IV Ko 11/18

<p>Sygn. akt IV Ko 11/18</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>We wniosku z dnia 17 września 2017 r., dzieci zmarłego <span class="anon-block">H. D.</span>: <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">W. D. (1)</span>, <span class="anon-block">Z. M. (1)</span>, a także jego żona <span class="anon-block">T. D.</span> wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od Skarbu Państwa kwoty 350 tys. zł., tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy oraz 174.140 zł., tytułem odszkodowania, wraz z ustawowymi odsetkami od uprawomocnienia się wyroku, w związku z pozbawieniem wolności H. <span class="anon-block">D.</span> za jego działalność niepodległościową. (wniosek k 1-12, postanowienie k 13, akty urodzenia k 29-31)</p> <p>Przed zatrzymaniem <span class="anon-block">H. D.</span> prowadził w <span class="anon-block">J.</span> lokal gastronomiczny <span class="anon-block"> (...)</span>, położony w pobliżu dworca. Zatrudniał w nim obsługę. Był kawalerem. Nie posiadał dzieci. Nie miał oszczędności ani majątku. (oświadczenie <span class="anon-block">H. D.</span>: k 72 cyfrowa kopia akt plik Wr 102 69 t 2 k 30, plik Wr 102 69 t 1 k 111, akt oskarżenia k 88, częściowo zeznania <span class="anon-block">Z. M.</span> k 63, <span class="anon-block">T. D.</span> k 15-16 akt II ko 1212/18)</p> <p>6.06.1946 r., dokonano przeszukania jego miejsca zamieszkania (k 72 cyfrowa kopia akt plik Wr 102 69 t 1 k 104)</p> <p>7.06.1946 r., <span class="anon-block">H. D.</span> został zatrzymany w związku z podejrzeniem o prowadzenie punktu rozdzielczego nielegalnej prasy R.O.A.K. 24.06.1946 r., wydano postanowienie o jego tymczasowym aresztowaniu. (rozkaz zatrzymania i kwestionariusz k 106-107, postanowienie k 108)</p> <p>H. <span class="anon-block">D.</span>, będąc pozbawiony wolności przebywał w zimnej i wilgotnej celi, wskutek czego miał objawy reumatyzmu. (zeznania <span class="anon-block">Z. M.</span> k 63, <span class="anon-block">T. D.</span> k 15-16 akt II ko 1212/18)</p> <p>Oskarżono go o to, że od stycznia 1946 r., do dnia aresztowania pozostawał w stałym porozumieniu z członkami podziemnej organizacji wywrotowej WiN, dążącej do obalenia przemocą ustroju kraju, zajmując się przyjmowaniem korespondencji i oddawaniem pakietów łącznikom tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 88;art. 88 § 1)">art. 88 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 86;art. 86 § 2)">art. 86 § 2 kk</a> WP (akt oskarżenia k 88)</p> <p>Wyrokiem z dnia 23.01.1947 r., zapadłym przed Sądem Rejonowym we Wrocławiu w sprawie SR 37/47, <span class="anon-block">W. D.</span> skazano za to, że: od stycznia do 2 czerwca 1946 r., w celu usiłowania zmiany przemocą ustroju państwa, wszedł w porozumienie z członkami nielegalnej <span class="anon-block"> organizacji (...)</span>, za co wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności. (wyrok k 3-9 akt III Ko 7/16 un)</p> <p>Postanowieniem z dnia 11 marca 1947 r., na skutek amnestii karę tę darowano mu w całości. W. <span class="anon-block">D.</span> został zwolniony z więzienia 13 marca 1947 r. (nakaz zwolnienia cyfrowa kopia akt k 72 plik Wr 102 69 t 2 k 72, wyrok k 3-9 akt III Ko 7/16 un)</p> <p> <span class="anon-block">H. D.</span> zmarł 14.12.1991 r. (postanowienie k 13, informacja k 23 akt III Ko 7/16 un)</p> <p>Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r., Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie III Ko 7/16 un, stwierdził nieważność wyroku Wojskowego Sadu rejonowego we Wrocławiu sygn. akt Sr 37/47. (postanowienie k 29 akt III Ko 7/16 un)</p> <p>Ustalając stan faktyczny w zakresie dotyczącym okoliczności związanych z pozbawieniem wolności <span class="anon-block">H. D.</span>, sąd oparł się na kopiach z akt postępowania prowadzonego przeciwko niemu. Brak jest podstaw do kwestionowania wskazanych w nich dat zatrzymania i zwolnienia oraz przyczyn pozbawienia wolności <span class="anon-block">H. D.</span>. Wskazać w tym miejscu należy jedynie, że z rozkazu zatrzymania i kwestionariusza z k 106-107 wynika, iż został on zatrzymany 7 czerwca 1946 r., w treści wyroku oraz obliczeniu kary zaś wskazano, że datą tą jest 2 czerwca 1946 r. Jest to niewątpliwie omyłka pisarska. 2 czerwca wszczęto bowiem postępowanie karne, które początkowo prowadzone było tylko przeciwko innej niż <span class="anon-block">H. D.</span> osobie. Pierwsza czynność z <span class="anon-block">H. D.