I C 977/23
Суди загальної юрисдикції2024-03-12
Номер справи
I C 977/23
Дата рішення
2024-03-12
Тип
SENTENCE
Судді
Tadeusz Bulanda (PRESIDING_JUDGE)
Правова підстава
Текст рішення
<p>Sygn. akt I C 977/23</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 12 marca 2024 r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:</p>
<p>Przewodniczący: sędzia Tadeusz Bulanda</p>
<p>Protokolant: sekretarz sądowy Karolina Stańczuk</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2024 r. w Warszawie</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa syndyka masy upadłości <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block">K. P.</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>I.
Oddala powództwo w zakresie roszczenia głównego i roszczeń ewentualnych;</p>
<p>II.
Zasądza od syndyka masy upadłości <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block">K. P.</span> kwotę 11 817 zł (jedenaście tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;</p>
<p>III.
Nakazuje wypłacić pozwanemu kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu niewykorzystanej zaliczki zaksięgowanej pod pozycją 500080590882.</p>
<p>Sygn. akt I C 977/23</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Pozwem z 30 września 2020 r. (data nadania) skierowanym przeciwko <span class="anon-block">K. P.</span>, <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym nakazującego pozwanemu zapłatę na rzecz powoda kwoty 1.872.022.73 zł wraz z odsetkami:</p>
<p>a)
umownymi za opóźnienie od kwoty kapitału 1.711.168,08 zł od dnia 10 września 2020 r. do dnia zapłaty w wysokości podwójnego oprocentowania umownego;</p>
<p>b)
ustawowymi za opóźnienie od kwoty odsetek umownych – 9.239,96 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty w wysokości równej stopie referencyjnej NBP i 5,5 p.p.;</p>
<p>c)
ustawowymi za opóźnienie od kwoty odsetek karnych – 149.476,32 od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty w wysokości równej stopie referencyjnej NBP i 5,5 p.p.</p>
<p>Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz kosztów notarialnego uwierzytelnienia dokumentów przedłożonych do sprawy w kwocie 268,15 zł. W razie wniesienia sprzeciwu albo skierowania sprawy do rozpoznania w postępowaniu zwykłym, powód wniósł o zasądzenie ww. kwot wyrokiem <em>
<!-- -->(pozew – k. 3-6).</em>
</p>
<p>Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, wydanym 20 października 2020 r., Sąd Okręgowy w Warszawie nakazał pozwanemu <span class="anon-block">K. P.</span>, aby zapłacił na rzecz <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> kwotę:</p>
<p>a)
1 711 168,08 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości dwukrotności oprocentowania umownego w wysokości 3,76%, ale nie więcej niż wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 10 września 2020 roku do dnia zapłaty;</p>
<p>b)
9 239,96 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 września 2020 roku do dnia zapłaty;</p>
<p>c)
149 476,32 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 września 2020 roku do dnia zapłaty;</p>
<p>d)
93 619 zł tytułem zwrotu kosztów procesu <em>
<!-- -->(nakaz zapłaty – k. 136).</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">K. P.</span> zaskarżył powyższy nakaz zapłaty w całości, wnosząc o oddalenie powództwa. Pozwany zarzucił brak wykazania umocowania pełnomocnika banku oraz osoby podpisującej wypowiedzenie umowy kredytu, brak wykazania umocowania osób podpisujących umowę/aneksy/wyciąg z ksiąg banku. Zakwestionował powództwo zarówno co do zasady jak i wysokości, powołując się na nieważność umowy kredytu z uwagi na jej sprzeczność z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 ustawy Prawo bankowe</a>, zasadą nominalizmu, naturą stosunku zobowiązaniowego, zasadami współżycia społecznego, a także wobec zastosowania w umowie klauzul niedozwolonych w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup>
<!-- -->1 </sup>k.c.</a>, w szczególności: § 1 ust. 1, § 2 ust. 2, § 4 ust. 2, § 7 ust. 3 Umowy oraz § 16 ust. 4 zd. 1, § 19 ust. 5, § 21 ust. 5 Regulaminu, <span class="anon-block">§ 3 aneksu nr (...)</span>, <span class="anon-block">§ 6 aneksu nr (...)</span>, <span class="anon-block">§ 3 ust. 1 aneksu nr (...)</span>. Pozwany zarzucił ponadto bezskuteczność złożonego oświadczenia o wypowiedzeniu umowy i wymagalności roszczenia <em>
