021 roku <span class="anon-block">A. T. (1)</span> zgłosiła do Sądu Rejonowego w Gliwicach Wydziału XII Gospodarczego wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wymieniając 17 wierzycieli oraz 19 długów wobec nich. Wymagalność tych zadłużeń następowała w przedziale od grudnia 2020 do końca marca 2021 roku a ich wysokość wahała się w przedziale od 1028 zł do 117102 zł (wniosek k. 25 - 38). Zadłużenia mają swoje źródło w umowach pożyczek/kredytów zawartych zarówno z bankami jak i firmami pożyczkowymi. Umowy te zawierano zarówno przed dokonaniem czynności objętej pozwem (umowa z <span class="anon-block"> (...)</span> z 25 listopada 2019 roku na 9000 zł; z 30 kwietnia 2019 roku na 70 000 zł oraz z 25 kwietnia 2019 roku na 42 000 zł z <span class="anon-block"> Bankiem (...)</span>; konsolidacyjny kredyt gotówkowy z <span class="anon-block">(...)</span>z 14 lutego 2019 roku na 103452,75 zł; <span class="anon-block">(...)</span>z 25 listopada 2019 roku na 10 000 zł) jak i po jej dokonaniu (m.in. klik pożyczka z 31 stycznia 2020; <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z 27 listopada 2020; <span class="anon-block">(...)</span> z 4 grudnia 2020; lekkie raty z 3 października 2020; <span class="anon-block">(...)</span>z 17 czerwca 2020; <span class="anon-block"> (...)</span> z 4 grudnia 2020) (umowy pożyczek i kredytów oraz dokumenty stwierdzające ich zawarcie k. 95 - 189). Długi były zaciągane przez <span class="anon-block">A. T. (1)</span> na remont mieszkania oraz na pomoc finansową dla dwójki rozwiedzionych dzieci (córki i syna <span class="anon-block">G.</span>). Pozwana <span class="anon-block">A. T. (1)</span> zobowiązania te regulowała do 2020 roku kiedy to musiała zrezygnować z pracy ze względu na stan zdrowia. Pozwany <span class="anon-block">M. T.</span> miał świadomość, iż matka zaciąga pożyczki jednakże nie miał świadomości ich skali. W spisie wierzytelności umieszczono wierzytelności na łączną sumę 234456,09 zł w tym kat. II 227172,84 zł oraz kat. III 7283,25 zł (lista wierzytelności k. 191 - 198) (przesłuchanie stron k. 337 - 339)</p> <p>Postanowieniem Sądu Rejonowego w Gliwicach – wydziału XII Gospodarczego z dnia 31 sierpnia 2021 roku (XII GU 620/21) m. in. ogłoszono upadłość <span class="anon-block">A. T. (1)</span> oraz wyznaczono syndyka masy upadłości w osobie <span class="anon-block">M. K.</span> (k. 16). Dnia 22 września 2021 roku syndyk pozyskał informację o wyżej opisanych czynnościach z 16 oraz 23 grudnia 2019 roku (informacja z US <span class="anon-block">Z.</span> k. 17 - 18). W toku postępowania upadłościowego pozwana <span class="anon-block">A. T. (1)</span> wnosiła o umorzenie „właściwego” postępowania upadłościowego. Postanowieniem z 21 czerwca 2023 roku (XII Gup 703/21) wniosek oddalono uznając, iż uwzględnienie wniosku stanowiłoby pokrzywdzenie wierzycieli. Zażalenie pozwanej zostało oddalone postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 24 października 2023 roku (X Gz 163/23) (postanowienia k. 304 - 307).</p> <p>Powyższe ustalenia faktyczne poczyniono w pierwszej kolejności na podstawie wyżej wskazanych dokumentów które z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 243(2))">art. 243<sup> <!-- -->( 2)</sup> kpc</a> podlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego bez odrębnej decyzji. Całość dokumentacji nie została w sposób skuteczny zakwestionowana przez żadną ze stron pod względem swojej prawdziwości oraz autentyczności. Uzupełniająco, w zakresie sytuacji osobistej pozwanych, ich sytuacji życiowej, okoliczności w jakich doszło do zaciągania przez <span class="anon-block">A. T. (1)</span> zobowiązań oraz do dokonania czynności objętych pozwem oparto się na zeznaniach pozwanych które w tym zakresie uznano za wiarygodne. Z uwagi na przewidywany kierunek rozstrzygnięcia tj. oparcie go na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k. c.</a> bez znaczenia były twierdzenia pozwanych, iż pozwany <span class="anon-block">M. T.</span> nie miał świadomości działania <span class="anon-block">A. T. (1)</span> na szkodę wierzycieli. Marginalnie wskazać można, iż zeznania te są w ocenie Sądu niewiarygodne; są jedynie linią obrony ukierunkowaną na obalenie skierowanych przeciwko pozwanym domniemań ustawowych a przez to na uzyskanie pożądanego przez siebie rozstrzygnięcia w postaci oddalenia powództwa.