III AUa 653/18

<p>Sygn.akt III AUa 653/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 27 listopada 2018 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie: SA Bożena Szponar - Jarocka</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SA Teresa Suchcicka</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: Ewa Daniluk</strong> </p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">K. A.</span> </strong> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o wysokość świadczenia</p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wnioskodawcy <span class="anon-block">K. A.</span> </strong> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt V U 443/18</p> <p>I.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II ( drugim) o tyle, że</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->odstępuje od obciążania odwołującej kosztami zastępowa prawnego organu rentowego, w pozostałym zakresie oddala apelację; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->odstępuje od obciążania odwołującej kosztami zastępowa </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->prawnego za II instancję.</strong> </p> <p> <em> <!-- -->SSA Bożena Szponar- Jarocka SSA Marek Szymanowski SSA Teresa Suchcicka </em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III AUa 653/18 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział</strong> w <span class="anon-block">B.</span> decyzją z dnia 01 marca 2018 r. - na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> <em> <!-- -->(Dz. U. 2017.1383 j.t.)</em> dokonał od dnia 1 marca 2018 r. waloryzacji emerytury przysługującej <span class="anon-block">K. A.</span>. Organ rentowy wskazał, że wysokość zwaloryzowanej emerytury ustalono przez pomnożenie świadczenia ustalonego na dzień 28 lutego 2018 r. tj. 2.066,27 zł przez wskaźnik waloryzacji 102,98 %. Wysokość emerytury po waloryzacji wynosi 2.128 zł brutto <em> <!-- -->(1.764,33 zł netto).</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Odwołanie od powyższej decyzji wniosła</strong> <span class="anon-block">K. A.</span>. W złożonym odwołaniu podniosła szereg argumentów dotyczących wydanych w stosunku do niej decyzji począwszy od 2005 r. tj. decyzji o przyznaniu prawa do emerytury.</p> <p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia decyzji. Podkreślił, że dokonał waloryzacji świadczenia wnioskodawczyni od dnia 1 marca 2018 r. Podał, że wysokość świadczenia wnioskodawczyni ustalono przez pomnożenie kwoty świadczenia ustalonego na dzień 28.02.2018 r. tj. 2.066,27 zł przez wskaźnik waloryzacji 102,98 %. Wskaźnik waloryzacji ustalono na podstawie komunikatu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 09.02.2018 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2018 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018r.</strong> Sąd Okręgowy oddalił odwołanie i zasądził od <span class="anon-block">K. A.</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy w Białymstoku ustalił, iż <span class="anon-block">K. A.</span> na dzień 28 luty 2018 r. przysługiwała emerytura w wysokości 2.066,27 zł brutto.</p> <p>Zgodnie z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 88;art. 88 ust. 1)">art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> <em> <!-- -->(Dz. U.2017.1383 j.t.)</em> emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 88 ust. 2)">ustępem 2</a> waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota świadczenia nie może ulec obniżeniu. Zgodnie zaś z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 88 ust. 3)">ustępem 3</a> waloryzacji podlega kwota świadczenia i podstawa jego wymiaru w wysokości przysługującej ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację, a zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 88 ust. 4)">ustępem 4</a> waloryzacja obejmuje emerytury i renty przyznane przed terminem waloryzacji.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 89)">art. 89 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> <em> <!-- -->(Dz. U.2017.1383 j.t.) </em>wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 89 ust. 1)">ust. 1</a>, jest średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów albo średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, jeżeli jest on wyższy od wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów. Zwiększenie o co najmniej 20 % realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 89 ust. 1)">ust. 1</a>, jest przedmiotem corocznych negocjacji, w ramach Rady Dialogu <span class="anon-block"> (...)</span>, przeprowadzanych w czerwcu, w roku poprzedzającym waloryzację. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza w drodze komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie 3 dni roboczych od dnia ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego komunikatu, o którym mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1 i 2, wskaźnik waloryzacji, biorąc pod uwagę wskaźniki, o których mowa w ust. 1 i 2, jak również wysokość zwiększenia, o którym mowa w ust. 3.</p> <p>Z komunikatu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lutego 2018 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2017 r. (M. P. z 2018 r. poz. 185) wynikało, że wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2018 r. wynosi 102,98 %.