<!-- -->(sprzeciw od nakazu zapłaty – k. 156-181).</em>
</p>
<p>Pismem procesowym z 22 lipca 2021 r. powód zmodyfikował powództwo zgłaszając roszczenie ewentualne – na wypadek uznania przez Sąd, że umowa kredytu objęta sporem jest w całości nieważna – wnosząc o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 1.393.995,62 zł tytułem zwrotu wypłaconego kapitału wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma zawierającego przedmiotową modyfikację powództwa do dnia zapłaty <em>
<!-- -->(pismo procesowe – k. 195-218).</em>
</p>
<p>Pismem procesowym z 29 grudnia 2021 r. pozwany podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie powództwa w całości <em>
<!-- -->(pismo procesowe – k. 358-389).</em>
</p>
<p>Pismem z 19 kwietnia 2023 r. (data nadania) powód, z uwagi na podtrzymywany przez pozwanego zarzut nieważności umowy, z ostrożności procesowej zmodyfikował żądanie ewentualne i wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 2.440.438,38 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 1.393.995,62 zł od dnia doręczenia pisma powoda z 22 lipca 2021 r. do dnia zapłaty, i od kwoty 1.046.442,76 zł od dnia doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego pisma do dnia zapłaty<em>
<!-- --> (pismo procesowe – k. 502-510v).</em>
</p>
<p>Postanowieniem z 18 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił postępowanie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 4)">art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.</a> i podjął je z udziałem syndyka masy upadłości <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> <em>
<!-- -->(postanowienie – k. 520).</em>
</p>
<p>W odpowiedzi na kolejną modyfikację powództwa, pozwany podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie powództwa w całości również w zakresie zmodyfikowanych roszczeń ewentualnych <em>
<!-- -->(pismo procesowe – k. 538-548).</em>
</p>
<p>W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>W dniu 12 lipca 2006 r. <span class="anon-block">K. P.</span> złożył do <span class="anon-block"> (...) Banku S.A.</span>, którego następcą prawnym jest <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span>, wniosek o kredyt hipoteczny w wysokości 1.600.000 zł, indeksowany kursem waluty CHF, z przeznaczeniem na zakup i remont mieszkania na rynku pierwotnym (<em>
<!-- -->wniosek kredytowy – k. 63-69).</em>
</p>
<p>W dniu 14 września 2006 r. <span class="anon-block">K. P.</span> zawarł z bankiem <span class="anon-block">umowę nr (...)</span> o kredyt hipoteczny indeksowany do CHF w kwocie 1.470.661,62 zł. Spłata miała następować w 348 miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych. Kredyt przeznaczony był na pokrycie części ceny nabycia nieruchomości opisanej w § 8 ust. 1 umowy, pokrycie części kosztów remontu przedmiotowej nieruchomości, uiszczenie opłaty z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, uiszczenie składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości oraz pokrycie składek ubezpieczeniowych.</p>
<p>Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy bank miał wypłacić kredyt bezgotówkowo w transzach , przy czym w dniu wypłaty kredytu lub transzy kredytu kwota wypłaconych środków miała być przeliczana na walutę, do której indeksowany jest kredyt, według kursu kupna walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” obowiązującego w dniu uruchomienia środków (ust. 2).</p>
<p>Zgodnie z § 4 umowy spłata wszelkich zobowiązań z tytułu umowy kredytu miała być dokonywana w złotych na rachunek pomocniczy określony w harmonogramie spłat. Wysokość zobowiązania miała być ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w walucie indeksacyjnej – po jej przeliczeniu wg kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do waluty wyrażonej w umowie – obowiązującego w dniu spłaty.</p>
<p>W § 4 ust. 3 umowy kredytobiorca oświadczył, że jest świadomy ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko.</p>