</p> <p>Sąd zważył:</p> <p>Powództwo podlegało całkowitemu uwzględnieniu. Zgodnie z art. 127 ust. 1 bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej. W praktyce pojawiają się bardzo szkodliwe i w pełni nieuzasadnione próby interpretowania pojęcia "w terminie (…) przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości" jako obejmującego wyłącznie okres do dnia złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a odmawiające skutków opisanych w przepisach czynnościom dokonanym w okresie po złożeniu wniosku, a przed ogłoszeniem upadłości. Wykładnia ta pozostaje w rażącej sprzeczności z sensem i celem komentowanych przepisów, w których pojęcia użyto (art. 127–130a i n. PrUp). Przepisy te bowiem służyć mają ochronie interesów ogółu wierzycieli przed czynnościami dokonanymi przez dłużnika na ich szkodę. Gdyby dopuścić w okresie po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości dokonywanie czynności, które dokonane na kilka miesięcy wcześniej są bezskuteczne, to przekreślona zostałaby całkowicie ich wartość praktyczna i celowość. Jedynym racjonalnym i dopuszczalnym rozumieniem użytego w przepisie sformułowania "w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości" jest zatem: "w okresie pomiędzy dniem poprzedzającym o rok dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości a dniem wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości". W realiach niniejszej sprawy będzie chodziło o okres 11 czerwca 2020 – 31 sierpnia 2021 roku.</p> <p>Z uwagi na powyższe czynności objęte pozwem nie są z mocy prawa bezskuteczne w stosunku do masy upadłości. Ich zaskarżenie było konieczne z zastosowaniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 i nast. k. c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 131)">art. 131 Prawa upadłościowego</a>. Zatem możliwe jest wytoczenie powództwa w stosunku do czynności dokonanych na 5 lat wstecz (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 534)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 534</span> KC</a>), aczkolwiek powództwo musi być wytoczone nie później niż w 2 lata od ogłoszenia upadłości (<span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 132)">art. 132</a> </span> PrUp); warunek ten został spełniony (31 sierpnia 2021 – 9 maja 2022). Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 Kodeksu cywilnego</a> gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 527;art. 527 § 2)">art. 527 par. 2 kpc</a> zawarto definicję czynności dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli. W myśl tego przepisu czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.</p> <p>Stronami czynności prawnych objętych pozwem byli członkowie jednej rodziny: <span class="anon-block">A. T. (1)</span> jest matką pozwanego <span class="anon-block">M. T. (1)</span>. Generalną zasadą jest domniemanie, iż Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 par. 3 kpc</a>) a zatem pozwana osoba trzecia (tu: <span class="anon-block">M. T. (1)</span>) co do zasady musiałaby przed Sądem wykazać brak wiedzy o tym, że nie wiedział, iż darczyńca <span class="anon-block">A. T. (1)</span> działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Jednakże przesłanki uznania czynności za bezskuteczną ulegają złagodzeniu w przypadku czynności – w wyniku której osoba trzecia (<span class="anon-block">M. T. (1)</span>) uzyskała korzyść majątkową nieodpłatnie – wówczas wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k. c.</a>). Nadto zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k.c.</a> jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.</p> <p>Ww. przepisy istotnie łagodzą wymogi dowodowe i wzmacnia pozycję wierzyciela w zakresie skargi pauliańskiej w przypadku, gdy w wyniku czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie. W sytuacji objętej hipotezą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k. c.</a> stan świadomości osoby trzeciej jest prawnie obojętny; osoba trzecia nie będzie mogła bronić się przed roszczeniem wierzyciela, wykazując, iż nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła wiedzieć, że dokonując danej czynności prawnej, dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Nawet udowodnienie przez osobę trzecią, że nie wiedziała i – mimo zachowania najwyższej staranności – nie mogła się dowiedzieć o pokrzywdzeniu wierzycieli, nie zwalnia jej z odpowiedzialności wobec wierzyciela.</p> <p>Z kolei przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k.c.