II SA/Ol 752/17

SENTENCJA Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. UZASADNIENIE Skarżący – A. R. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to tym, iż jego dochód stanowi renta w wysokości "[...]" (załączył przekaz pocztowy). Z oświadczenia skarżącego wynika nadto, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe, a jedyny jego majątek to łąka o powierzchni "[...]". Wobec przekreślenia rubryki nr 11 formularza, w której należy wyszczególnić zobowiązania i stałe wydatki, wezwano go, w pkt-cie 1, do uzupełnienia tegoż braku formalnego poprzez złożenie pisemnego oświadczenia wskazującego wysokość i przeznaczenie jego wszelkich miesięcznych wydatków [wyżywienie, opłaty (ze wskazaniem jakie), raty pożyczek/kredytów (ze wskazaniem kiedy zostały zaciągnięte, na jaki cel oraz ustalonego okresu i warunków ich spłaty), itd.]. Przez wzgląd na zasady ekonomiki procesowej, zdecydowano się wezwać go równocześnie do złożenia dodatkowego oświadczenia w celu uzupełnienia informacji na temat jego sytuacji materialnej oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia. W pierwszej kolejności, z uwagi na to, że na ocenę możliwości płatniczych strony istotny wpływ ma posiadany przez nią majątek oraz to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania, należało ustalić sposób wykorzystania wykazanej nieruchomości gruntowej, wysokość i rodzaj kosztów związanych z jej utrzymaniem oraz źródła ich pokrycia, a ponadto wysokość ewentualnych dochodów jakie przynosi, a jeśli nie przynosi dochodów - przyczyny braku jej wykorzystania w celu ich pozyskania (np. z tytułu dzierżawy) lub ostatecznie sprzedaży (pkt 2a wezwania). Wyjaśnienia wymagały ponadto wątpliwości nasuwające się ze względu na informacje wynikające z pism znajdujących się w aktach administracyjnych i sądowych niniejszej sprawy. Stąd też poproszono go o wskazanie: - składników majątku, których dotyczy umowa zlecenia "do zarządzania majątkiem skarżącego" przez zarządcę (pkt 2b wezwania), - wysokości wynagrodzenia z tytułu przedmiotowej umowy (pkt 2g wezwania), wynagrodzenia za reprezentowanie skarżącego przez tego zarządcę "w charakterze pełnomocnika procesowego i administracyjnego" (pkt 2f wezwania) oraz wynagrodzenia za reprezentowanie skarżącego przez adwokata w postępowaniu administracyjnym (pkt 2h wezwania), warunków zapłaty powyższych wynagrodzeń, a ponadto, skąd pochodziły/pochodzić będą środki pieniężne na ich opłacenie, a także czy jest możliwe pokrycie z przedmiotowego źródła kosztów postępowania w niniejszej sprawie, jeśli tak - to w jakiej kwocie, jeśli nie - to dlaczego; - źródła pokrycia opłat ponoszonych dotychczas w związku ze sprawą dotyczącą prawa jazdy, a także czy jest możliwe pokrycie z przedmiotowego źródła kosztów postępowania w niniejszej sprawie, jeśli tak - to w jakiej kwocie, jeśli nie - to dlaczego (pkt 2i wezwania). Z uwagi na stosukowo niski dochód wykazany we wniosku, skarżącego wezwano ponadto do wskazania ewentualnych dodatkowych źródeł dochodów (pkt 2c wezwania) i/lub pomocy (pkt 2d wezwania), a ponadto etapu, na jakim jest sprawa przyznania mu świadczenia emerytalnego (pkt 2e wezwania). Wezwano go również do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych (pkt 3 wezwania). Na tożsame wezwania w sprawach o sygnaturach akt "[...]" i II SA/Ol 752/17, skarżący udzielił nie w pełni zbieżnych odpowiedzi (pisma odpowiednio z 17 listopada 2017 r. i z 20 listopada 2017 r.). Wynika z nich, że jego wydatki oscylują wokół kwoty odpowiadającej wysokości renty. Miesięcznie wydaje ok. "[...]" na gaz i "[...]" na opał (skarżący przedstawił dowód zakupu węgla). Reszta przeznaczana jest na wyżywienie. Jak wskazał, jeżeli ma jakieś wyższe wydatki, posiłkuje się pożyczką od "osób fizycznych", gdyż według banków nie ma zdolności kredytowej. W 2017 r. nie korzystał z pomocy społecznej ani z pomocy innych instytucji, osób trzecich i członków rodziny. Oprócz renty nie posiada innego dochodu. Oświadczył, że koszty związane z łąką to podatek w wysokości ok. "[...]". Zyski z