</span> miała miejsce dopiero 6 czerwca (k 72 cyfrowa kopia akt plik Wr 102 69 t 1 k 104), a dokumenty źródłowe wskazują jako datę zatrzymania 7 czerwca. Niewątpliwie przy sporządzaniu wyroku błędnie uznano, że data wszczęcia postępowania i zatrzymania pierwszego z podejrzanych odpowiada dacie zatrzymania <span class="anon-block">H. D.</span>. Następnie błąd ten został powielony przez obliczeniu kary.</p> <p>Jako wiarygodne, sąd uznał zeznania <span class="anon-block">T. D.</span> i <span class="anon-block">Z. M.</span> w zakresie w jakim opisują one warunki w jakich przebywał aresztowany. Obie wskazują na panujące w celi zimno, wilgoć, obecność wody, podnoszą, że wskutek tego u H. <span class="anon-block">D.</span> ujawniły się objawy reumatyzmu.</p> <p>Sąd uznał, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż w związku z tymczasowym aresztowaniem <span class="anon-block">H. D.</span> poniósł szkodę majątkową.</p> <p> <span class="anon-block">T. D.</span> i <span class="anon-block">Z. M.</span> wskazały, że przed aresztowaniem prowadził on <span class="anon-block"> restaurację (...)</span> w <span class="anon-block">J.</span>, w której zatrudniał pracowników. Lokal znajdował się w pobliży dworca. Fakt prowadzenia działalności gastronomicznej potwierdzają akta sprawy i zawarte w nich oświadczenia <span class="anon-block">H. D.</span>. Podnieść jednak trzeba, że on swój lokal określił mianem baru. (k 72 cyfrowa kopia akt plik Wr 102 69 t 2 k 30)</p> <p>W/w wskazały, że lokal prosperował dobrze i przynosił duże dochody. Nie były jednak w stanie podać ich wysokości, a nawet ilości stolików czy jego wyposażenia poza stwierdzeniem, że było ono wystarczające. Podkreślić w tym miejscu należy, iż w oświadczeniach <span class="anon-block">H. D.</span> zawartych w aktach prowadzonego przeciwko niemu postępowania wskazuje on, że nie posiada majątku i nie ma żadnych oszczędności. Także organ prowadzący postępowanie przygotowawcze takiego majątku nie ustalił, czemu dał wyraz w części aktu oskarżenia określającej stan majątkowy ówczesnego oskarżonego.</p> <p>W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że stwierdzenia świadków, iż restauracja przynosiła duży dochód, z którego większość H. <span class="anon-block">D.</span> odkładał odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy. Podkreślić należy, że w czasie prowadzenia lokalu gastronomicznego <span class="anon-block">T. D.</span> nie była jeszcze jego żoną, <span class="anon-block">Z. M.</span> zaś nawet się jeszcze nie urodziła.</p> <p>Jako arbitralne, nie oparte na żadnych dowodach, a zatem nieprzydatne dla ustalenia wysokości odszkodowania, uznać należy wyliczenia wysokości szkody zawarte we wniosku. Sama <span class="anon-block">Z. M.</span> wskazała, że uznała, iż restauracja przynosiła dochód w wysokości 5 krotności średniego krajowego wynagrodzenia, z której jednokrotność tegoż wynagrodzenia odliczyła jako koszty utrzymania ojca. Jako podstawę tego wyliczenia wskazała jedynie, że restauracja prosperowała dobrze a średnia krajowa to niewielka kwota.</p> <p>Art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r., o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( Dz U Nr 34 poz 149 z późn. zm.) stanowi, iż osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania orzeczenia.</p> <p>Mając na uwadze zebrane dowody, sąd uznał, iż wskutek pozbawienia wolności <span class="anon-block">H. D.</span> nie poniósł szkody majątkowej. Niewątpliwie jednak doznał krzywdy, która wymaga rekompensaty. Ustalając wysokość zadośćuczynienia, sąd uwzględnił okres w jakim był on pozbawiony wolności – od 7 czerwca 1946 r. do 13 marca 1948 r., oraz wynikające z zeznań świadków warunki w jakich przebywał i skutki dla jego zdrowia.</p> <p>Orzecznictwo jako kryterium pomocnicze przy określeniu wysokości zadośćuczynienia, za miesiąc pozbawienia wolności osobom represjonowanym, uznało wysokość średniego miesięcznego wynagrodzenia z chwili orzekania, przy czym nagromadzenie wyjątkowych okoliczności potęgujących krzywdę winno powodować zwiększenie tejże kwoty. (podobnie Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 28.04.2016 r II AKLa 50/16 publ Lex 2136982).</p> <p>Niewątpliwie fakty podane przez wnioskodawczynie wskazują, na istnienie takowych okoliczności. Biorąc pod uwagę ich natężenie i czas pozbawienia wolności, sąd uznał, iż należne zadośćuczynienie zamyka się kwotą 90 tys. zł. Ponieważ uprawnione do jej uzyskania w częściach równych są cztery osoby, sąd zasądził na rzecz każdej z nich po 22.500 zł. Ponadto oddalił wniosek w pozostałej części, a kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.</p> </div>