<p>Oprocentowanie kredytu ustalono jako zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 3,04% w skali roku. Na wysokość oprocentowania składały się suma obowiązującej stawki DBF i stałej marży banku wynoszącej 1,65% (§ 6 ust. 1).</p>
<p>Zabezpieczeniem spłaty kredytu były: hipoteka kaucyjna na kredytowanej nieruchomości na rzecz banku, w złotych polskich, do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu, cesja na rzecz banku wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia lokalu na kwotę odpowiadającą wartości rynkowej lokalu lub na inną kwotę zaakceptowaną przez bank od ognia, powodzi i innych zdarzeń losowych, weksel in blanco wraz z deklaracją do czasu przedstawienia bankowi odpisu księgi wieczystej, zawierającego prawomocny wpis hipoteki na rzecz banku, ubezpieczenie z tytułu ryzyka utraty wartości nieruchomości i ubezpieczenie kredytu z tytułu niskiego wkładu własnego. Umowa była aneksowana czterokrotnie <em>
<!-- -->(umowa kredytu nr <span class="anon-block"> (...)</span> z 14 września 2006 r. – k. 29-31, aneksy – k. 33-36).</em>
</p>
<p>W dniu 12 grudnia 2011 r. <span class="anon-block">K. P.</span> podpisał oświadczenie o ponoszeniu ryzyka walutowego i zmiennej stopy oprocentowania (<em>
<!-- -->oświadczenie – k. 37).</em>
</p>
<p>Z związku z zaleganiem w spłacie kredytu pismem z 23 listopada 2018 r. bank skierował do kredytobiorcy wezwanie do zapłaty przed wypowiedzeniem umowy oraz pouczył o możliwości restrukturyzacji zadłużenia. Zaległość na dzień sporządzenia wezwania została określona przez bank w kwocie: 4.614,47 CHF tytułem należności kapitałowej, 659,99 CHF tytułem odsetek umownych, 10,58 CHF tytułem odsetek podwyższonych za opóźnienie w spłacie należności kapitałowej oraz 718,47 zł i 3,54 zł tytułem kosztów i opłat za czynności banku (<em>
<!-- -->wezwanie do zapłaty – k. 87</em>).</p>
<p>Wobec nieuregulowania ww. należności, pismem z 19 lutego 2019 r. bank wypowiedział umowę kredytu (<em>
<!-- -->oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu – k. 90</em>).</p>
<p>Pismem z 15 maja 2019 r. bank skierował do <span class="anon-block">K. P.</span> ostateczne wezwanie do zapłaty kwoty 1.711.168,08 zł tytułem należności kapitałowej, 9.239,96 zł tytułem odsetek umownych, 12.373,77 zł tytułem odsetek podwyższonych za opóźnienie w spłacie należności kapitałowej oraz 1.898,22 zł i 4,20 zł tytułem kosztów i opłat za czynności banku <em>
<!-- -->(ostateczne wezwanie do zapłaty – k. 94).</em>
</p>
<p>Zgodnie z wyciągiem z ksiąg bankowych na dzień 10 września 2020 r. zadłużenie <span class="anon-block">K. P.</span> wynosiło 1.872.022,73 zł (<em>
<!-- -->wyciąg z ksiąg bankowych – k. 7).</em>
</p>
<p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wymienionych wyżej dokumentów, których wartość dowodowa nie była kwestionowana przez strony i także Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ich waloru dowodowego.</p>
<p>Sąd ocenił jako wiarygodne zeznania świadka <span class="anon-block">R. D.</span> w zakresie wskazanym w ustalonym stanie faktycznym, bowiem były zgodne z pozostałym materiałem dowodowym.</p>
<p>Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również na zeznaniach pozwanego. Jakkolwiek pozwany rzetelnie przedstawił informacje na temat przyczyn i samego zawarcia umowy kredytowej to w pozostałym zakresie jego zeznania nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zebrany materiał dowodowy i ustalony stan faktyczny wskazują, że w chwili zawierania umowy kredytu pozwany został poinformowany o różnicy pomiędzy kredytem złotowym i kredytem waloryzowanym do waluty obcej, a także o ryzyku walutowym (§ 4 ust. 3 oraz oświadczenie kredytobiorcy). Sam pozwany wskazywał, że miał wówczas świadomość, że wysokość raty będzie zależna od CHF a kurs waluty jest zmienny.</p>
<p>Wysokość świadczenia należnego na dzień upływu okresu wypowiedzenia umowy kredytu – obliczonego przy pominięciu mechanizmu indeksacji – Sąd ustalił na podstawie opinii biegłej sądowej z zakresu ekonomii, <span class="anon-block"> finansów i (...)</span> (<em>
<!-- -->k. 470-481, k. 533).</em> Opinia kompleksowo odnosiła się do wszystkich możliwych wariantów przeliczeń wysokości nadwyżek rat kapitałowo-odsetkowych przedstawionych w zakreślonej przez Sąd tezie dowodowej. Wnioski opinii zostały sformułowane w sposób przystępny i zrozumiały, poparte rzeczową, logiczną i spójną argumentacją.</p>