</p> <p>Organ rentowy prawidłowo przeprowadził waloryzację emerytury <span class="anon-block">K. A.</span> ustalając jej wysokość od 01 marca 2018 r. na kwotę 2.124, 84 zł brutto- 1.764,33 zł. Waloryzacja świadczenia jest operacją matematyczną i nastąpiła ona zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. 2017.1383 j.t.)</p> <p>Sąd Okręgowy podkreślił, iż zakres i przedmiot rozpoznania sądowego wyznacza treść decyzji organu rentowego. Decyzja zapada po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, którego przedmiotem i celem jest ustalenie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub ich wysokości. Ubezpieczony przedstawia w nim wszelkie okoliczności wiążące się z warunkami stawianymi przez ustawę dla przyznania lub ustalania wysokości świadczeń. W późniejszym postępowaniu, wywołanym odwołaniem do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, zgodnie z systemem orzekania w sprawach z tego zakresu, sąd nie rozstrzyga o zasadności wniosku, lecz o prawidłowości zaskarżonej decyzji. Sąd nie działa w zastępstwie organu rentowego, w związku z czym nie ustala prawa do świadczeń, i choć samodzielnie oraz we własnym zakresie rozstrzyga wszelkie kwestie związane z prawem lub wysokością świadczenia objętego decyzją, to jego rozstrzygnięcie odnosi się do zaskarżonej decyzji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(10);art. 477(10) § 2;art. 477(14);art. 477(14) § 2;art. 477)">art. 477^{<!-- -->10} § 2, art. 477 ^{<!-- -->14} § 2 i art. 477</a> ^{<!-- -->14a} <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>).</p> <p>Przenosząc powyższe rozważania na grunt stanu faktycznego niniejszej sprawy oznacza to zdaniem Sądu Okręgowego, że przedmiotem niniejszej sprawy była jedynie ocena formalnej poprawności i merytorycznej zasadności decyzji organu rentowego z dnia 1 marca 2018 r. dotyczącej waloryzacji emerytury. Sąd Okręgowy uznał, iż nie był władny badać zarzutów podniesionych w odwołaniu, gdyż wykraczały one poza przedmiot i ramy zaskarżonej decyzji. Nadto trafnie organ rentowy w trakcie rozprawy podniósł, że podnoszone przez wnioskodawczynię kwestie były przedmiotem rozpoznania w sprawach: VU 390/15, III AUa 1341/15 oraz w sprawie V U 114/14 i III AUa 1081/14.</p> <p>Z tych przyczyn Sąd Okręgowy na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477 ^{<!-- -->14}§ 1 k.p.c.</a> orzeczono jak <br/>w sentencji wyroku orzekając na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">99 k.p.c.</a> w zw. § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (<em> <!-- -->Dz. U. z 2018 r. poz. 265 j.t.).</em> </p> <p> <strong> <!-- -->W nieformalnej apelacji od</strong> tego wyroku skarżąca generalnie nie zgadzając się z wydanym wyrokiem i decyzją, nie sformułowała jednak konkretnych zarzutów dotyczących prawidłowości przeprowadzonej waloryzacji, natomiast nawiązała do wcześniej zakończonych spraw dotyczących innych decyzji, w tym zakończonych prawomocnymi orzeczeniami. Skarżąca zarzuciła ponadto, że obciążenie jej kosztami procesu jest ,,<em> <!-- -->karą pieniężną’’ i </em> ma kneblować jej usta oraz pozbawiać dochodzenia swoich roszczeń w uczciwym procesie.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje: </strong> </p> <p>Apelacja podlegała zasadniczo oddaleniu, zasługując na uwzględnienie jedynie w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu.</p> <p>Przede wszystkim należało zauważyć, iż apelacja nie formułuje zarzutów obrazy prawa procesowego, a jak wiadomo w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, iż sąd odwoławczy rozpoznający apelację związany jest zarzutami prawa procesowego, za wyjątkiem nieważności postępowania, którą w granicach zaskarżenia uwzględnić winien z urzędu. Z urzędu uwzględnia również stwierdzone przez siebie naruszenie prawa materialnego (<em> <!-- -->por. uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów - zasada prawna z dnia 31 stycznia 2008 r. III CZP 49/07 OSNC 2008/6/55, Prok.i Pr.-wkł. <span class="anon-block"> (...)</span>, Biul.SN 2008/1/13, <span class="anon-block">Wspólnota (...)</span>). </em>Dla jasności wywodu przypomnieć wypada, iż za naruszanie prawa materialnego Sąd Najwyższy przyjmuje również zastosowanie przepisów prawa materialnego do niewystarczająco precyzyjnie ustalonego stanu faktycznego <em> <!-- -->( por. w tym zakresie : wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2011 r. I UK 164/11, LEX nr 1135989, wyrok z dnia 29 listopada 2002 r., IV CKN 1532/00, LEX nr 78323, postanowienie z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00, Biuletyn SN-Izba Cywilna 2003 nr 12,).</em> Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić należy, iż brak zarzutów obrazy prawa procesowego w apelacji skutkować musi kontrolą zaskarżonego orzeczenia w zakresie zastosowania prawa materialnego.</p> <p>W utrwalonym orzecznictwie, do którego słusznie odwołuje się i Sąd Okręgowy przyjmuje się, że w sprawach ubezpieczeniowych zakres rozpoznania sprawy wyznacza zaskarżona decyzja <em> <!