II AKa 339/18

<p>Sygnatura akt II AKa 339/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 13 grudnia 2018 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:</strong> </p> <p>Przewodniczący: SSA Piotr Kaczmarek</p> <p>Sędziowie: SSA Bogusław Tocicki</p> <p>SSO (del.) Agata Regulska (spr.)</p> <p>Protokolant: Paulina Pańczyk</p> <p> <strong> <!-- --> przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej Dariusza Szyperskiego </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniach 14 listopada 2018 r. 13 grudnia 2018 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">P. S.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o odszkodowanie i zadośćuczynienie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt III Ko 228/16</strong> </p> <p>I.  <strong> <!-- -->utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->stwierdza, że koszty postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z 27 czerwca 2018 r., w sprawie o sygn. akt III Ko 228/16, Sąd Okręgowy we Wrocławiu:</p> <p>I.  na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> zasądził od Skarbu Państwa na rzecz <span class="anon-block">P. S.</span> kwotę 171.283,31 (sto siedemdziesiąt jeden tysięcy dwieście osiemdziesiąt trzy złote trzydzieści jeden groszy) złotych, w tym tytułem odszkodowania kwotę 156.283,31 złotych oraz tytułem zadośćuczynienia kwotę 15 000,00 złotych za niesłuszne pozbawienie wolności wraz z ustawowymi odsetkami licząc od dnia uprawomocnienia się wyroku;</p> <p>II.  oddalił dalej idące żądania wnioskodawcy;</p> <p>III.  zasądził od Skarbu Państwa na rzecz <span class="anon-block">P. S.</span> kwotę 236,16 złotych brutto tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie;</p> <p>IV.  obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania.</p> <p>Powyższy wyrok został zaskarżony w części co do punktu II i III przez pełnomocnika wnioskodawcy, który w wywiedzionej apelacji zarzucił:</p> <p>1.  naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:</p> <p>a)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 170;art. 170 § 1)">art. 170 § 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 193;art. 193 § 1)">art. 193 § 1 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 201)">art. 201 k.p.k.</a> na skutek oddalenia wniosku dowodowego o uzupełniającą opinię biegłego ewentualnie o opinię nowego biegłego sądowego, w sytuacji, gdy pierwotna opinia wymagała uzupełnienia o okoliczności wskazane w piśmie z dnia 7 marca 2018 r., w tym w szczególności o wyliczenia dotyczące zobowiązań <span class="anon-block">P. S.</span>, wynikających z pism komorników sądowych oraz z zestawienia z pisma z dnia 3 maja 2016 r.;</p> <p>b)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 201)">art. 201 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 194)">art. 194 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> w wyniku uznania opinii biegłego <span class="anon-block">J. K.</span> za wiarygodną, gdy tymczasem opinia ta jest niepełna i błędna, a nadto rzetelność biegłego budzi uzasadnione wątpliwości, skoro sam biegły stwierdził, że pewnych wyliczeń nie przeprowadzi, bowiem jest to pracochłonne i czasochłonne – a takie stwierdzenie biegłego i to wyrażone na piśmie, całkowicie wyłącza zaufanie do rzetelności tego biegłego;</p> <p>2.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na treść tego orzeczenia, poprzez uznanie, iż kwota 15 000 złotych stanowi dostateczne zadośćuczynienie dla wnioskodawcy za krzywdę wywołaną tymczasowym aresztowaniem, w sytuacji, gdy biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, jest to niewątpliwie kwota rażąco zaniżona.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, apelant wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zważywszy na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznej części.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja wniesiona przez pełnomocnika wnioskodawcy nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty nie są trafne.</p> <p>Odnosząc się do zarzutu apelacji naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, zauważyć należy, że biegły sądowy <span class="anon-block">J. K.