</a> zawiera kolejne istotne domniemanie prawne, którego celem jest przeciwdziałanie potencjalnym trudnościom dowodowym związanym z koniecznością wykazania złej wiary dłużnika. Domniemanie to zakłada istnienie po stronie dłużnika świadomości pokrzywdzenia wierzyciela, jeżeli dłużnik dokonuje darowizny, która powoduje lub pogłębia jego niewypłacalność. Domniemanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k. c.</a> ma charakter wzruszalny, tj. osoba trzecia może je obalić, przeprowadzając dowód braku świadomości dłużnika co do pokrzywdzenia wierzycieli.</p> <p>Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie przy czym w ocenie Sądu rozstrzygnięcie sprawy winno nastąpić na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k. c.</a> Pozwany <span class="anon-block">M. T. (1)</span> uzyskał korzyść majątkową (nieruchomość jako składnik majątku) jako obdarowany – kosztem darczyńcy <span class="anon-block">A. T. (1)</span> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 888)">art. 888 k. c.</a>) przy czym jednocześnie ustanowił na darowanej sobie nieruchomości na rzecz <span class="anon-block">A. T. (1)</span> służebność mieszkania. Z orzecznictwa wynika, iż przeniesienie przez dłużnika (<span class="anon-block">A. T.</span>) własności nieruchomości (…) na rzecz osoby trzeciej (nazwanej w akcie notarialnym umową darowizny), z równoczesnym obciążeniem tej nieruchomości na rzecz dłużnika służebnością osobistą, z punktu widzenia przesłanki pokrzywdzenia wierzyciela powinno być traktowane jako jedna czynność prawna, w ramach której świadczeniu dłużnika polegającemu na przeniesieniu prawa własności nieruchomości, odpowiada świadczenie osoby trzeciej w postaci ustanowienia nieodpłatnej służebności osobistej. W związku z tym, że świadczenie wzajemne osoby trzeciej zostało pokryte w całości z substratu majątkowego nabytego od dłużnika, czynność prawną przeniesienia własności z równoczesnym obciążeniem jej służebnością osobistą ma charakter nieodpłatny w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 KC.</a> (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 17 maja 2013 r. I CSK 543/12; Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 14 listopada 2012 r. II CSK 206/12 ).</p> <p>W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zastosowanie ma – jak już wyżej wskazano <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k. c.</a> Z ostrożności należy dodać, iż nawet jeśli uznać, iż czynnością prawną została objęta umowa darowizny w klasycznym jej rozumieniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 888)">art. 888 k.c.</a>) dopuszczającą możliwość zwolnienia się przez osobę trzecią z odpowiedzialności na skutek obalenia wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k. c.</a> domniemania to w ocenie Sądu pozwany <span class="anon-block">M. T. (1)</span> nie obalił w żaden sposób domniemania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k. c.</a> tj. nie zaoferowała przekonujących dowodów na okoliczność braku świadomości dłużnika co do pokrzywdzenia wierzycieli.</p> <p>Powyższe okoliczności uzasadniały uwzględnienie powództwa i uznanie za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości umowy czynności objęte ostatecznym stanowiskiem powodowego syndyka. Sąd jednocześnie nie dopatrzył się w dochodzeniu przez powoda roszczeń żadnych niezgodności z zasadami współżycia społecznego. Pozwani, w szczególności pozwana <span class="anon-block">A. T. (1)</span> zaciągając zobowiązania winni liczyć się z koniecznością ich uregulowania a w razie ich niespłacenia z przymusowym ich egzekwowaniem. O kosztach orzeczono na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> mając na uwadze wyświetloną w zeznaniach pozwanych a w szczególności pozwanej <span class="anon-block">A. T. (1)</span> motywację zaciągania zobowiązań (pomoc rozwiedzionym członkom rodziny) oraz okoliczności w jakich doszło do zaprzestania regulowania przez nią zobowiązań, zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz wreszcie samego ogłoszenia upadłości. Nadto wzięto pod uwagę, iż sprawa dotyczy mieszkania które pozwana <span class="anon-block">A. T. (1)</span> przed jego nabyciem użytkowała jako najemca i które docelowo miało być przeznaczone dla pozwanego <span class="anon-block">M. T. (1)</span> a czynności objęte powództwem miały niejako na celu ratowanie majątku. Powyższe okoliczności uzasadniały odstąpienie od obciążania pozwanych zarówno kosztami postępowania jak i nieuiszczonymi kosztami sądowymi.</p> <p>SSO Tadeusz Trojanowski</p> <p>.</p> </div>