VIII Ua 99/18

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VII Ua 99/18</strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 lipca 2018 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn akt. X U 403/17 z wniosku <span class="anon-block">M. S.</span> przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">Ł.</span> o zasiłek chorobowy na skutek odwołania <span class="anon-block">M. S.</span> od decyzji z dnia 27 września 2016 roku w sprawie numer <span class="anon-block"> (...)</span> oddalił odwołanie (pkt I wyroku), oraz przyznał ze środków Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi na rzecz adwokat <span class="anon-block">M. K.</span> kwotę 166,05 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2).</p> <p>Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.</p> <p> <span class="anon-block">M. S.</span> miał zawartą umowę zlecenia z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> sp.k. w <span class="anon-block">W.</span> i z tego tytułu od dnia 1 września 2015r. podlegał ubezpieczeniom społecznym w tym chorobowemu. Umowa była zawarta na okres do dnia 4 września 2018r. z możliwością jej wcześniejszego rozwiązania z zachowaniem okresu wypowiedzenia.</p> <p>Z dniem 19 sierpnia 2016r. zleceniodawca wyrejestrował wnioskodawcę z ubezpieczeń społecznych.</p> <p>Wnioskodawca był niezdolny do pracy z powodu choroby od dnia 19 sierpnia 2016 roku do dnia 4 września 2016 roku.</p> <p>Ponownie do ubezpieczeń wnioskodawca został zgłoszony z dniem 5 września 2016r.</p> <p>Wnioskodawca świadczył usługi na rzecz <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> sp.k. w <span class="anon-block">W.</span> wykonywał w okresie: 1.09.2015r. – 18.08.2016r. i 5.09.2016r. – 31.10.2016r. Umowa została wypowiedziana przez zleceniodawcę w dniu 1 listopada 2016r.</p> <p>W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy zważył, iż wniesione odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Sąd podniósł, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990600636" title="Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz. U. z 1999 r. Nr 60, poz. 636 ()">ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa</a> (t.j. Dz.U. z 2017r. poz.1368) zwana dalej ustawą zasiłkową, świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz.U. z 2015 r. poz. 121, z późn. zm.1), zwanym dalej "ubezpieczonymi". Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwanego dalej „ubezpieczeniem chorobowym”, obejmują zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy, zasiłek macierzyński, zasiłek opiekuńczy (art. 2 pkt 1-6 cyt. ustawy zasiłkowej).</p> <p>Zgodnie z art.6 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Zgodnie z treścią niniejszego przepisu decydującą okolicznością przyznania zasiłku chorobowego jest powstanie niezdolności do pracy w okresie ubezpieczenia.</p> <p>Sąd wskazał, że zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż niezdolność do pracy wnioskodawcy powstała w okresie, kiedy nie podlegał ubezpieczeniom społecznym. Z dokumentów wynika, iż wnioskodawca podlegał ubezpieczeniom społecznym do dnia 18 sierpnia 2016r. Niezdolność do pracy powstała zaś w dniu 19 sierpnia 2016r., a więc w okresie, kiedy już nie był ubezpieczony.</p> <p>Jeśli zaś niezdolność do pracy powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia muszą być spełnione określone przesłanki. Zgodnie z art.7 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy przysługuje również osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego. Zatem z przepisu wynika, iż aby powstało prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia, niezdolność do pracy musi powstać w okresie 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego, a nadto musi trwać co najmniej 30 dni. O ile w rozpoznawanej sprawie spełniona jest pierwsza przesłanka, gdyż niezdolność do pracy powstała w pierwszym dniu po ustaniu tytułu ubezpieczenia, o tyle nie została pełniona druga przesłanka. Niezdolność wnioskodawcy do pracy trwała bowiem krócej niż 30 dni. Z tego też powodu wnioskodawca nie nabył prawa do spornego zasiłku chorobowego.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd Rejonowy oddalił odwołanie od zaskarżonej decyzji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14} § 1 k.p.c.</a>, orzekając jak w punkcie 1 (pierwszym) sentencji wyroku.</p> <p>O kosztach pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 4 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 roku (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), orzekając jak w punkcie 2 (drugim) sentencji.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację od powyższego orzeczenia w całości wniosła strona powodowa.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:</strong> </p> <p>1. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 kpc</a> przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, bowiem z pominięciem dowodu z dokumentu – zaświadczenia zleceniodawcy z dnia 1.11.2016r., z którego wynika ciągłość pracy wnioskodawcy od 1.10.2015r. do 31.10.2016r.;</p> <p>2. nierozpoznanie istoty sprawy na skutek nie zbadania zarzutu merytorycznego i braku odniesienia się do przedmiotu sprawy; żądanie wnioskodawcy sprowadza się bowiem do ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w okresie zatrudnienia, które nie zostało przerwane na okres niezdolności do pracy.