II AKa 237/18

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II AKa 237/18</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 10 grudnia 2018 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący: SSA – Zbigniew Kapiński</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie: SA – Dorota Tyrała</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SA – Anna Zdziarska (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant - sekr. sąd. Sylwester Leńczuk </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale Prokuratora Marka Deczkowskiego</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2018 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">A. K.</span> i <span class="anon-block">M. K. (1)</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w przedmiocie zadośćuczynienia za poniesioną szkodę wynikłą ze skazania <span class="anon-block">M. K. (2)</span> (następnie <span class="anon-block">L.</span>) wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 22 listopada 1952r., sygn. akt Sr 236/52</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 16 kwietnia 2018 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sygn. akt VIII Ko 112/17</strong> </p> <p>1.  <strong> <!-- -->utrzymuje w mocy wyrok w zaskarżonej części, w zakresie punktu 1 w odniesieniu do wysokości zadośćuczynienia; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->wydatkami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. sprawy sygn. akt VIII Ko 112/17, przeciwko Skarbowi Państwa z wniosku <span class="anon-block">A. K.</span> i <span class="anon-block">M. K. (1)</span> w przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i odszkodowanie za poniesioną szkodę wynikłe ze skazania <span class="anon-block">M. K. (2)</span> (następnie <span class="anon-block">L.</span>), wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 22 listopada 1952 r., sygn. Sr 236/52 na karę 6 lat i 6 miesięcy na podstawie art. 8 ust. 1 i art. 13 Ustawy z dnia 23 lutego 199 1 r. Dz. U. 149 poz. 34 z pózn. zm. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego:</p> <p>1) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz <span class="anon-block">A. K.</span> i <span class="anon-block">M. K. (1)</span> tytułem zadośćuczynienia kwoty po 220.000 (dwieście dwadzieścia tysięcy) złotych, tytułem odszkodowania kwoty po 40.000 (czterdzieści tysięcy) złotych, przy czym obie kwoty wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,</p> <p>2) w pozostałej części wniosek oddalił;</p> <p>3) kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Apelację od tego wyroku wywiódł <strong> <!-- --> <em> <!-- -->prokurator</em> </strong> zaskarżając powyższy wyrok w części dotyczącej wysokości zadośćuczynienia na niekorzyść wnioskodawczyń.</p> <p>W oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt.2 i 3 k.p.k.</a> wyrokowi temu zarzucił: </p> <p>- obrazę prawa procesowego mającą istotny wpływ na treść orzeczenia tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a>, art., 167 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">k.p.k.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 366)">art. 366 k.p.k.</a> poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału sprawy, oparcie orzeczenia na niekompletnym materiale dowodowym, niewyjaśnienie i niezweryfikowanie wszystkich podstawowych okoliczności, które dodatku zostały uznane za wpływające w najwyższym stopniu na wymiar zadośćuczynienia, włączenie w zakres krzywd składników, które nie powinny być brane pod uwagę przy określeniu wymiaru tego roszczenia a w rezultacie oparcie wyroku na przypuszczeniach, hipotezach i domniemaniach;</p> <p>- mogący mieć wpływ na treść orzeczenia błąd w ustaleniach faktycznych, stanowiący konsekwencję naruszeń przepisów proceduralnych wskazanych w zarzucie pierwszym, który także przy powiązaniu z wadliwie ustalonym czasie rzeczywistej izolacji, spowodował arbitralne wymierzenie dowolnej zawyżonej kwoty zadośćuczynienia w stosunku do nierealnych i nie mających potwierdzenia w dokumentacji urzędowej krzywd jakich miała doznać osoba represjonowana.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1;art. 437 § 2)">art. 437§ 1 i 2 k.p.k.</a> wniósł :</p> <p>- o zmianę wyroku w zaskarżonej części i wymierzenie wnioskodawczyniom tytułem zadośćuczynienia łącznie kwoty <br/>225.000 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja prokuratora uznana została za niezasadną.</strong> </p> <p>Autor wniesionego środka odwoławczego pod zarzutami obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">167 k.p.k.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 366)">366 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> zakwestionował wysokość zasądzonej przez Sąd I instancji kwoty zadośćuczynienia.</p> <p>Sąd II instancji nie podzielił jednak oceny skarżącego, że orzeczona tytułem zadośćuczynienia kwota nie była kwotą „odpowiednią”, a zawyżoną, zaś orzeczenie wydano w oparciu o niekompletny materiał dowodowy i niezweryfikowane okoliczności.