I ACa 169/18

<p>Sygn. akt I ACa 169/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 5 grudnia 2018 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący SSA Joanna Walentkiewicz – Witkowska</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie SA Anna Cesarz </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> del. SO Ryszard Badio (spr.) </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant sekretarz sądowy Lidia Milczarek</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. w Łodzi na rozprawie </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z powództwa <span class="anon-block">P. R.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w <span class="anon-block">S.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o odszkodowanie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji powoda</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I C 503/17</strong> </p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. </strong> </p> <p>Sygn. akt I ACa 169/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z 5 grudnia 2017 roku, wydanym w sprawie z powództwa <span class="anon-block">P. R.</span> przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w <span class="anon-block">S.</span> o zapłatę, Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił powództwo i orzekł o kosztach postępowania.</p> <p>Przytoczony wyrok został oparty na ustaleniach szczegółowo przedstawionych w jego uzasadnieniu. Z ustaleń tych wynika, że powód przebywał w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> w okresie od 22 kwietnia 2008 roku do 5 czerwca 2008 roku, od 15 września 2008 roku do 6 grudnia 2010 roku oraz od 26 stycznia 2012 roku do 20 czerwca 2012 roku. Po odbyciu kary w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> powód przeczytał artykuł w prasie, w którym więźniowie skarżyli się na warunki panujące w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> i wówczas uznał, że w okresie kiedy on przebywał w tym miejscu również panowały tam niewłaściwe warunki. Sąd Apelacyjny w całości podziela te ustalenia i przyjmuje je za własne, zwłaszcza że podstawa faktyczna zaskarżonego wyroku nie została w apelacji podważona.</p> <p>W tak ustalonych okolicznościach sąd pierwszej instancji uznał powództwo za nieuzasadnione. Uwzględnił bowiem zarzut strony pozwanej, iż roszczenie powoda o zapłatę zadośćuczynienia uległo przedawnieniu, co skutkowało oddaleniem powództwa na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 2)">art. 117 § 2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1;art. 442(1) § 3)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 i 3 k.c.</a> bez potrzeby ustalania, czy zachodzą wszystkie przesłanki prawno-materialne które mogłyby uzasadniać roszczenie powoda. Sąd Okręgowy podkreślił przy tym, że powód zarówno o ewentualnej szkodzie jak i osobie obowiązanej do jej naprawienia wiedział już w czasie przebywania w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span>, pozew wniósł zaś dopiero w kwietniu 2017 roku, czyli już po upływie trzyletniego terminu przedawnienia swoich roszczeń. O kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego orzeczono na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, zaskarżając go w całości.</p> <p>Podniósł, że aż do marca 2017 roku – gdy przeczytał w prasie artykuł poświęcony złym warunkom w więzieniach – uważał, że warunki jakie panowały w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> w czasie gdy tam przebywał były normalne i odpowiadały warunkom we wszystkich jednostkach penitencjarnych. Wskazał, że aż do marca 2017 roku nie zdawał sobie również sprawy, że może skarżyć się na warunki panujące w tej jednostce. Zauważył, że w czasach gdy przebywał w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span> nie mówiło się tyle o prawach osób pozbawionych wolności co obecnie, nie mógł więc wówczas wiedzieć czy warunki w więzieniu są zgodne z prawem czy nie. Powołał się nadto na wyrok Sądu Najwyższego z 15 lutego 2001 roku sygn. akt III KKN 595/00, zgodnie z którym jeśli szkodę wyrządziła jednostka wymiaru sprawiedliwości, to powoływanie się pozwanego na zarzut przedawnienia roszczenia jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.</p> <p>W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu.</p> <p>Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko sądu pierwszej instancji co do przedawnienia roszczenia opartego na faktach dotyczących pobytu powoda w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">S.</span>. Trzyletni okres przedawnienia określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a>, rozpoczyna swój bieg w chwili dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Powód, najpóźniej w momencie opuszczania Zakładu Karnego w <span class="anon-block">S.</span> miał świadomość panujących w tej placówce warunków, zatem zdawał sobie sprawę ze swojej ewentualnej szkody (krzywdy). Powód był również świadomy, że takie warunki zapewniał mu konkretny zakład karny, miał zatem wówczas wiedzę o osobie odpowiedzialnej za ewentualną szkodę wywołaną tymi warunkami. Trzyletni termin przedawnienia, określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1}§ 1 k.c.</a>, rozpoczął więc swój bieg najpóźniej w czerwcu 2012 roku, kiedy to powód opuścił wskazaną placówkę penitencjarną. Należało więc uznać, że termin ten upłynął najpóźniej w czerwcu 2015 roku. Powód wniósł pozew w niniejszej sprawie dopiero w kwietniu 2017 roku, a zatem już po upływie terminu przedawnienia dochodzonych roszczeń. Strona pozwana skutecznie podniosła w niniejszej sprawie zarzut przedawnienia, powództwo należało zatem oddalić co też prawidłowo uczynił Sąd Okręgowy.</p> <p>Bez znaczenia jest przy tym podnoszony w apelacji brak świadomości prawnej powoda i wiedzy o możliwości wystąpienia z roszczeniem o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> mówi wszak o dowiedzeniu się o szkodzie – którą zdaniem powoda stanowi w niniejszej sprawie jego krzywda w postaci naruszenia godności – a nie o powzięciu wiedzy o istnieniu norm prawnych, które mogły zostać naruszone zachowaniem pozwanego, czy też pozwalających na dochodzenie swoich praw przed sądem. Okoliczności te pozostawały zatem irrelewantne dla oceny biegu terminu przedawnienia roszczeń powoda.</p> <p>Dodatkowo zauważyć należy, że jeszcze od czasów rzymskich obowiązuje zasada powszechnej znajomości prawa, realizowana przez obowiązek publikowania prawa w dziennikach urzędowych <em> <!-- -->(Dziennik Ustaw, Monitor Polski, dzienniki urzędowe)</em>, a która powoduje, że data wymagalności roszczenia nigdy nie jest powiązana ze świadomością prawną poszkodowanego. Tym samym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością powszechnie obowiązującego prawa i to niezależnie od posiadanego wykształcenia, czy pełnionych ról społecznych.</p> <p>W ocenie sądu odwoławczego nie zachodziły w niniejszej sprawie również żadne wyjątkowe okoliczności do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia. Powoływany w apelacji wyrok Sądu Najwyższego dotyczy odmiennego stanu faktycznego, odnosi się do postępowania przed sądem karnym, a nie cywilnym, a przede wszystkim nie wynika z niego teza na którą powołuje się skarżący.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> oddalił apelację jako bezzasadną, zaś na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art.102 k.p.c.</a> z uwagi na trudną sytuację materialną powoda, ponownie pozbawionego wolności, postanowił nie obciążać apelującego obowiązkiem zwrotu na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania odwoławczego.</p> </div>