</p> <p>Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, bądź o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu.</p> <p>Nadto pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie apelacyjne oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.</p> <p>Pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie apelacji.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Okręgowy w Łodzi zważył co następuje.</em> </strong> </p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Sąd pierwszej instancji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie znajdujące oparcie zarówno w obowiązujących przepisach prawa jak i w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.</p> <p>Wbrew twierdzeniom apelacji Sąd Okręgowy nie dopatrzył się w postępowaniu pierwszoinstancyjnym naruszenia przepisów postępowania bądź też prawa materialnego, skutkujących koniecznością zmiany lub uchylenia zaskarżonego wyroku.</p> <p>Zgodnie z art.6 ustawy z dnia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19990600636" title="Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz. U. z 1999 r. Nr 60, poz. 636 ()">ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa</a> (t.j. Dz.U. z 2017r. poz.1368) - ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Tym samym zgodnie z treścią niniejszego przepisu decydującą okolicznością przyznania zasiłku chorobowego jest powstanie niezdolności do pracy w okresie ubezpieczenia. Prawo do zasiłku chorobowego nabywa ten, kto stał się niezdolny do pracy w okresie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. (Wyrok SN z dnia 14 października 2014 r. II UK 40/14, OSNP 2016/4/51).</p> <p>Zgodnie z art.7 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy przysługuje również osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego.</p> <p>W myśl art. 1 ust. 1 tej ustawy świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz.U. z 2015 r. poz. 121, z późn. zm.1), zwanym dalej "ubezpieczonymi". Należy zwrócić uwagę, że używane w ww. ustawie pojęcie "ubezpieczony" jest swoiste w porównaniu do definicji zawartej w art. 4 ustawy o systemie. W tym kontekście należy przypomnieć (art. 4 ustawy o systemie), że podleganie ubezpieczeniu oznacza, że w stosunku do danej osoby ustawa przewiduje obowiązek objęcia jej ubezpieczeniem (ubezpieczeniami), który następnie został zrealizowany poprzez zgłoszenie tej osoby do ubezpieczenia zgodnie z art. 36 ustawy o systemie. Innymi słowy, "ubezpieczony" wedle art. 4 ustawy systemowej to osoba, co do której ustawodawca przewidział obowiązek lub możliwość przystąpienia do jednego z ubezpieczeń społecznych, natomiast ubezpieczony, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy zasiłkowej i konsekwentnie w pozostałych przepisach ustawy to osoba, <span class="underline"> <!-- -->która w wyniku określonych czynności zgłoszeniowych </span>została objęta ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, a tym samym także systemową gwarancją otrzymania świadczeń przewidzianych w tej ustawie (zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy, zasiłek macierzyński i zasiłek opiekuńczy) w sytuacji wystąpienia określonych w ustawie zdarzeń losowych, którym przyznano walor ryzyka socjalnego.</p> <p>Z kolei <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> stanowi, iż Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów, według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.</p> <p>Oznacza to, że wszystkie ustalone w toku postępowania fakty powinny być brane pod uwagę przy ocenie dowodów, a tok rozumowania sądu powinien znaleźć odzwierciedlenie w pisemnych motywach wyroku.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego skuteczny zarzut przekroczenia granic swobody w ocenie dowodów może mieć zatem miejsce tylko w okolicznościach szczególnych. Dzieje się tak w razie pogwałcenia reguł logicznego rozumowania bądź sprzeniewierzenia się zasadom doświadczenia życiowego (por. wyrok SN z 6.11.2003 r. II CK 177/02 niepubl.).</p> <p>Podkreślenia wymaga także fakt, że dla skuteczności zarzutu naruszenia swobodnej oceny dowodów nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Koniecznym jest bowiem wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie Sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać jakie kryteria oceny dowodów naruszył Sąd przy ocenie konkretnych dowodów uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając. Ponadto jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to dokonana ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego można było wysnuć wnioski odmienne (post SN z 23.01.2001 r. IV CKN 970/00, niepubl. wyrok SN z 27.09.2002 r. II CKN 817/00).</p> <p>Zdaniem Sądu Okręgowego, w niniejszej sprawie, Sąd Rejonowy powyższych zasad nie naruszył. Wbrew twierdzeniom apelacji, podejmując szczegółowe rozważania dokonał, prawidłowych ustaleń faktycznych, a także ocenił materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i spójny. Ma to swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.