IX Ca 726/18

<p>Sygn. akt IX Ca 726/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 11 grudnia 2018 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Mirosław Wieczorkiewicz (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SO Agnieszka Żegarska</p> <p>SO Krystyna Skiepko</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>prac. sądowy Izabela Ważyńska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. w Olsztynie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa Gminy <span class="anon-block">J.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">K. K.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Biskupcu z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt I C 642/17,</p> <p>I.  zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 i 3 w ten sposób, że nadaje mu brzmienie:</p> <p>„1. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3.321,-zł (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) z ustawowymi odsetkami od 3 lipca 2015r. do 31 grudnia 2015r. oraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty,</p> <p>2. oddala powództwo w pozostałym zakresie,</p> <p>3. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 1.264,21,-zł (jeden tysiąc dwieście sześćdziesiąt cztery i 21/100) tytułem kosztów procesu.”</p> <p>II.  oddala apelację w pozostałym zakresie;</p> <p>III.  zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 1.091,16,-zł (jeden tysiąc dziewięćdziesiąt jeden i 16/100) tytułem kosztów procesu za instancję odwoławczą.</p> <p>Agnieszka Żegarska Mirosław Wieczorkiewicz Krystyna Skiepko </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IX Ca 726/18</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka wniosła o zasądzenie od pozwanej kwoty 10.959,30,-zł wraz z odsetkami ustawowymi od szczegółowo wymienionych kwot i dat i kosztami procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że dochodzona pozwem kwota stanowi wynagrodzenie za korzystanie przez powódkę z nieruchomości powoda od października 2012 r. do czerwca 2015r.</p> <p>Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwana podała, że roszczenie zostało spełnione w przeważającej części, a w toku procesu podniosła zarzut przedawnienia.</p> <p>Wyrokiem z dnia 14 marca 2018r. Sąd Rejonowy w Biskupcu zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 10.959,30,-zł wraz z odsetkami od szczegółowo wymienionych kwot i dat oraz kwotę 4.148,-zł tytułem zwrotu kosztów procesu, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że:</p> <p>- strony w dniu 2 września 2002r. zawarły umowę dzierżawy gruntu należącego do powódki na 10 lat (obowiązywała do 2 września 2012r.),</p> <p>- w umowie zastrzeżono, że po upływie terminu dzierżawa wygasa. Pozwana mogła na 30 dni przed końcem okresu umowy zgłosić wniosek o przedłużenie dzierżawy. Miesięczny czynsz wynosił 329,40,-zł brutto (od 1 stycznia 2011r. po 332,10,-zł),</p> <p>- pozwana w piśmie z dnia 28 czerwca 2010r., wystąpiła z prośbą o przedłużenie umowy dzierżawy. W odpowiedzi powódka wskazała, że umowa może być przedłużona na okres 5 lat, pod warunkiem uregulowania zaległości czynszowych. Ostatecznie umowa nie została przedłużona.</p> <p>- umowa wygasła w dniu 2 września 2012r., a nieruchomość nie została zwrócona do chwili obecnej,</p> <p>- w dniu 25 czerwca 2010r. pozwana wpłaciła kwotę 15.545,19,-zł z tytułu czynszu za grunt. Kwotę tę zaliczono na poczet należności głównej w wysokości 13.568,79,-zł i odsetek - 1.976,40,-zł,</p> <p>- pismem z dnia 25 października 2013r. (doręczonym 28 października 2013r.), powódka wystąpiła wobec pozwanej z żądaniem zapłaty wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania za okres od dnia 1 października 2012r. do dnia 31 października 2013r. w kwocie 4.317,30,-zł (za 13 miesięcy) w terminie 14 dni. Ponownie - pismem z dnia 18 grudnia 2014 r. (doręczonym 22 kwietnia 2015 r.) - powódka zwróciła się do pozwanej o zapłatę wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania za okres od dnia 1 listopada 2013r. do dnia 31 grudnia 2014r. w kwocie 4.649,40,-zł (za 14 miesięcy) w terminie 14 dni,</p> <p>- pismem z dnia 25 czerwca 2015r. (doręczonym 25 czerwca 2015r.) - powódka wystąpiła wobec pozwanej z żądaniem zapłaty wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania za okres od dnia października 2012r. do czerwca 2015r. w łącznej kwocie 10.959,30,-zł plus odsetki w terminie 7 dni. Ostatnie wezwanie powódka sporządziła w dniu 15 lipca 2015r., które zostało doręczone pozwanej w dniu 17 lipca 2015r.</p> <p>Mając to na uwadze Sąd Rejonowy uznał, że roszczenie dochodzone pozwem zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części.</p> <p>Sąd ten przyjął, że pozwana korzystała z nieruchomości bez tytułu prawnego od 3 września 2012r., dlatego powódce przysługuje wynagrodzenie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 225)">art. 224 i art. 225 kc.