</span> w sposób wyczerpujący ustosunkował się do uwag i pytań zgłaszanych przez wnioskodawcę do pisemnej opinii. Obecny na rozprawie 14 czerwca 2018 r. biegły – po zapoznaniu się z zastrzeżeniami do opinii – podtrzymał swoje wnioski w całości, albowiem wnioskodawca, mimo powołania się na określone postępowania egzekucyjne, nie wskazał jaką szkodę poniósł, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Tym samym niemożliwym było zweryfikowanie roszczenia w tej części, zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Nadto, jak słusznie opiniował biegły, zobowiązania przedstawione przez wnioskodawcę w zarzutach do opinii powstały i nie zostały uregulowane przed albo długo po okresie zatrzymania i tymczasowego aresztowania (<em> <!-- -->vide</em>: k. 73, 82, 86 akt sprawy), nie pozostając z nim w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym.</p> <p>Podkreślenia wymaga fakt, iż zarówno wnioskodawca, jak i jego pełnomocnik, mimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawili się na terminie rozprawy, w toku której biegły sądowy ustosunkował się do podnoszonych przez wnioskodawcę zastrzeżeń. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, apelant zdaje się nie dostrzegać, że pierwotna (pisemna) opinia została uzupełniona ustnie przez biegłego sądowego <span class="anon-block">J. K.</span> w toku rozprawy, już po zapoznaniu się przez biegłego z pismem pełnomocnika wnioskodawcy zawierającego zastrzeżenia do pisemnej opinii. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 170;art. 170 § 1)">art. 170 § 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 193;art. 193 § 1)">art. 193 § 1 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 201)">art. 201 k.p.k.</a>, na skutek oddalenia wniosku dowodowego o uzupełniającą opinię biegłego sądowego uznać należało za oczywiście chybiony.</p> <p>Nie ma również racji skarżący twierdząc, że Sąd <em> <!-- -->meriti</em> błędnie oddalił wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, w konsekwencji uznając opinię biegłego sądowego <span class="anon-block">J. K.</span> za pełną i wiarygodną. Nieprawdą jest bowiem – wbrew twierdzeniom skarżącego – że pierwotna opinia wymagała uzupełnienia o okoliczności wskazane w pismach wnioskodawcy z 3 maja 2016 r. i 7 marca 2017 r. Jak już podano, biegły powołany w toku postępowania przedłożył opinię jasną, niebudzącą wątpliwości, sporządzoną w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w szczególności dokumentację księgową, zaś na rozprawie 14 czerwca 2018 r. odniósł się do zastrzeżeń wnioskodawcy, wyjaśniając dlaczego – mimo podniesionych zarzutów – nie zmienił wniosków końcowych. Biegły wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko, odnosząc się do konkretnych kwot oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy.</p> <p>Powyższe przekonuje, iż decyzja Sądu I instancji w przedmiocie oddalenia wniosku dowodowego o powołanie innego biegłego była prawidłowa. Opinia biegłego sądowego <span class="anon-block">J. K.</span> została sporządzona w oparciu o całokształt dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, a następnie uzupełniona w toku rozprawy w dniu 14 czerwca 2018 r. i – jak prawidłowo przyjął Sąd <em> <!-- -->a quo</em> – jest pełna, jasna oraz nie budzi wątpliwości. Sąd Apelacyjny w całości podzielił tę ocenę, przyjmując ją za własną.</p> <p>Nie sposób także zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, jakoby rzetelność biegłego budziła uzasadnione wątpliwości. Przy sporządzaniu opinii biegły sądowy dokonał precyzyjnych obliczeń, szczegółowo je uzasadniając. Wnioskodawca – po sprecyzowaniu swego żądania – określił wysokość odszkodowania na kwotę 1.500.000,00 złotych, jednakże nie wsparł swoich twierdzeń żadnymi dowodami, które mogłyby wskazywać na rzeczywiście poniesioną stratę, jak też utracone korzyści we wskazanej wysokości, a pozostające w związku z niesłusznym tymczasowym aresztowaniem. To wszak nie na biegłym sądowym, a na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia roszczenia, tj. poszukiwania i przedłożenia dowodu potwierdzającego konkretne żądanie. Dopiero wykazanie zaistnienia szkody określonej wysokości i pozostającej w związku z niesłusznym tymczasowym aresztowaniem, uprawniałoby Sąd do przyznania wnioskodawcy odszkodowania w wyższej kwocie. Tymczasem żądaną przez wnioskodawcę sumę uznać należało za rażąco wygórowaną i nieznajdującą potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.