</p> <p>Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż Sąd Rejonowy w sposób nieuprawniony pominął okoliczność, iż wnioskodawca w sposób ciągły w okresie od 1.10.2015r. do 31.10.2016r. był zatrudniony w oparciu o umowę zlecania - co wynika wprost z zaświadczenia zleceniodawcy z dnia 1.11.2016r. - a co za tym idzie, iż istniał tytuł do objęcia go ubezpieczeniem społecznym. Okres zatrudnienia nie został bowiem przerwany na okres niezdolności do pracy.</p> <p>Twierdzenia te nie mają żadnego odzwierciedlenia w rzeczywistości. Podnieść należy, iż z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika wprost, iż Sąd ustalił, że <span class="anon-block">M. S.</span> miał zawartą umowę zlecenia z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> sp.k. w <span class="anon-block">W.</span> i z tego tytułu od dnia 1 września 2015r. podlegał ubezpieczeniom społecznym w tym chorobowemu. Sąd stwierdził też, iż umowa była zawarta na okres do dnia 4 września 2018r. i została wypowiedziana przez zleceniodawcę w dniu 1 listopada 2016r. Tym samym wbrew zapatrywaniom apelacji fakt ciągłości zatrudnienia wnioskodawcy w oparciu o umowę zlecenia nie był przez Sąd I instancji ani kwestionowany ani pominięty, niemniej jednak Sąd nie wyciągnął z tego faktu oczekiwanych przez stronę powodowa skutków procesowych.</p> <p>Istnienie tytułu obowiązkowego ubezpieczenia, który niewątpliwie wynika z faktu zawarcia umowy zlecenia, nie może być utożsamiany – a czego nie zauważa już skarżący z faktem podlegania ubezpieczeniom dobrowlnym. W istocie co do zasady, zleceniobiorcy i osoby z nimi współpracujące podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalno-rentowym. Obowiązek taki istnieje od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia jej rozwiązania lub wygaśnięcia. Każda umowa, bez względu na okres, na jaki została zawarta, generalnie rodzi obowiązek ubezpieczeń (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6)">art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>). Natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dla zleceniobiorców zawsze dobrowolne, ale możliwe tylko wtedy, gdy umowa zlecenia stanowi obowiązkowy tytuł do ubezpieczeń społecznych (art. 11 ustawy o systemie). Podstawę wymiaru składki chorobowej stanowi wynagrodzenie wynikające z umowy zlecenia. Bezsprzecznie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z dniem 19 sierpnia 2016r. zleceniodawca wyrejestrował wnioskodawcę z ubezpieczeń społecznych. Ponownie do ubezpieczeń wnioskodawca został zgłoszony z dniem 5 września 2016r. Wyrejestrowanie wnioskodawcy z ubezpieczeń społecznych skutkuje brakiem takiego ubezpieczenia. W tym zakresie brak jest bowiem wspomnianych na wstępie czynności zgłoszeniowych wymaganych do objęcia zleceniobiorcy ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa. Tym samym w okresie niezdolności do pracy w okresie od 19 sierpnia 2016 r. do 4 września 2016 r. wnioskodawca nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i oceny tej nie zmienia okoliczność, iż de facto istniał tytuł do objęcia go takim ubezpieczeniem. Brak podstawy wyrejestrowania nie czyni bowiem tej czynności bezskuteczną. Wyrejestrowanie ubezpieczonego z ubezpieczeń społecznych od dnia 19 sierpnia 2016 r. r. nie zostało skorelowane z faktycznym zakończeniem wykonywania umowy zlecenia, jednakże okoliczność ta nie sprawia, iż nie wywołuje to skutków w zakresie ustania ubezpieczenia. Wobec tego, jeszcze raz wskazać należy, że niezdolność do pracy wnioskodawcy powstała w okresie, kiedy nie podlegał ubezpieczeniom społecznym. Wbrew zapatrywaniom apelacji w oparciu materiał dowodowy oceniony logicznie Sąd Rejonowy prawidłowo uznał zatem, że żądanie wnioskodawcy wypłaty zasiłku chorobowego za sporny okres nie może zostać uwzględnione.</p> <p>Reasumując, wnioskodawca formułując zarzuty apelacji nie przedstawił uzasadnionych podstaw na poparcie zgłaszanych przez siebie tez. W tym stanie rzeczy, zaskarżone rozstrzygniecie w pełni odpowiada prawu.</p> <p>Na marginesie dla porządku jedynie podnieść należy, że jeżeli skarżący uważa, iż został pokrzywdzony nieuprawnionym działaniem zleceniodawcy – na skutek, którego utracił prawo do zasiłku za okres choroby – może rozważyć dochodzenie od niego roszczeń odszkodowawczych na zasadach ogólnych. Samo jednak nieuprawnione wyrejestrowanie z ubezpieczeń pomimo istnienia obowiązku ubezpieczeniowego nie może skutkować uwzględnieniem odwołania. Istotną cechą ubezpieczeń społecznych jest bowiem schematyzm prawa do świadczeń. Wyraża się on w bezwzględnym przestrzeganiu równości formalnej, bez możliwości korekty w przypadkach uzasadnionych okolicznościami sytuacji jednostkowej. W związku z tym w prawie ubezpieczeń społecznych nie ma klauzul generalnych, tj. zwrotów ustawowych, pozwalających na indywidualne potraktowanie każdego przypadku ze względu na np. zasady współżycia społecznego (wyr. SA w Szczecinie z 28.8.2014 r., <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block">L.</span>).</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy w Łodzi, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> oddalił apelację wnioskodawcy jako bezzasadną.</p> <p>O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu za II instancję orzeczono na podstawie § 16 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 15 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, uwzględniając zwrot stawki podatku VAT (Dz. U. 2016 poz.1714).</p> </div>