IV SA/Wr 282/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi F. F. od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. UZASADNIENIE Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte wnioskami A. K. (dalej : wnioskodawczyni , strona, skarżąca,) z dnia: 6 listopada 2018 r., 14 listopada 2018 r., 27 listopada 2018 r., 30 listopada 2018 r. i 4 grudnia 2018 r., adresowanymi do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej , o przyznanie pomocy na: zakup żywności, środków czystości i higieny oraz zakup leków na receptę i leków przeciwbólowych, pościeli, materaca, odzieży, opłaty za internet, opłaty mieszkaniowe, pokrycie kosztów wynajęcia pokoju w wysokości 800 zł. Decyzją z dnia 7 stycznia 2019 r. nr [...] wydaną z powołaniem się na przepisy art. 2 ust. 1 art. 3 ust. 1i 4, art. 7 pkt 1, 4, 8 i 9 , art. 8 , art.11 ust. 1 i 2 , art.17 ust.1 pkt 5 , art. 39 ust. 1 i 2 , art. 106 ust.1 , 3a i 4 , art.110 ust.7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm. dalej u.p.s.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358) , działający z upoważnienia Prezydenta W., Specjalista Pracy Socjalnej w Zespole Terenowej Pracy Socjalnej Nr 6 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. ( dalej organ I instancji) odmówił przyznania stronie zasiłku celowego na: opłatę za wynajem pokoju w wysokości 800 zł, zakup odzieży, materaca, pościeli, opłaty za internet, zakup leków przeciwbólowych oraz opłaty mieszkaniowe. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji poczynił następujące ustalenia: - wnioskodawczyni ma 35 lat jest panną, nie posiada dzieci , jest osobą niepełnosprawną i miała orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do dnia 30 listopada 2018 r. Z tego tytułu pobierała ona zasiłek stały w wysokości 548 zł miesięcznie, - do 30 listopada 2018 r. dochód strony pochodził z zasiłku pielęgnacyjnego oraz zasiłku stałego. Aktualnie wnioskodawczyni nie posiada żadnego dochodu , bowiem od 3 grudnia 2018r. zawieszono jej prawo do zasiłku stałego na czas trwania postępowania w PZON i na ten okres przyznano jej zasiłek okresowy, - strona zamieszkuje wraz z rodzicami w mieszkaniu socjalnym, do którego rodzice nie posiadają tytułu najmu. Zajmuje jeden pokój, który jest wyłącznie do jej dyspozycji oraz posiada dostęp do kuchni i sanitariatów. Strona nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, a jej rodzice regulują wszystkie opłaty mieszkaniowe oraz ewentualne koszty remontu mieszkania, - wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe , w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że strona bez wiedzy i zgody rodziców korzysta z ich żywności , rodzice , z którymi jest skonfliktowana , nie pomagają jej finansowo, - decyzją z dnia 10 grudnia 2018 r. nr [...] przyznano stronie zasiłek celowy w kwocie 100 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności, środków czystości i higieny osobistej, opłatę za telefon, - decyzją z dnia 10 grudnia 2018 r. nr [...] przyznano wnioskodawczyni pomoc na zakup leków w wysokości 63,78 zł, - decyzją z dnia 10 grudnia 2018 r. nr [...] przyznano wnioskodawczyni zasiłek okresowy na czas zawieszenia prawa do zasiłku stałego w kwocie 391,03 zł. Odnosząc się do wniosku o pokrycie kosztów wynajęcia pokoju w wysokości 800 zł , organu I instancji stwierdził , że strona po raz kolejny zgłosiła się z takim podaniem i nie ma podstaw do przyznania pomocy na powyższy cel. W tym zakresie organ wskazał , że w obecnym miejscu pobytu strona ma do dyspozycji oddzielny pokój, dostęp do kuchni , w której znajdują się wszystkie podstawowe sprzęty. Strona może swobodnie korzystać z wyposażenia mieszkania oraz sanitariatów i nie ponosi żadnych opłat związanych z pobytem, a wszelkie opłaty mieszkaniowe w całości ponoszą rodzice. W ocenie pracownika socjalnego strona posiada obecnie odpowiednie warunki mieszkaniowe. Skoro zatem nie ponosi ona żadnych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, to brak jest podstaw do przyznania pomocy na wynajem pokoju. Nadto organ zwrócił uwagę na to , że organ pomocowy wielokrotnie informował stronę, że może zamieszkać w jednej z placówek pomocowych na terenie W., gdyż korzystała już w przeszłości z takiej formy pomocy. W odniesieniu do wniosku o środki na zakup leków na receptę i przeciwbólowych organ stwierdził ,że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych recept ani zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność zakupu tych leków, a taka pomoc może być udzielona tylko po przedstawieniu odpowiedniej dokumentacji lekarskiej. Kolejno odnosząc się do wniosku o przyznanie pomocy na zakup materaca do spania organ wskazał, że strona posiada wersalkę do spania, nie ma zatem potrzeby zakupu materaca, tym bardziej, że w styczniu 2018 r. wnioskodawczyni otrzymała już pomoc na zakup materaca. Strona nie rozliczyła się z tej pomocy, oświadczając