</p> <p>Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, szkoda wynikająca z niesłusznego tymczasowego aresztowania nie jest sumą utraconych zarobków, lecz różnicą między stanem majątkowym, jaki by istniał, gdyby poszkodowanego nie pozbawiono wolności, a stanem rzeczywistym w chwili odzyskania wolności. Powstanie i rozmiar tej szkody zależne są od tego, czy i jakie poszkodowany miałby możliwości zarobkowe, gdyby pozostawał na wolności i w jakim zakresie rzeczywiście by je wykorzystał; jakie wydatki poniósłby na utrzymanie własne i rodziny, wychowanie i kształcenie dzieci, na potrzeby kulturalne, rozrywkowe i inne; czy i ile przeznaczyłby na oszczędności lub zwiększenie trwałych składników majątku; na jakie mógłby być narażony straty (SN II KKN 3/98, Prok. i Pr. 2000, nr 12, poz. 12). Tym samym, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przyjmując w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że szkoda poniesiona przez wnioskodawcę w związku z tymczasowym aresztowaniem wynosiła 156.283,31 złotych, zasadnie oddalił żądanie w pozostałej części.</p> <p>Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych również nie zasługiwał na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podnieść należy, że zarzut ten może być uznany za skuteczny i trafny tylko wówczas, gdy skarżący wykaże, iż błąd – co wprost wynika z brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> – mógł mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Niewątpliwie wykazanie tej okoliczności spoczywa na skarżącym. W niniejszej sprawie zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie mógł okazać się skuteczny, albowiem w wywiedzionej apelacji skarżący nie tylko nie wykazał wpływu błędu na rozstrzygnięcie, jak i samego błędu, którego miałby dopuścić się Sąd <em> <!-- -->a quo</em>. Apelant ograniczył się jedynie do polemiki z oceną dokonaną przez Sąd I instancji, dopatrując się błędu w ocenie wyrażonej przez ten Sąd.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd <em> <!-- -->meriti</em> szczegółowo i wyczerpująco wykazał, jakimi kryteriami kierował się przy miarkowaniu kwoty należnej wnioskodawcy tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W szczególności Sąd I instancji zważył na skutki wywołane tymczasowym aresztowaniem zarówno w sferze zawodowej wnioskodawcy, jak również w jego życiu osobistym i rodzinnym. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku przekonuje, że Sąd Okręgowy należycie uwzględnił całokształt okoliczności składających się na cierpienia psychiczne i fizyczne związane z przebywaniem <span class="anon-block">P. S.</span> w Areszcie Śledczym oraz inne skutki skazania, choćby w postaci narażenia dobrego imienia skarżącego na szwank.</p> <p>Sąd Apelacyjny w pełni podziela ocenę dokonaną przez Sąd Okręgowy w zakresie przyznania wnioskodawcy kwoty 15.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Zdaniem Sądu Odwoławczego dalej idące żądania wnioskodawcy uznać należało za nadmiernie wygórowane i nieznajdujące uzasadnienia w doznanych przez wnioskodawcę cierpieniach, zaś podniesiony w apelacji zarzut za całkowicie nietrafny i sprowadzający się jedynie do polemiki z prawidłowo przeprowadzoną oceną Sądu Okręgowego.</p> <p>Z tych wszystkich względów, podzielając stanowisko Sądu I instancji, w oparciu o dyspozycję <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1)">art. 437 § 1 k.p.k.</a>, zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 554;art. 554 § 4)">art. 554 § 4 k.p.k.</a> kosztami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa.</p> <p> <strong> <!-- -->SSA Bogusław Tocicki SSA Piotr Kaczmarek SSO(del.do SA) Agata Regulska</strong> </p> </div>