jej używania, dzierżawy, czy sprzedaży nie są możliwe. Jest podmokła i nie ma wytyczonego dojazdu. Wskazał, że składnikiem majątku, którego dotyczy umowa zlecenia "jest głównie przedmiotowa łąka". W kwestii wynagrodzenia dla zarządcy skarżący stwierdził, iż został on wykluczony ze sprawy o sygn. akt II SA/Ol 752/17 przez WSA w Olsztynie, a ewentualne koszty zlecenia "do zarządzania majątkiem" będą regulowane z renty. Wynagrodzenie adwokata "ustalone będzie po zakończeniu sprawy (po wykonaniu ewentualnych czynności procesowych o ile będą)". Wskazał, że udźwignięcie ewentualnego kosztu umożliwia renta. Z tego też źródła, "przy posiłkowaniu się pożyczką od osób fizycznych (...) na sumę "[...]"", były poniesione opłaty w sprawie dotyczącej prawa jazdy. W odpowiedzi na zapytanie o etap postępowania w sprawie przyznania emerytury skarżący dostarczył kopię skierowanego do niego wezwania do przedłożenia dokumentów i stwierdził, że postępowanie jest w fazie procedowania. Oświadczył, iż rachunków bankowych nie posiada ani nie posiadał. Rozpatrując wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w tym zakresie obciąża wnioskodawcę, który powinien wykazać i należycie uzasadnić podstawę żądania. Jego zadaniem jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających uczynienie dla niego wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być więc racjonalnie uzasadnione. W konsekwencji, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku składane na urzędowym formularzu okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niekompletne wywiązanie się z obowiązku dostarczenia żądanych przez sąd danych powoduje, że oświadczenie strony pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Skarżący, mimo pouczenia o tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy nie wymienił wszystkich składników majątku, zarządzanego na mocy umowy zlecenia "do zarządzania majątkiem skarżącego", stwierdzając tylko, że jego składnikiem jest "głównie" łąka. Ze stwierdzenia takiego wynika jednak, iż nie jest ona jedynym składnikiem tego majątku. Wskazać natomiast należy, że na ocenę możliwości finansowych strony ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek. Rodzaj składników wchodzących w skład tego majątku oraz sposób ich wykorzystania nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, czy strona posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Brak ujawnienia przez skarżącego, pomimo wezwania, wszystkich składników majątku, objętego zarządem zarządcy, wyklucza zatem możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Pomimo wezwania, niewyjaśnione w pełni pozostają ponadto kwestie związane z finasowaniem przez skarżącego usług adwokata oraz zarządcy w charakterze zarządcy majątku oraz "pełnomocnika procesowego i administracyjnego". Skarżący nie wskazał wysokości ustalonych z tego tytułu wynagrodzeń. Trudno natomiast oczekiwać, iż orzekający, od którego wymagane jest kierowanie się zasadami logiki oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, przyjmie bezkrytycznie twierdzenia, iż ktokolwiek podjął się reprezentowania interesów skarżącego bez umówienia się na konkretne wynagrodzenie. Tym bardziej trudno sobie wyobrazić podobną niefrasobliwość ze strony zleceniodawcy, szczególnie jeśli rzeczywiście znajduje się w niedostatku. W takiej sytuacji nie sposób zatem ustalić, czy rzeczywiście możliwe jest poniesienie tych kosztów ze środków pochodzących z renty. Wiarygodności składanym oświadczeniom nie przysparza natomiast zbywanie pytań o ustalone wynagrodzenie twierdzeniem, że "ewentualne koszty" będą ustalane dopiero po wykonaniu zleconych czynności, szczególnie że te polegające na reprezentacji skarżącego w postępowaniach - administracyjnym i sądowym dobiegły końca. W tych okolicznościach, nie można stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, że zobrazowana przez skarżącego sytuacja życiowa odpowiada rzeczywistej. Uniemożliwia to w konsekwencji stwierdzenie, że nie posiada on i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.