pracownikowi socjalnemu, że przyznany zasiłek nie wystarczył na jego zakup. Organ I instancji stwierdził ponadto, że wnioskodawczyni regularnie otrzymuje pomoc na dofinansowanie do zakupu odzieży, której nie zakupuje, a środki przeznaczone na ten cel wykorzystuje niezgodnie z przeznaczeniem, nie rozlicza się z uzyskanej pomocy, co może świadczyć, że zmarnotrawiła otrzymane środki. Według organu analogiczna sytuacja miała miejsce w zakresie finansowania zakupu bielizny pościelowej, na zakup której strona otrzymała pomoc w listopadzie 2018 r. Brak zatem podstaw do przyznania pomocy na zakup pościeli. Nadto poinformowano stronę, że organ pomocowy nie będzie finansował opłat za internet. Podopieczna otrzymuje regularną pomoc i się z niej nie rozlicza, twierdząc że otrzymana pomoc była za niska. Dodatkowo organ wskazał, że wnioskodawczyni korzysta z zasiłku okresowego, który może przeznaczyć na zgłoszone potrzeby. W ocenie organu, potrzeby zgłoszone przez stronę są w zupełności zabezpieczone, korzysta ona z zasiłku okresowego i regularnie otrzymuje pomoc w formie zasiłków celowych, ma także zapewnione warunki mieszkaniowe, w rezultacie dodatkowa pomoc mogłaby być uznana za nieracjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. Wprawdzie organ rozumie w pełni trudną sytuację w jakiej znajduje się strona, lecz pomoc społeczna może ewentualnie wspomagać ją, nie może jednak przejmować na siebie obowiązku przyznawania pomocy zgodnie z jej oczekiwaniami. W tym zakresie organ podkreślił, że wnioskodawczyni korzysta z pomocy finansowej od wielu lat, a do listopada 2018 r. korzystała z zasiłku stałego, na poparcie czego przedstawił rozmiar udzielonej stronie pomocy w formie zasiłków celowych przyznawanych od grudnia 2017 r. do 2018 r. w każdym miesiącu ubiegłego roku . Strona odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej , podnosząc ,że pomoc jaką otrzymuje od organu pomocowego jest niewystarczająca na pokrycie wykazywanych przez nią potrzeb z uwagi na wysokie koszty utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. ( dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia 4 kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji i dokonaną przez ten organ ocenę prawną tych ustaleń. Powołując się na zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określone w ustawie o pomocy społecznej organ odwoławczy zaakcentował, że rolą pomocy społecznej nie jest pełne zaspokojenie potrzeb osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i korzystających ze świadczeń pieniężnych. Celem tej instytucji jest bowiem wspieranie tych osób w zaspokajaniu ich potrzeb bytowych na poziomie minimum społecznego i uzupełnianie ich w zakresie, w jakim nie mogą ich zaspokoić wykorzystując własne możliwości. Ponadto organ pomocy społecznej musi uwzględniać nie tylko potrzeby i oczekiwania wskazane przez osobę ubiegającą się o wsparcie, lecz także potrzeby innych podopiecznych oraz własne możliwości finansowe. Według Kolegium, choć zaskarżoną decyzją odmówiono stronie przyznania zasiłku, to świadczenia z pomocy społecznej, z których korzysta są znacznie wyższe od średnich zasiłków wypłacanych przez ten organ pomocowy. Organ odwoławczy podkreślił, że uznanie administracyjne, w ramach którego przyznawane są zasiłki celowe, obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłaszanych przez nie żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy dużą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokościach. Końcowo organ II instancji wskazał, że potrzeba o zaspokojenie której wnioskuje strona- opłacenie rachunku za internet - nie ma waloru potrzeby niezbędnej. Kolegium nie znajduje również uzasadnienia dla udzielenia stronie pomocy na pokrycie kosztów wynajmu pokoju, skoro ma ona zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Nadto strona nie ponosi żadnych opłat związanych z użytkowaniem lokalu, który zamieszkuje, dlatego brak jest podstaw do przyznania jej pomocy na opłaty mieszkaniowe. Organ odwoławczy wskazał także, że strona w miesiącach poprzedzających otrzymała już pomoc na zakup odzieży, materaca, czy pościeli, z której się nie rozliczyła. Zatem przy tak negatywnej postawie podopiecznej, przyznanie pomocy po raz kolejny na te same potrzeby stanowiłoby naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej. Wskazano także, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych recept ani zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność zakupu leków przeciwbólowych, a na podstawie decyzji z dnia 10 grudniu 2018 r. nr [...] przyznano jej pomoc na zakup leków w wysokości 63,78 zł. Wobec tego przyjęto , że potrzeba w zakresie zakupu leków, została w znacznej części zabezpieczona. W konsekwencji uznano, że odmowa przyznania decyzją organu I instancji zasiłku celowego na wymienione w niej cele jest uzasadniona, a organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Przyjmując takie stanowisko, Kolegium miało na uwadze przede wszystkim cel i wysokość świadczeń udzielonych stronie na mocy odrębnych decyzji. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia i zwróciła uwagę na fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego .W związku z tym podniosła , że powinna zajmować mieszkanie odpowiadające potrzebom osoby niepełnosprawnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W.wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 , poz. 2107 ze zm. ) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018, poz.1508) zwanej dalej : u.p.s. , której przepisy stanowią podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji. Z definicji ustawowej pomocy społecznej zawartej w art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że jest ona instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego jak i nie pieniężnego, a jednym ze świadczeń pieniężnych jest określony w art. 39 u.p.s. zasiłek celowy, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust.1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Cytowany przepis art. 39 ust. 2 u.p.s. wymienia cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy. Potrzeby te można uznać za preferowane przez ustawodawcę. Jednakże organ pomocy społecznej może przyznać świadczenie na zaspokojenie innej niezbędnej potrzeby bytowej. Wyliczenie to ma bowiem charakter przykładowy, a jego treść wskazuje, że ta forma pomocy społecznej, (co zresztą wynika z samej nazwy "zasiłek celowy") , nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Ustawodawca użył w konstrukcji analizowanego przepisu pojęcia niedookreślonego "niezbędna potrzeba życiowa", które jest powtórzeniem regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 u.p.s. , zgodnie z którym, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Powołany przepis wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych, stanowiąc dodatkowo w przepisie ust. 3 art. 3 u.p.s., że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W tym miejscu wskazać też trzeba, że ustawa o pomocy społecznej, na co trafnie zwrócił uwagę organ II instancji, pozostawia uznaniu organu sposób rozstrzygania sprawy o przyznanie zasiłku celowego, bowiem przepis art. 39 u.p.s. jest przepisem o charakterze uznaniowym. Organ pomocy społecznej może przyznać zasiłek celowy, lecz nie jest do tego zobligowany. W konsekwencji kontrola legalności decyzji uznaniowych dokonywana przez sąd administracyjny ma ograniczony zakres. Sąd nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego, a jedynie sprawdza, czy decyzję podjął właściwy organ, czy decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy decyzja nie nosi znamion dowolności oraz czy organ uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy przesłankami odnoszącymi się do strony. Okoliczność ta sprawia, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Jednocześnie zaznaczyć należy, że pomoc społeczna, w tym również przyznanie zasiłku celowego, ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości. Wynika to z cytowanego już na wstępie przepisu art. 2 ust. 1 u.p.s. , zawierającego definicję pomocy społecznej . Z przepisów regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 i art. 3 u.p.s. tzn. dostosowywaniem rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 u.p.s.). Pozostaje poza sporem w badanej sprawie, że skarżąca spełnia kryterium, o którym mowa wyżej. Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje na to, że w dacie wydawania skarżonej decyzji skarżąca znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej. Co do zasady nie budzi zatem wątpliwości konieczność udzielenia jej pomocy. Prawidłowo również – z uwagi na nieprzekroczenie kryterium dochodowego – organ pomocowy rozpoznał przedmiotowy wniosek w formie zasiłku celowego. Jednakże z uwagi na ujawnione okoliczności sprawy oraz ograniczone środki jakimi dysponuje organ pomocowy, wnioskowana przez skarżącą pomoc obejmuje potrzeby, które w kontekście zasad przyznawania świadczeń pieniężnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej, nie mogą zostać zaspokojone w oczekiwanym przez stronę zakresie, na co zasadnie wskazały organy obu instancji. Wprawdzie pewne zastrzeżenia natury procesowej, może budzić fakt łącznego rozpoznania w ramach jednego postępowania wszystkich pięciu wniosków strony o zasiłki celowe, złożonych na przestrzeni jednego miesiąca, to jednak uchybienie to, biorąc pod uwagę nieznaczny odstęp czasowy pomiędzy poszczególnymi wnioskami, jednolity charakter złożonych przez tą samą stronę wniosków oraz związanie organu zasadą ekonomii procesowej, wyrażoną w art. 12 k.p.a. do wnikliwego i szybkiego działania w sprawie powoduje, że uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik tej sprawy. Przechodząc do poszczególnych potrzeb skarżącej wyrażonych, we wskazanych na wstępie wnioskach, należy w pełni przychylić się do stanowiska organów wyrażonego wobec nich w kontrolowanych rozstrzygnięciach. Skoro bowiem strona zamieszkuje z rodzicami, mając do nieodpłatnej dyspozycji oddzielny pokój z dostępem do kuchni i łazienki, to w istocie należało uznać, że ma zapewnione odpowiednie warunki mieszkaniowe i tym samym nie ma podstaw do przyznania jej pomocy na wynajem pokoju. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku środków na zakup materaca, jak bowiem wynika z ustaleń poczynionych podczas wywiadu środowiskowego, skarżąca posiada wersalkę do spania. Co więcej, jak wynika z ustaleń organu I instancji w styczniu 2018 r. wnioskodawczyni otrzymała już pomoc na zakup materaca, a w listopadzie 2018 r. na zakup pościeli i regularnie otrzymuje dofinansowanie także na zakup odzieży. Z przyznanej pomocy jednak co do zasady nigdy się nie rozlicza twierdząc, że jest niewystarczająca. Z kolei w odniesieniu do wnioskowanych kosztów nabycia leków na receptę i przeciwbólowych, które niewątpliwie mieszczą się w zakresie pojęciowym niezbędnej potrzeby życiowej, to jednak taka pomoc może być udzielona tylko po przedstawieniu odpowiedniej dokumentacji lekarskiej, czego skarżąca jednak nie uczyniła. Ma również rację organ, kiedy wywodzi, że zgłaszana przez skarżąca potrzeba w postaci opłacenia rachunku za internet nie może być uznana za niezbędną potrzebę bytową. W tym miejscu należy wyjaśnić, że pojęcie "bytowanie" jest co do zasady utożsamiane z zachowywaniem życia w sposób pozwalający na prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny. Niezbędna potrzeba bytowa to potrzeba uzasadniona tylko podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, zadość której czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie (por. W. Maciejko, [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2010, s. 178–179). Nie ulega wątpliwości, że brak internetu nie stanowi żadnego zagrożenia dla egzystencji skarżącej. Wymaga również zaakcentowania, że każdorazowo zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, musi być oceniane nie tylko pod kątem sytuacji strony i rozmiaru dotychczas udzielonej jej pomocy, ale również w kontekście hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w aspekcie ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Na aprobatę Sądu zasługuje również pogląd organów orzekających w niniejszej sprawie, wedle którego uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii i niezbędności potrzeb, które należy rozeznać w kontekście o jakim mowa wyżej. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości i częstotliwości. W takim też kontekście oceniono niezbędność potrzeb objętych wnioskami skarżącej, szczegółowo przedstawiając rozmiar i częstotliwość stale udzielanej stronie pomocy ( vide strona 4 zaskarżonej decyzji). Wobec tego uznać należy, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Wprawdzie stosownie do art. 67 ust.2 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Jednakże "stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych" (Piotr Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1977 r., Warszawa 2000, s. 91). A zatem uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać – o czym była już mowa wyżej - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Przyjęcie sugerowanej przez skarżącą koncepcji roszczenia o zasiłek celowy w każdej z potrzeb bytowych skarżącej prowadziłoby do wypaczenia subsydiarnego charakteru pomocy społecznej. W żaden sposób finanse państwa nie udźwignęłyby takiego ciężaru. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości i pożądaną przez nich częstotliwością. Reasumując, uznać należało, że organy orzekające w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Należy jeszcze raz wyraźnie zaznaczyć, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o zabezpieczenie swoich potrzeb. Ilustracją tego aspektu jest nałożenie w art. 1 ust. 3 u.p.s. na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązku współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Fakt uzyskiwania przez skarżącą, mającą w domu rodzinnym zapewnione bezpłatne mieszkanie, zasiłku okresowego oraz stałej pomocy w postaci zasiłków celowych, które tylko w grudniu 2018 (czyli w okresie prowadzenia kontrolowanego postępowania) przekroczyły kwotę 500 zł, świadczy też o tym, że nie jest osobą pozostającą bez jakichkolwiek środków do życia. Przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające nie zawiera – zdaniem Sądu – żadnych braków i luk w materiale dowodowym i pod adresem organów orzekających w sprawie nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów ( art.80 k.p.a.). Z tych względów skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi w całości na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) (pkt I wyroku) . Zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. ( pkt II wyroku).