<p>Sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu bankowości i finansów zgłoszony przez powoda w piśmie z 17 kwietnia 2023 r. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235<sup>
<!-- -->2</sup> § 1 pkt. 2 k.p.c.</a>, uznając go za nieistotny dla rozstrzygnięcia, z uwagi na brak podstaw do dokonywania modyfikacji umowy poprzez odniesienie się do kursów średnich publikowanych przez NBP.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie w całości.</p>
<p>Przedmiot i kolejność żądań pozwu uzależniona jest od ważności umowy.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2;art. 58 § 3)">art. 58 § 1-3 k.c.</a> czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58 § 1)">§ 1</a>). Nieważna jest też czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58 § 2)">§ 2</a>). Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58 § 3)">§ 3</a>).</p>
<p>Umowa kredytu bankowego jest umową nazwaną uregulowaną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe</a>. Zgodnie z art. 69 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia przez strony umowy kredytowej, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Stosownie do ust. 2 cytowanego przepisu, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.</p>
<p>Zawarta przez strony umowa kredytu zawiera elementy wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1;art. 69 ust. 2)">art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego</a>, w szczególności określa kwotę udzielonego kredytu (1.470.661,62 zł), zasady i termin spłaty kredytu (spłata w 348 miesięcznych równych ratach kapitałowo-odsetkowych), wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany (§ 6 umowy).</p>
<p>Do przedmiotowej umowy strony wprowadziły modyfikację ustawowego typu umowy, która nie sprzeciwia się właściwości (naturze) umowy kredytu, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a>), ustalając, że w przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej, bank przeliczy wypłaconą w PLN kwotę na walutę, do której kredyt jest indeksowany według kursu kupna walut z tabeli banku, zaś przy spłacie ustali w PLN równowartość raty wyrażonej w walucie indeksacji przy zastosowaniu kursu sprzedaży tej waluty z tabeli banku.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a> strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.</p>
<p>Poddanie wynikających z umowy kredytu świadczeń w PLN waloryzacji wartością CHF nie jest sprzeczne z przepisami regulującymi typ umowy kredytu. Po pierwsze w dacie zawarcia umowy kredytu stanowiącej przedmiot niniejszej sprawy obowiązywał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358(1);art. 358(1) § 2)">art. 358<sup>
<!-- -->1</sup> § 2 k.c.</a>, zgodnie z którym strony mogły zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. Chodzi tu o miernik inny niż pieniądz, w którym zobowiązanie zostało wyrażone. Miernikiem tym może być także inna waluta <em>
<!-- -->(M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz. Art. 1-44911. Warszawa, 2016)</em>. Po drugie, brak jest przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które wyłączałyby zastosowanie waloryzacji w przypadku umów kredytu. Po trzecie, poddanie waloryzacji świadczeń stron umowy kredytu nie jest sprzeczne z funkcją tego typu umowy, którą sprowadza się do odpłatnego (odsetki) sfinansowania przez bank określonego celu, który chce osiągnąć kredytobiorca.</p>
<p>Brak jest również podstaw, by uznać przedmiotową umową za zawartą w celu obejścia ustawy, skoro była dopuszczalną w granicach swobody umów modyfikacją ustawowego typu umowy kredytu, i nie są znane Sądowi przepisy bezwzględnie obowiązujące, które przedmiotowa umowa miałaby obchodzić.</p>
<p>Nie zachodzi podstawa do uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego. W kontekście stosunków prawnych łączących bank z jego klientami (stosunków umownych o charakterze ekonomicznym) przyjąć trzeba, że zasady współżycia społecznego wymagają od stron tych stosunków uczciwości (uczciwego obrotu) oraz lojalności.</p>
