III FZ 617/22

SENTENCJA Dnia 19 grudnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 365/21 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1.1. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 365/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi złożonej przez D. W. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 listopada 2020 r. w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. W przedmiotowej sprawie skarżąca została wezwana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 25 maja 2021 r. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 111 złotych. Skarżąca odebrała przesyłkę zawierającą odpis zarządzenia w dniu 9 czerwca 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 21 akt sądowych), o czym świadczy jej podpis na zwrotny potwierdzeniu odbioru. Skarżąca jednak wpisu nie uiściła. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę postanowieniem z dnia 2 lipca 2021 r. Pismem z dnia 19 lipca 2021 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Postanowieniem z dnia 28 czerwca Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. 1.2. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 2.2. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2022 r., sygn akt III OZ 447/2, CBOIS). 2.3. Podkreślenia wymaga, że Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwe wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Przy czym, z uwagi na charakter działania sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji. 2.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, po zbadaniu zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz w granicach okoliczności faktycznych, w jakich orzekał Sąd pierwszej instancji, stwierdza, że postanowienie to nie narusza prawa. Podkreślenia wymaga, że nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, niedające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu - choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (postanowienie NSA z: 12.8.2014 r. II FZ 1172/14, Lex 1495027; 9.11.2011 r. I GZ 173/11; 27.9. 2011 r. II OZ 846/11; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 594-595, nb 5 pkt 1). 2.5. Naczelny Sąd Administracyjny rozumie trudną sytuację życiową i zdrowotną skarżącej. Jednakże, nawet gdyby - kierując się empatią i zrozumieniem dla skarżącej w tym przypadku - uznać, że powołane przez nią okoliczności uzasadniają przywrócenie wnioskowanego terminu, to zwrócić należy uwagę na fakt, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca powołała się na sytuacje, które nie miały odzwierciedlenia w rzeczywistości. Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru (k. 21 akt sądowych), skarżąca własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór dnia 9 czerwca 2021 r. wezwania do uiszczenia wpisu. Z dokumentu tego wprost wynika zatem, że skarżąca miała świadomość daty odbioru przesyłki. Argument, że nie wiedziała o odbiorze przesyłki jest w tej sytuacji nieuzasadniony, ponieważ brak jest przesłanek do stwierdzenia, że nie zdawała ona sobie sprawy z tego, jakiego dnia odebrano korespondencję urzędową, kiedy to własnoręcznym podpisem potwierdziła ona odbiór wezwania. Doświadczenie życiowe każe przyjąć, że nawet jeżeli strona nie rozumie w pełni treści pisma lub pouczenia ani też z uwagi chociażby na swój stan zdrowia nie ma świadomości terminu do złożenia odpowiedniego środka odwoławczego, to sam fakt, że odebrała korespondencję urzędową w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym, co w okolicznościach tej sprawy nie było kwestionowane, winno wyczulić stronę na kwestie formalne związane z terminem i formą odpowiedzi na odebraną decyzję. Jeżeli strona znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej lub rodzinnej, może zwrócić się o doraźną pomoc koleżeńską lub sąsiedzką w celu pomocy wykonania wezwania. Skarżąca nie dochowała należytej staranności w tym zakresie, wobec czego trudno uznać, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. 2.4. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.