II SA/Rz 1520/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Rady Osiedla Rzochów na uchwałę Rady Miejskiej w Mielcu z dnia 27 października 2022 r. Nr LIII/524/2022 w przedmiocie zawiadomienia o złożeniu wymaganej liczby podpisów pod wnioskiem o odwołanie Rady Osiedla Rzochów - postanawia – odrzucić skargę. UZASADNIENIE Rada Osiedla Rzochów wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Mielcu z dnia 27 października 2022 r. Nr LIII/524/2022 w przedmiocie zawiadomienia o złożeniu wymaganej ilości podpisów pod wnioskiem o odwołanie Rady Osiedla Rzochów. Podniosła, że postępowanie poprzedzające podjęcie tej uchwały było nieprawidłowe. Nie wezwano bowiem do uzupełnienia braków wniosku o odwołanie. Wątpliwości budzi również sposób zbierania podpisów pod wnioskiem. Ponadto, Rada Osiedla nie miała możliwości ustosunkowania się do niego. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Mielcu wniosła o jej odrzucenie, względnie o oddalenie. Zauważyła, że jednostka pomocnicza Gminy jaką jest Osiedle nie posiada zdolności sądowej, tym samym jej organ nie był uprawniony do wniesienia skargi. Rada wskazała też, że nawet jeśliby dopuścić taką możliwość, to z uwagi na przedmiot uchwały, która tylko zawiadamiała o złożeniu odpowiedniej ilości podpisów koniecznych do odwołania Rady Osiedla Rzochów, nie można mówić o naruszeniu interesu prawnego tego podmiotu, które to naruszenie mogłoby mieć miejsce dopiero w razie, gdyby doszło do odwołania Rady. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W świetle art. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559), gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne (ust. 1). Jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy (ust. 2). Zasady tworzenia, łączenia, podziału oraz znoszenia jednostki pomocniczej określa statut gminy (ust. 3). Wedle art. 35 ust. 1 u.s.g., organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Uchwałą z dnia 26 września 2014 r. Nr XLIII/392/2014 w sprawie uchwalenia Statutu dla Osiedla Rzochów w Mielcu Rada Miejska postanowiła, że Osiedle Rzochów jest samorządową jednostką pomocniczą miasta Mielca (§ 1 ust. 1). Do zakresu jego działania należy dbałość o zaspokajanie potrzeb jego mieszkańców (§ 2 ust. 1). Działania Osiedle podejmuje poprzez swoje organy (§ 2 ust. 2). Organem stanowiącym Osiedla jest Rada Osiedla (§ 3. 1). W doktrynie prawniczej, jak i w orzecznictwie sądowym podnosi się, że jednostka pomocnicza gminy nie posiada zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych, a zatem nie może występować w obrocie prawnym jako samodzielny podmiot mogący skutecznie działać we własnym imieniu i na własny rachunek. Działalność jednostki pomocniczej jest prowadzona tylko i wyłącznie z powołaniem się na osobowość prawną gminy (tak np. Chmielnicki Paweł (red.), Ustawa o samorządzie gminnym, Opubl.: WKP 2022, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 29.01.2013 r. II SA/Ol 1364/12). Tym samym, podmiot taki nie ma zdolności sądowej, która w myśl art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", uprawniałaby go do działania przed sądem administracyjnym w charakterze strony. Zgodnie z powołanym art. 25 § 1 P.p.s.a., zdolność sądową mają osoby fizyczne, osoby prawne, jak też organ administracji publicznej. Ustawa o samorządzie gminnym nie przyznaje jednostce pomocniczej gminy osobowości prawnej. Osobowość prawną posiada zaś w myśl art. 2 ust. 2 u.s.g. sama gmina. Ponadto, w myśl art. 25 § 2 P.p.s.a., ze zdolności takiej mogą korzystać także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej. Artykuł 25 P.p.s.a. stanowi jeszcze, że zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 3) oraz organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (§ 4). Nie ulega wątpliwości, że jednostka pomocnicza gminy nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej grup podmiotów. Nie jest bowiem osobą fizyczną, osobą prawną czy organem administracji. Nie jest także państwową czy samorządową jednostka organizacyjną. O tych ostatnich mowa jest w art. 9 ust. 1 u.s.g., który umożliwia ich tworzenie przez gminę w celu wykonywania jej zadań. Ponadto, przepisy prawa nie dopuszczają także możliwość nałożenia na jednostki pomocnicze gminy w postaci osiedli obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów. Nie są też one niewątpliwie organizacjami społecznymi. Jednostka pomocnicza gminy nie jest jednostką samorządu terytorialnego, ale stanowi część większej struktury jaką jest gmina. Jednostka pomocnicza jest więc wyłącznie elementem składowym gminy, jej "częścią pomocniczą", a więc nie ma poza tymi ramami samodzielnego bytu prawnego. Tym samym, również organ takiej jednostki nie może być samodzielnym podmiotem w sferze praw i obowiązków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.12.2012 r. II OZ 1107/12). Powyższe musiało skutkować odrzuceniem złożonej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Niezależnie od tego, słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę, że z uwagi na przedmiot kwestionowanej uchwały nie można mówić o naruszeniu interesu prawnego Strony skarżącej, które to naruszenie w związku z treścią art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. jest warunkiem dopuszczalności skargi. Przepis ten przewiduje mianowicie odrzucenie skargi, jeśli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Kwestionowana w niniejszym postępowaniu uchwała zawiadamiała tylko Radę Osiedla Rzochów o złożeniu wymaganej liczby podpisów pod wnioskiem o odwołanie tej Rady. Jej podstawę stanowił art. 35 u.s.g. oraz § 38 ust. 3 Statutu Osiedla Rzochów. Interes prawny mógłby być naruszony dopiero wtedy, gdyby podjęta została przez Radę Miejską w Mielcu uchwała o odwołaniu Rady Osiedla Rzochów. Z podanych względów orzeczono o odrzuceniu złożonej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6, § 3 P.p.s.a.