</a> W tej sytuacji za miarodajne kryterium wyznaczające wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, Sąd I instancji przyjął stawkę czynszu określoną w umowie (270,-zł netto).</p> <p>Według Sądu Rejonowego zarzut przedawnienia roszczenia był bezzasadny, ponieważ w sprawie znajdował zastosowanie 10- letni termin przedawnienia.</p> <p>W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że pozwana nie wykazała, aby dokonała zapłaciła powódce kwotę 10.000,-zł tytułem zaspokojenia roszczenia dochodzonego pozwem, dlatego też Sąd ten orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd Rejonowy rozstrzygnął na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 kpc</a>.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku złożyła pozwana, zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu I instancji w części, tj. w punktach I i III.</p> <p>Pozwany zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc</a> przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji dłuższego okresu przedawnienia roszczeń majątkowych, powołując się na fakt, że wypowiedziana umowa dzierżawy nie stanowi roszczenia okresowego, jak również, przez przyjęcie przez Sąd I instancji, że roszczenie to nie jest związane z prowadzeniem przez pozwaną działalności gospodarczej.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, pozwany wniósł o:</p> <p>1.  zamianę zaskarżonego wyroku w punktach I oraz III poprzez oddalenie powództwa i oddalenie kosztów zastępstwa procesowego,</p> <p>2.  zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, za pierwszą i drugą instancję.</p> <p>W odpowiedzi powódka wniosła o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu za instancję odwoławczą według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja zasługiwała na częściowe uwzględnienie.</p> <p>Nie negując prawidłowości przeprowadzonego przez Sąd I instancji postępowania dowodowego i przytoczonych ustaleń faktycznych, Sąd Okręgowy uznał, że z powyższych ustaleń wyprowadzono błędy wniosek, iż zarzut przedawnienia podniesiony przez stronę pozwaną był całkowicie bezzasadny.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie, powódka domagała się zasądzenia od pozwanej kwoty 10.959,30,-zł z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">J.</span> (za okres od października 2012r. do czerwca 2015r.).</p> <p>Pozwana w toku postępowania podniosła zarzut przedawnienia, który ostatecznie nie został uwzględniony.</p> <p>W tym zakresie Sąd Rejonowy stwierdził bowiem, że roszczenie zgłoszone przez powódkę przedawnia się w dziesięcioletnim terminie.</p> <p>Sąd II instancji nie podzielił przedstawionego stanowiska, ponieważ okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wskazują, że do roszczenia strony powodowej zastosowanie znajduje trzyletni termin przedawnienia.</p> <p>Na wstępie wyjaśnić należy, że roszczenia wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 225)">art. 224 i art. 225 kc</a> mogą być dochodzone w czasie trwania posiadania przez nieuprawnioną osobę, a po jego ustaniu tylko w terminie wskazanym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229)">art. 229 kc.</a> </p> <p>Istota uregulowania ustalonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229)">art. 229 kc</a> polega na skróceniu terminu ich dochodzenia. Właściciel może zatem dochodzić roszczeń, które nie przedawniły się według ogólnych terminów z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc</a>, jednak po zwrocie rzeczy, tylko do upływu roku od tej daty (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 24 października 1972r., III CZP 70/72, <em> <!-- -->Legalis nr 16649</em>, wyroki Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2004r., IV CK 613/03, <em> <!-- -->Legalis nr 79096</em>, z 24 lutego 2006r., z 6 czerwca 2014r., III CSK 235/13, <em> <!-- -->Legalis nr 1047173</em>, z 18 września 2015r., I CSK 752/14, <em> <!-- -->Legalis nr 1341793</em>).</p> <p>W konsekwencji należy uznać, że powódka może dochodzić w okresie oznaczonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229)">art. 229 kc</a> wynagrodzenia za cały czas korzystania z rzeczy przez posiadacza w złej wierze, nie przekraczając jednak terminów przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc.</a> A dotyczy sytuacji, gdy strona pozwana podniesie zarzut przedawnienia.</p> <p>W niniejszym przypadku, pozwana niewątpliwie nie zwróciła powódce gruntu będącego przedmiotem umowy dzierżawy łączącej strony.</p> <p>Sąd Okręgowy pragnie wyjaśnić, że roszczenia uzupełniające mają charakter samodzielny (nie akcesoryjny), a więc ich związek z roszczeniem windykacyjnym i prawem własności jest oddzielny.</p> <p>Oznacza to, że co do zasady roszczenia o wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości przedawniają się - stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc</a> - w terminie dziesięcioletnim.