<p>Pozwany potwierdził na piśmie w umowie, że bank udzielił mu informacji o ryzyku kursowym, związanym ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego oraz o ryzyku zmiany oprocentowania. Pozwany nie wykazał, iżby jego decyzja była efektem nielojalnego postępowania banku, a w szczególności, iżby doradca bankowy celowo skłonił go do zaciągnięcia kredytu tego rodzaju przewidując nieuchronną i znaczną aprecjację CHF względem PLN. W tych okolicznościach nie można przyjąć, iżby umowa kredytowa zawarta przez pozwanego była wynikiem nielojalnego czy nieuczciwego postępowania banku. Skoro zaś pozwany wiedział, że z umową związane jest ryzyko kursowe i ryzyko zmiany stopy procentowej, brak jest podstaw dla twierdzenia, że umowa ta narusza zasady współżycia społecznego.</p>
<p>Z okoliczności sprawy nie wynika, iżby bank w zamian za swoje świadczenie przyjął albo zastrzegł dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jego własnego świadczenia. Pozwany nie wykazał też, iżby bank w zamiarze jego pokrzywdzenia zawarł z nim umowę kredytu, mając świadomość realnej groźby nieuniknionego znacznego wzrostu kursu waluty, a nawet, iżby znaczny wzrost kursu waluty przyniósł powodowi korzyść rażąco przewyższającą korzyści uzyskane przez pozwanego na skutek zawarcia przedmiotowej umowy kredytu.</p>
<p>Brak jest podstaw do czynienia powodowi zarzutu, że nie udzielił pozwanemu informacji o ryzyku kursowym w określonej formie, a w szczególności w postaci scenariusza prezentującego znaną obecnie skalę ryzyka, bowiem regulacje zawarte w prawie powszechnym i rekomendacjach KNF obowiązujące w dacie zawarcia umowy nie nakładały na bank obowiązku udzielania informacji o ryzyku kursowym w ściśle określonej formie i treści. Informacje o ryzyku znalazły się natomiast w treści samej umowy, a pozwany podpisując ją, oświadczył, że jest tego ryzyka świadomy.</p>
<p>Zważyć nadto trzeba, mając na uwadze stanowiący element wiedzy powszechnej fakt, że po wejściu Polski do Unii Europejskiej w 2004 r. kredyty hipoteczne powiązane z walutą obcą były udzielane na masową skalę, iż wg stanu na dzień zawarcia przedmiotowej umowy za dyskryminujące (sprzeczne z zasadami obrotu) można by uznać zachowanie banku polegające na tym, że kredytobiorcy świadomemu ryzyka kursowego (a z okoliczności tej sprawy jednoznacznie wynika, że pozwany był świadomy ryzyka kursowego) odmawia udzielenia kredytu indeksowanego do CHF, którego oprocentowanie, a zatem i obciążenie wynikające z comiesięcznej raty było znacząco niższe od obciążenia związanego z kredytem złotówkowym niepowiązanym z CHF – oprocentowanym w oparciu o wyższą stopę bazową WIBOR.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze, brak było podstaw do przesłankowego ustalenia, że pozwanego nie wiąże w całości umowa kredytu z powodu jej rzekomej nieważności.</p>
<p>W zakresie natomiast zarzutu braku umocowania osób podpisujących umowę czy oświadczenie o wypowiedzeniu – zarzuty te nie zasługiwały na uwzględnienie wobec przedłożenia przez powoda dokumentów i pełnomocnictw potwierdzających uprawnienia pracowników banku (<em>
<!-- -->k. 219-223</em>).</p>
<p>Przechodząc do rozważań dotyczących zarzutu abuzywności klauzul zawartych w umowie kredytu podkreślić należy, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> § 1 i 2 k.c.</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1) § 1)">§ 1</a> nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.</p>
<p>Przyjąć należy, że zawierając umowę kredytu, której dotyczy niniejsze postępowanie, <span class="anon-block">K. P.</span> działał jako konsument, bowiem takiemu twierdzeniu bank nie zaprzeczył i nie przedstawił dowodów przeczących konsumenckiemu charakterowi umowy. Kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego, w którym do dnia dzisiejszego pozwany zamieszkuje.</p>
<p>W ocenie Sądu abuzywne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> § 1 k.c.</a> są te postanowienia umowne, które prowadziły przy wypłacie kwoty kredytu indeksowanego kursem waluty obcej do przeliczenia wypłaconej w złotych kwoty na walutę indeksacji zgodnie z kursem kupna CHF opublikowanym w tabeli banku oraz ustalenia w PLN równowartości raty wyrażonej w CHF przy zastosowaniu kursy sprzedaży CHF z tabeli banku.</p>
