III SA/Gd 323/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. K. i R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 26 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami ekspertyzy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego Oddział Celny z dnia 26 marca 2008r., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz M. K. i R. M. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. UZASADNIENIE W dniu 24 stycznia 2008 r. R. M., prowadzący działalność gospodarczą "A" S.C. w M. dokonał zgłoszenia o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu towaru (samochodu) wg. zgłoszenia celnego SAD [...]. Zgłoszenie zostało przyjęte, a następnie organ celny przystąpił do jego weryfikacji. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2008 roku Odział Celny [...] Urzędu Celnego [...] powołał eksperta rzeczoznawcę w celu określenia wartości towaru objętego w/w zgłoszeniem celnym. Ekspertyza opracowana przez biegłego stała się podstawą wydania decyzji organu I instancji, w której organ celny zmienił treść zgłoszenia celnego. Ponieważ zgodnie z fakturą VAT Nr [...] firma "B" obciążyła Izbę Celną [...] kosztami wykonanej ekspertyzy na łączną kwotę [...] zł, a fakturą VAT nr [...] firma "C" obciążyła Izbę Celną [...] kosztami sprawdzenia stanu pojazdu na łączną kwotę [...] zł, postanowieniem z dnia 26 marca 2008 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] Odział Celny [...], wezwał "A" S.C." w M. do uiszczenia opłaty z tytułu opracowania ekspertyzy towaru objętego zgłoszeniem celnym, w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art.267 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach prawa. Ponieważ stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne, organ celny pobiera opłaty z tytułu przeprowadzonych badań i analiz towarów w przypadku, gdy podane przez osobę dane dotyczące towarów były nieprawdziwe lub nieprawidłowe, a taka sytuacja miała miejsce w tym przypadku, obciążenie strony kosztami jest zasadne. Po rozpatrzeniu zażalenia "A" S.C." w M. na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Celnej [...] postanowieniem z dnia 26 czerwca 2008 r. nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 92 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne – zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podniesiono, że organ celny po przyjęciu zgłoszenia przystąpił do jego weryfikacji, w wyniku której zadeklarowana wartość celna pojazdu wzbudziła wątpliwości. Organ I instancji powołał biegłego celem sporządzenia opinii dotyczącej określenia wartości celnej pojazdu na rynku amerykańskim oraz stopnia jego uszkodzeń. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo celne, organ pobiera opłaty z tytułu przeprowadzonych badań i analiz towarów w przypadku, gdy podane przez osobę dane dotyczące towarów były nieprawdziwe lub nieprawidłowe. Nieprawidłowość danych zawartych w zgłoszeniu stwierdził Naczelnik Urzędu Celnego w decyzji. Polegała ona na zaniżeniu zadeklarowanej przez stronę w zgłoszeniu celnym wartości pojazdu [...], gdyż w wyniku badań i opracowanej ekspertyzy wartość ta okazała się znacznie wyższa [...]. W tym stanie rzeczy obciążenie strony kosztami wykonanej ekspertyzy jest zasadne. W zażaleniu strona zarzuciła naruszenie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez powołanie biura ekspertyz, które, podobnie jak powołany biegły, nie posiada stosownych uprawnień ani certyfikatów do wydania przedmiotowej opinii. Zarzut ten uznano za nieuzasadniony wobec legitymowania się przez powołanego biegłego stosownymi uprawnieniami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 26 czerwca 2008 r. "A" S.C. w M. wniosło o jego uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne poprzez nietrafne uznanie, że dokonana przez biegłego ekspertyza była podstawą określenia należności celnych i że dane zgłoszone podczas odprawy celnej były nieprawidłowe. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że nie podziela stanowiska organu, iż dokonane zgłoszenie celne było nieprawidłowe. Strona podała wartość celną towaru określoną w rachunku sprzedaży, nie została ona w żaden sposób zaniżona. Jest ona potwierdzana przez rachunek zakupu oraz opinię biegłego W. Z. Biuro powołane przez organ celny podało w opinii, że nie ma możliwości przeprowadzenia pełnej diagnostyki komputerowej układu przeniesienia napędu w pojeździe, co oznacza, że określona przez Biuro wartość napraw pojazdu jest jedynie wartością wstępną, Z tej przyczyny opinia tego Biura nie jest pełna i nie determinuje ostatecznej wartości pojazdu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Niesporne w sprawie było, że w dniu 24 stycznia 2008 r. zostało przyjęte zgłoszenie celne o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu towaru w postaci samochodu marki [...]. Po przyjęciu zgłoszenia celnego została przeprowadzona jego weryfikacja oraz powołany został ekspert rzeczoznawca celem określenia stanu technicznego oraz oszacowania wartości samochodu. W wyniku badań stwierdzono, że w zgłoszeniu celnym podano nieprawidłową wartość celną towaru. Na skutek powyższego wydana została decyzja, którą określono prawidłową kwotę długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów usług z tytułu importu. Kosztami opracowania ekspertyzy obciążono stronę skarżącą, powołując jako podstawę prawną art. 92 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo celne. Art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) stanowi, że organ celny pobiera opłaty z tytułu przeprowadzonych badań lub analiz towarów, w przypadku gdy: 1) badanie lub analiza zostaną przeprowadzone na żądanie osoby; 2) rozpatrzenie wniosku o wydanie wiążącej informacji taryfowej lub wiążącej informacji o pochodzeniu towaru wymaga przeprowadzenia badania lub analizy; 3) osoba będąca do tego zobowiązaną nie podała danych dotyczących rodzaju, wartości, właściwości towaru lub innych informacji niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia i pomimo wezwania nie uzupełniła tych danych w wyznaczonym przez organ celny terminie; 4) podane przez osobę dane dotyczące towarów były nieprawdziwe lub nieprawidłowe. Nie budzi zatem wątpliwości, że przywołane przepisy prawa stanowią o obciążeniu opłatami osoby zgłaszającej towar w sytuacji, gdy dane dotyczące towarów przez nią podane w zgłoszeniu były nieprawidłowe np. w zakresie wartości towaru. Tymczasem, zgodnie z art. 69 ust. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE.L.92.302.1), zwanego dalej WKC, pobranie próbek przez organy celne dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami nie pociąga za sobą odszkodowania ze strony administracji, lecz koszty wykonanych analiz lub przeprowadzonej kontroli ponoszone są przez tę ostatnią. Z polskiego uregulowania wynika , że osoba zgłaszająca ponosi opłaty za analizy próbek pobranych z urzędu, gdy w postępowaniu prowadzonym przez organ zostanie ustalone, że dane przez nią podane są nieprawidłowe. W WKC natomiast jednoznacznie postanowiono, że koszty wykonanych analiz ponoszone są przez organy. Zakres regulacji objęty przepisem krajowym oraz przepisem wspólnotowym pokrywa się. Istnieje zatem sprzeczność pomiędzy regulacją krajową a regulacją prawa wspólnotowego. W tej sytuacji rozstrzygnąć należy, czy w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa krajowego, tj. art. 92 ust. 1 pkt 4 Prawa celnego, na który powoływały się organy celne, czy też przepisy prawa wspólnotowego - art. 69 ust. 3 WKC. Szeroko tym problemem zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 28 marca 2008 r. , sygn. akt I SA/Bd 35/08 (Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzeczenia.nsa.gov.pl). Poglądy zaprezentowane w przywołanym wyroku Sąd w składzie niniejszym w całości podziela. Rzeczypospolita Polska z dniem 1 maja 2004 r. przystąpiła do Unii Europejskiej. Zgodnie z treścią przepisu art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) (...) Parlament Europejski wspólnie z Radą, Rada i Komisją uchwalają rozporządzenia i dyrektywy, podejmują decyzje, wydają zalecenia i opinie. Rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich(...). W celu umożliwienia i zapewnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego Rada Wspólnot Europejskich ustanowiła Wspólnotowy Kodeks Celny wydany w formie rozporządzenia. Jego rozwinięciem są przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Przepisy wspólnotowego prawa celnego regulują zasadnicze kwestie obrotu towarowego, nie regulują natomiast wszystkich zagadnień. Krajowe regulacje w zakresie prawa celnego mają charakter uzupełniający do prawa wspólnotowego i obowiązują wówczas, gdy przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego i Rozporządzenia wykonawczego do tego Kodeksu nie zawierają żadnych szczególnych postanowień . Także art. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne( Dz. U. Nr 68, poz.622 ze zm.) - uregulowania krajowego - stanowi, że ustawa reguluje w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego(...). Państwa członkowskie Unii Europejskiej nie mogą przyjmować regulacji prawnych sprzecznych z tymi, które są przyjęte w rozporządzeniach Komisji. Rozporządzenia "unijne" są bezpośrednio stosowane, to znaczy, że rozporządzenia z mocy prawa podlegają stosowaniu w porządkach prawnych państw członkowskich bez konieczności podejmowania dodatkowych działań implementacyjnych. Zgodnie z art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: "1.Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. 2.Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. 3.Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami". Większość obowiązujących w Polsce regulacji dotyczących prawa celnego ustanowiono na poziomie wspólnotowym. Jeżeli zatem okazałoby się, że krajowy przepis dotyczący problematyki celnej narusza regulacje wspólnotowe, przepis ten należałoby, co do zasady, pominąć i zastosować bezpośrednio regulacje wspólnotowe (Wspólnotowy Kodeks Celny pod redakcją Wojciecha Morawskiego, Oficyna a Wolters Kluwer business, W-wa 2007r., s. 49). Obowiązkiem sądu krajowego jest wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy prawa wspólnotowego z uwagi na konieczność pominięcia normy krajowej sprzecznej z normą wspólnotową, gdy obie normy posiadają taki sam zakres zastosowania. Obowiązek ten wynika z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem krajowym, która to zasada została sformułowana w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Zasada pierwszeństwa znajduje zastosowanie, gdy sąd krajowy stwierdza istnienie sprzeczności między normami. W tej sytuacji rozstrzyga on sprawę w oparciu o normę wspólnotową, która korzysta z pierwszeństwa stosowania. Mając na uwadze powyższe i porównując treść art. 92 ust. 1 pkt 4 Prawa celnego z brzmieniem art. 69 ust. 3 WKC należy stwierdzić, że polskie rozwiązanie prawne nie ma charakteru uzupełniającego w stosunku do prawa wspólnotowego. W tej sytuacji należy uznać, że przepis art. 92 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo celne jest sprzeczny z regulacją art. 69 ust. 3 WKC w takim zakresie, w jakim obciąża podmiot zgłaszający opłatami z tytułu przeprowadzonych z urzędu badań lub analiz towarów w związku z weryfikacją zgłoszenia celnego, gdy dane w nim podane przez ten podmiot okażą się nieprawidłowe. W takim przypadku sąd krajowy jest obowiązany do pominięcia regulacji krajowej i zastosowania prawa wspólnotowego, czyli w przedmiotowej sprawie art. 69 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Nadmienić należy, że rewizje oraz pobieranie próbek przez organy celne w celu weryfikacji zgłoszeń celnych zgodnie z art. 69 WKC należy odróżnić od pobierania próbek w trybie art.11, czy też art. 42 tego Kodeksu, w których to przypadkach koszty związane z badaniem towarów ponosi zgłaszający (M. Kałka, U. Ksieniewicz, Wspólnotowy Kodeks Celny, "UNIMEX" Wrocław 2007r., s.52 i 166-167). W sprawie niniejszej, wobec powyższych rozważań uznać należało, że obciążenie strony skarżącej kosztami badań i opracowania ekspertyz było bezzasadne. W tej sytuacji Sąd na mocy art.145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 przywołanej ustawy. Na podstawie art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.