</p> <p>Powyższy przepis ustanawia jednak dwa wyjątki od tej zasady, a mianowicie wyróżnione przedmiotowo - roszczenia okresowe, a także roszczenia związanie z prowadzeniem działalności gospodarczej - przedawniające się w trzyletnim terminie.</p> <p>W orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjęto, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości (rzeczy) nie dzieli się na świadczenia okresowe, ponieważ jest należnością jednorazową za cały okres korzystania z rzeczy. Bieg tego roszczenia rozpoczyna się od chwili objęcia nieruchomości w posiadanie i wraz z upływem czasu posiadania „przesuwa się do przodu”. Właściciel może, więc dochodzić wynagrodzenia za korzystanie przez posiadacza z nieruchomości przez cały, nieprzedawniony okres posiadania, liczony wstecz - od daty wytoczenia powództwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2004r., IV CK 273/03, <em> <!-- -->Legalis nr 75509</em>, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2007r., III CSK 278/06, <em> <!-- -->Legalis nr 82609</em>).</p> <p>W takiej sytuacji należało rozważyć, czy roszczenie powódki przedawnia się w trzyletnim okresie - jako związane z działalnością gospodarczą.</p> <p>Dla kwalifikacji roszczenia, jako związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc</a> nie ma znaczenia prawny charakter leżącego u jego podstaw zdarzenia, może ono być czynnością prawną, czynem niedozwolonym, lub jakimkolwiek innym zdarzeniem, nie wyłączając bezpodstawnego wzbogacenia czy korzystania z cudzej rzeczy bez podstawy prawnej, lecz jego związek z działalnością gospodarczą (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 września 2005r., IV CK 105/05, <em> <!-- -->Legalis nr 92764)</em>.</p> <p>Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 stycznia 2011r. wskazał, że wszczęta przez gminę sprawa o zapłatę wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości wchodzącej w skład zasobu gminnego jest związana z działalnością gospodarczą gminy i do roszczeń z tego tytułu ma zastosowanie trzyletni termin przedawnienia wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 kc</a> (III CSK 72/10, <em> <!-- -->Legalis nr 717544</em>).</p> <p>W późniejszym orzecznictwie sądów powszechnych doprecyzowano, że ocena w zakresie związku roszczenia gminy z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, a więc przesądzenie kwestii długości terminu przedawnienia roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, powinna być dokonywana z uwzględnieniem konkretnych okoliczności i kontekstu prawnego danego przypadku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 7 lutego 2013r., I ACa 1333/12, <em> <!-- --> Leglais nr 736451 </em>, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2013r., I ACa 772/12, <em> <!-- --> Legalis nr 735102</em>).</p> <p>W rozpoznawanym przypadku, powódka wydzierżawiła nieruchomość w celu prowadzenia przez pozwaną działalności gospodarczej polegającej na postawieniu pawilonu handlowego. Miesięczny czynsz (płatny do 10 dnia miesiąca) został ustalony na kwotę 270,-zł + 22% (następnie 23%) podatku VAT, co dawało kwotę 329,40,-zł.</p> <p>Z powyższego wynika, że roszczenie powódki jest związane z działalnością gospodarczą, a więc w sprawie zastosowanie znajduje trzyletni termin przedawnienia.</p> <p>Powódka domagała się zasądzenia od pozwanej wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości w okresie od października 2012r. do czerwca 2015r. (k. 20)</p> <p>Pozew wpłynął w dniu 25 sierpnia 2017r. (data prezentaty - k. 24), a więc roszczenie powódki należało uwzględnić za okres od 10 września 2014r. (czynsz za sierpień 2014r. uległ przedawnieniu) do 10 czerwca 2015r.</p> <p>Oznacza to, że na rzecz powódki należało zasądzić kwotę 3.321,-zł (10 x 332,10,-zł) z ustawowymi odsetkami od dnia 3 lipca 2015r. (7 dni od dnia doręczenia pozwanej wezwania z dnia 23 czerwca 2015r. - k. 21)</p> <p>Wobec zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia, należało ponownie rozliczyć koszty postępowania przed Sądem I instancji.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a>, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone.</p> <p>W niniejszej sprawie powódka wygrała sprawę w 30,30%, a pozwana w 68,70,-%. Koszty powódki wyniosły łącznie 4.148,-zł, a koszty pozwanej 3.617,-zł. Wobec powyższego, pozwana powinna zapłacić powódce kwotę 1.256,84,-zł (4.148 zł x 30,30%), a powódka pozwanej kwotę 2.521,05 zł (3.617 zł x 69,70%).</p> <p>Wzajemna kompensacja obu roszczeń doprowadziła do zasądzenia od powódki na rzecz pozwanej kwotę 1.264,21,-zł (2.521,05 zł - 1.256,84 zł).</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd II instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a>, jak w sentencji wyroku.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a> również stosunkowo rozdzielając je w proporcji (69,70% do 30,30%).</p> <p>Agnieszka Żegarska Mirosław Wieczorkiewicz Krystyna Skiepko </p> </div>