<p>Kredytobiorca nie miał wpływu na sposób ustalania przez bank kursu CHF, a czynniki obiektywne, sprawdzalne, jak wysokość rynkowych kursów wymiany CHF jedynie częściowo wpływały na wysokość kursu, bowiem kurs określony w tabeli banku zawierał także marżę, której wartość była zależna wyłącznie od woli banku. Taka regulacja stanowi, co do zasady, o naruszeniu dobrych obyczajów, bowiem daje jednej stronie umowy – bankowi dowolność w zakresie określania sytuacji prawnej i faktycznej drugiej strony – kredytobiorcy.</p>
<p>Pozwany zawarł przedmiotową umowę na podstawie wzorca sporządzonego przez powodowy bank, na którego treść nie miał wpływu. W tych okolicznościach klauzule opierające przeliczenia świadczeń stron na kursie z tabeli banku nie wiążą pozwanego, skoro zaś, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i TSUE, brak jest podstaw do zastąpienia kursu ustalanego przez bank innym kursem, należy przyjąć, że pozwanego nie wiążą w całości postanowienia umowne dotyczące denominacji kredytu w walucie obcej CHF.</p>
<p>Umowa kredytu może być wykonywana z pominięciem indeksacji, a przy zachowaniu pozostałych postanowień umownych (w tym opierających zmienne oprocentowanie na stawce LIBOR), bowiem kontrakt ten zachowuje istotne warunki umowy kredytu, zgodnie z którymi bank oddaje kredytobiorcy określony kapitał za wynagrodzeniem w postaci odsetek. Wprawdzie w obrocie gospodarczym zasadniczo nie występują umowy o kredyt złotowy oprocentowany w oparciu o stopę bazową ustalaną dla waluty obcej, w tym CHF, jednakże funkcją instytucji prawnej uregulowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a> nie jest przekształcenie umowy zawierającej postanowienia abuzywne w występującą w obrocie gospodarczym umowę pozbawioną tych postanowień, lecz eliminacja postanowień tego typu, co stanowi pewnego rodzaju dolegliwość dla przedsiębiorcy stosującego postanowienia abuzywne.</p>
<p>W ocenie Sądu wykładania i zastosowanie instytucji prawnej uregulowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> § 2 k.c.</a> w sposób prowadzący do nieważności umowy kredytu nie znajdują uzasadnienia w treści tego przepisu i jego funkcji. Przepis ten jednoznacznie wskazuje na potrzebę utrzymania umowy z pominięciem klauzul abuzywnych, jeżeli umowa oczyszczona z postanowień niedozwolonych nadal zawiera istotne elementy umowy, którą strony zawarły. Jak wcześniej zaznaczono, umowa o kredyt złotowy oprocentowany wg stawki LIBOR nadal odpowiada typowi umowy uregulowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 ustawy – Prawo bankowe</a>, a zatem nie ma przeszkód, aby utrzymać w mocy umowę na takich okrojonych warunkach.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze ustalić należało, że nie zaistniały przesłanki do wypowiedzenia umowy kredytu w dniu 19 lutego 2019 r., bowiem pozwany nie zalegał ze spłatą rat kapitałowo-odsetkowych wyrażonych w CHF i to w wysokości uprawniającej bank do wypowiedzenia umowy. Z opinii biegłego z zakresu ekonomii, finansów i rachunkowości wynika, że w datach 8 kwietnia 2019 r. (w dniu upływu okresu wypowiedzenia) oraz w dacie 10 września 2020 r. (w dacie sporządzenia wyciągu z ksiąg banku) – przy założeniu, że kredyt został udzielony w PLN z pominięciem indeksacji i oprocentowany zgodnie z postanowieniami umowy – łączne wpłaty pozwanego przewyższały wartość wymagalnych na te daty rat kapitałowo-odsetkowych. W tych okolicznościach brak było podstaw do wypowiedzenia przedmiotowej umowy kredytu, a zatem oddaleniu podlegało powództwo zarówno w zakresie roszczenia głównego, jak i roszczeń ewentualnych.</p>
<p>O kosztach procesu w pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>, stosownie do zasady odpowiedzialności za wynika procesu, w całości obciążając tymi kosztami powoda. Zasądzone koszty obejmują kwotę 1000 zł uiszczoną przez pozwanego tytułem zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego, kwotę 10.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (§ 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa.</p>
<p>Na podstawie art. 84 ust. 1 u.k.s.c. w pkt III Sąd nakazał wypłacić pozwanemu ze Skarbu państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 500 zł tytułem zwrotu niewykorzystanej zaliczki na wynagrodzenie biegłego.</p>
</div>