</p> <p>Ustalając wysokość zadośćuczynienia sąd meritti przeanalizował wszystkie przesłanki, mające wpływ na kwotę rekompensaty z tytułu krzywdy wynikłej z niesłusznego pozbawienia wolności, natomiast argumentacja używana przez skarżącego ogranicza się do polemiki z prawidłowymi ustaleniami sądu. Odmienność przedmiotowej sprawy od innych tego typu wynikała tylko i wyłącznie z tego, że osobami ubiegającymi się o odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 ()">ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> były <span class="anon-block">A. K.</span> i <span class="anon-block">M. K. (1)</span> - córki represjonowanej i obecnie nieżyjącej – <span class="anon-block">M. K. (2)</span> (następnie <span class="anon-block">L.</span>). Sąd Okręgowy ustalił, co zresztą nie było kwestionowane, że z powodu sytuacji w jakiej znalazła się represjonowana doznała ona ujemnych następstw zarówno podczas pozbawienia wolności, jak i po opuszczeniu zakładu karnego. Wziął pod uwagę również długotrwałość pozbawienia wolności, w tym przypadku okres ponad 22 miesięczny, co w zaokrągleniu Sąd przyjął jako 23 miesiące. Miał też na względzie rodzaj i ilość krzywd, natężenie oraz trwałość ich następstw, a także stopień zamożności społeczeństwa. <span class="anon-block">M. K. (2)</span> w dniu 21 maja 1952r. została tymczasowo aresztowana i została pozbawiona kontaktów z rodziną, przebywała w izolatce, była karana karcerem. Wprawdzie na mocy amnestii karę 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności złagodzono do 4 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, to w zakładzie karnym w <span class="anon-block">F.</span> przebywała do 24 lutego 1954r. i pracowała tam fizycznie. Ocenę rozmiaru krzywd w niewielkim tylko stopniu zmienia fakt, że od czasu uzyskania przepustki nie powróciła do zakładu karnego z powodu ułaskawienia w dniu 15.01.1955r., albowiem przez nieomal rok żyła w niepewności swego losu, co zapewne miało przełożenie na jej przeżycia psychiczne. W tych okolicznościach eksponowane przez skarżącego „dobrodziejstwo” udzielonej w/w przerwy w karze nie może mieć decydującego wpływu na wysokość zadośćuczynienia. Nie bez znaczenia było też to, że <span class="anon-block">M. K. (2)</span> po odzyskaniu wolności utraciła dobre imię, nie mogła znaleźć jako osoba karana za działalność polityczną pracy, pomimo, że znała dwa języki obce i posiadała konkretny i przydatny zawód. Słusznie Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że negatywne przeżycia psychiczne związane z pobytem w izolacji miały także trwały wpływ na funkcjonowanie <span class="anon-block">M. K. (2)</span> na wolności. <span class="anon-block">M. K. (2)</span> nie powróciła już na przerwane studia, ukończyła technikum Geodezyjne Centralnego Urzędu Geodezji i Kartografii. Rację należy przyznać prokuratorowi w tym, że Sąd I instancji nie dysponował obszernym materiałem dowodowym, bo wnioskodawczynie urodziły się po śmierci matki, a ta niezbyt chętnie wracała wspomnieniami do czasu, z którym miała niemiłe wspomnienia. Sąd odwoławczy nie podziela jednak poglądu prokuratora co do tego, że sąd meritti nie mógł czynić ustaleń faktycznych na podstawie informacji o charakterze historycznym w zakresie warunków odbywania kary. Wskazać w tym miejscu należy, że fakty notoryjnie znane nie wymagają dowodzenia, a zatem niezasadny jest również wniosek apelacji, że dokonano ustaleń faktycznych w oparciu o niepełny materiał dowodowy, z obrazą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a>, 366 § 1k.p.k., <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167;art. 167 § 1)">art. 167§ 1 k.p.k.</a> Z kolei autor apelacji nie wskazał jakie reguły w ocenie dowodów miałby naruszyć Sąd Okręgowy, co jego zdaniem uzasadniałoby zarzut obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> </p> <p>Słusznie zatem Sąd Okręgowy uznał, że nasilenie cierpień, trwałość następstw, konsekwencje w życiu uzasadniały zasądzenie kwoty po 220 tyś. złotych na rzecz <span class="anon-block">A. K.</span> i <span class="anon-block">M. K. (1)</span> z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłą ze skazania <span class="anon-block">M. K. (2)</span>, następnie <span class="anon-block">L.</span> wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 22 listopada 1952r. (Sr. 236/52). Niewątpliwie oszacowanie doznanej krzywdy psychicznej i fizycznej w kontekście pieniężnej rekompensaty jest zawsze trudne, niemniej jednak w ocenie Sądu odwoławczego, sąd meritti obowiązkowi temu sprostał. To, że beneficjentkami zadośćuczynienia są córki osoby działającej na rzecz niepodległego bytu Państwa Polski, nie zaś ona sama z powodu śmierci, nie czyni zasadnym postulatu skarżącego o zasądzenie zadośćuczynienia zbliżonego średniemu miesięcznemu wynagrodzeniu.</p> <p> <strong> <!-- -->W oparciu o dyspozycję <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1)">art. 437 § 1 k.p.k.</a> Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.</strong> </p> </div>