-- -->(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNP 2000 nr 5, poz. 601; z dnia 28 października 2009 r., II UZ 37/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz.195; z dnia 3 lutego 2010 r., II UK 314/09, LEX nr 604214; z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601).</em> W związku z tym wykluczone jest rozstrzyganie przez sąd, niejako w zastępstwie organu rentowego, kwestii, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji. Skoro zaskarżona decyzja z dnia 1 marca 2018r. dotyczy waloryzacji emerytury odwołującej, to istotą i przedmiotem postępowania sądowego w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonania tej waloryzacji przez organ rentowy.</p> <p>Zgodnie z art. 88 ust. 1-4 z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( <em> <!-- -->Dz.U.2018, poz. 1270 j.t.)</em> emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji, a waloryzacji podlega kwota świadczenia i podstawa jego wymiaru w wysokości przysługującej ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację. Waloryzacja obejmuje emerytury i renty przyznane przed terminem waloryzacji, a jej dokonanie nie może prowadzić do obniżenia świadczenia Zgodnie z art. 89 ust. 1. ustawy wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Zgodnie zaś z ust. 6. art. 89 Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza w drodze komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie 3 dni roboczych od dnia ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego komunikatu, o którym mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1 i 2, wskaźnik waloryzacji, biorąc pod uwagę wskaźniki, o których mowa w ust. 1 i 2, jak również wysokość zwiększenia, o którym mowa w ust. 3.</p> <p>Poza sporem było, iż emerytura odwołującej się przed waloryzacją wnosiła 2066,27 zł miesięcznie (<em> <!-- -->decyzją z 5.03.2017r</em>.) , a zgodnie § 1. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2017 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2018 r. <em> <!-- -->( Dz.U.2017.1438) -</em> w 2018 r. wysokość zwiększenia, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 89;art. 89 ust. 3)">art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, ustalono się na poziomie 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym. Zgodnie zaś z Komunikatem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lutego 2018 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2018 r. <em> <!-- -->( M.P.2018.185)</em> wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2018 r. wynosi <strong> <!-- -->102,98%.</strong> Taki też wskaźnik przyjęto w zaskarżonej decyzji, mnożąc przez niego dotychczasową wysokość emerytury ubezpieczonej co dodało kwotę 2127,84 zł brutto) i w takiej wysokości ustalono w wyniku waloryzacji wysokość świadczenia ubezpieczonej - co oznacza, że świadczenie ubezpieczonej zostało zwaloryzowane prawidłowo.</p> <p>W tym stanie rzeczy wniesiona apelacja podlegała zasadniczo na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> , a jedynie w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w zw. z 102 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> ją uwzględniono i odstąpiono od obciążania odwołującej kosztami zastępstwa organu rentowego za obie instancje. Prawdą jest, iż zasadą w procesie cywilnym jest, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>). Tylko w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej część kosztów procesu albo nie obciążać jej w ogóle kosztami (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>). Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> jako szczególny nie podlega wykładni rozszerzającej <em> <!-- -->(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2010 r. II CZ 76/10). </em>W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się stosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, gdy strona przegrywająca znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia, natomiast strona wygrywająca korzystała ze stałej obsługi prawnej i nie poniosła dodatkowych nakładów na prowadzenie procesu (<em> <!-- -->wyrok SN z dnia 17 listopada 1972 r., I PR 423/72, OSNCP 1973, nr 7-8, poz. 138), </em>albo gdy dochodzone roszczenie wynika z niejasno sformułowanych przepisów <em> <!-- -->(wyrok SN z dnia 6 grudnia 1973 r., I PR 456/73, OSNCP 1974, nr 9, poz. 154),</em> gdy sprawa ma wątpliwy i dyskusyjny charakter <em> <!-- -->(postanowienie SN z dnia z 27 kwietnia 1971 r., I PZ 17/71, OSNCP 1971, nr 12, poz. 222).</em> Odnosząc to do sprawy niniejszej trzeba zauważyć, iż sytuacja majątkowa odwołującej nie jest dobra, a obciążenie jej kosztami za obie instancje ( <em> <!-- -->sięgającymi ¼ jej miesięcznej emerytury, która i tak nie jest wysoka</em>) byłoby dla niej nadmiernym obciążeniem i rzeczywiście mogło być postrzegane jako utrudnienie jej dostępu do Sądu. Sama sprawa w zakresie jakim ją sądy rozpoznały (waloryzacja) nie była skomplikowana, a zgłoszenie dalszych roszczeń na etapie sądowym, które leżały poza zakresem decyzji, wynikało z niezrozumienia specyfiki i zakresu rozpoznania sprawy w sprawach ubezpieczeniowych, który nie zawsze jest łatwy do zrozumienia przez ubezpieczonych.</p> </div>