II OSK 1615/10

SENTENCJA Dnia 8 listopada 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak ( spr. ) Sędzia del. WSA Elżbieta Kremer Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1659/09 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1659/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu uznał, że P. W., jako oskarżony o popełnienie przestępstw z art. 296 § 1, art. 300 § 1, § 3 i art. 302 § 1 3 Kodeksu karnego, winien być zaliczony do osób, które budzą uzasadnioną obawę możliwości użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, a dodatkowo naruszył on zasady prawidłowego przechowywania broni i amunicji i w związku z powyższym organ decyzją z dnia 25 maja 2009 r. cofnął ww. pozwolenie na broń palną gazową. W odwołaniu od powyższej decyzji P. W. zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez niewłaściwą jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że toczące się postępowanie karne przeciwko jego osobie o przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu, pozwala zaliczyć go do kategorii osób, co do których istnieje obawa użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, Komendant Główny Policji uznał, że do oceny, czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia broń, wystarczy ustalenie przez organ Policji, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub o nie się ubiegająca jest skazana lub wobec niej prowadzone jest postępowanie karne o przestępstwo wymienione w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Samo przestępstwo nie musi mieć bezpośredniego związku z bronią, a organ nie jest zobowiązany do ustalenia związku przyczynowo-skutkowego między dotychczasowym postępowaniem posiadacza pozwolenia na broń a tą obawą, ponieważ jako okoliczność potwierdzającą jej istnienie, sam ustawodawca wskazał toczące się postępowanie karne m. in. o czyn przeciwko mieniu. Organ wskazał również, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że P. W. lekceważy również zasady bezpiecznego przechowywania broni, wprawdzie obecnie usunął te nieprawidłowości, to okoliczności te podważają wizerunek strony jako osoby przykładającej należytą staranność w bezpiecznym posługiwaniu się bronią. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. W. podkreślił, że postępowanie przeciwko niemu toczy się bardzo długo, a on czuje się niewinny. Wskazał ponadto, że powinna obowiązywać wobec niego zasada domniemania niewinności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił interpretacji art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), dokonanej przez organy Policji w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, organ przede wszystkim, biorąc pod uwagę, że wobec skarżącego toczy się postępowanie karne, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy istnieje uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, jedynie w przypadku przestępstw wymienionych w cytowanym przepisie nie istnieje konieczność uzasadnienia istnienia obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w pozostałych zaś przypadkach konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez daną osobę czynem i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłoby stanowić obawę, o której mowa jest w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W niniejszej sprawie skarżący został oskarżony o popełnienie przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu; Postępowanie karne jest w toku; skarżący posiada nieposzlakowaną opinię w miejscu zamieszkania, a nieprawidłowości w sposobie przechowywania broni usunął. Z uwagi na powyższe oraz ze względu na fakt, iż do chwili obecnej skarżący nie był karany, za daleko idące, zdaniem Sądu, należy uznać stanowisko organu, iż jest on osobą, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, iż organ Policji istnienie uzasadnionej obawy motywował charakterem przestępstwa, o którego popełnienie P. W. został oskarżony, bez należytego powiązania tej okoliczności z warunkami osobistymi skarżącego. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Komendant Główny Policji zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.): 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec oskarżonego o popełnienie przestępstw z art. 296 § 1 kk, art. 297 § 1 i § 3 kk, art. 300 § 1 i § 3 kk oraz art. 302 § 1 kk - nie zachodzi uzasadniona obawa, że osoba taka może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem oskarżenie strony o wymienione czyny wskazuje na zaistnienie takiej obawy; 2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1070 z późn. zm.), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji nie dokonały należytego powiązania okoliczności zarzucanego skarżącemu przestępstwa z warunkami osobistymi skarżącego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu autor skargi podnosi, że art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jedynie przykładowo wymienia, jako okoliczności budzące uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, prawomocne skazanie orzeczeniem sądowym za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo toczące się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z powyższego wynika, że katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest otwarty. Bezspornym jest w przedmiotowej sprawie, że p. P. W. został oskarżony o popełnienie przestępstw z art. 296 § 1 i § 3 kk, z art. 300 § 1 i § 3 kk oraz z art. 302 § 1 kk (przeciwko obrotowi gospodarczemu). Zatem dobra prawne, które strona naruszyła swoim działaniem, jak również okoliczności zarzucanych czynów i ich wysoka społeczna szkodliwość, której odzwierciedleniem jest grożąca sprawcy kara, w ocenie skarżącego kasacyjnie bezsprzecznie wskazują na zaistnienie uzasadnionej obawy, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Autor skargi podnosi, że strona będąc oskarżoną o popełnienie przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, swoim czynem mogła zagrozić pośrednio również, mieniu, które to dobro prawne wprost jest przewidziane w dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i którego zagrożenie lub naruszenie czynem karalnym skutkuje wówczas obligatoryjnym cofnięciem pozwolenia na broń. W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. W. wniósł o jej oddalenie w całości, jako bezzasadnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Na wstępie trzeba wskazać, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie. Pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.), organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa m.in. w art. 15 ust. 1 pkt 6, tj. osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Zarówno decyzja w sprawie pozwolenia na broń, jak i decyzja cofająca takowe uprawnienie, nie jest decyzją wydawaną w granicach klasycznego uznania administracyjnego. Ma ona charakter decyzji związanej, co rodzi obowiązek wykazania przez ubiegającego się o pozwolenie na broń, istnienia uzasadnionych okoliczności dla jej posiadania. Odnosi się to także do postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, toczącego się na podstawie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. W sprawie cofnięcia pozwolenia na broń organ nie może dokonywać oceny okoliczności faktycznych w sposób dowolny. Wyraźne określenie ram ustawowych nakazuje przeprowadzenie analizy w płaszczyźnie podmiotowej, tzn.: 1) czy mamy do czynienia z osobą, która popełniła przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, 2) czy doszło do skazania jej prawomocnym orzeczeniem sądu za któreś z ww. przestępstw albo czy toczy się w stosunku do niej postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W niniejszej sprawie przesłanką cofnięcia P. W. pozwolenia na broń był fakt, że toczy się przeciwko niemu postępowanie przygotowawcze w związku z popełnieniem przez niego przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu. Organy Policji uznały, że w związku z tym winien on być zaliczony do osób, które budzą uzasadnioną obawę możliwości użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sad kasacyjny zwraca uwagę, że w uzasadnieniu uchwały z dnia 18 listopada 2009 r. II OPS 4/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 1 poz. 5, s. 88-101) Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że przyjęcie przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji konstrukcji prawnej polegającej na użyciu słów w "szczególności", poprzedzających wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, oznacza, że odnośnie tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. W tym zakresie organ Policji jest, więc zwolniony z obowiązku dokonywania powyższej oceny. Z dyspozycji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wynika, że oprócz przesłanki w postaci prawomocnego skazującego orzeczenia sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu uzasadniającej ex lege pozbawienie prawa do posiadania broni, taką przesłanką jest okoliczność, że wobec osoby, której wydano pozwolenie na broń, toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Pod pojęciem "toczy się w stosunku do niej postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu" na gruncie postępowania karnego rozumie się moment, w którym dochodzi do postawienia zarzutów. Prawnie skuteczne postawienie podejrzanemu zarzutu popełnienia przestępstwa kwalifikowanego, jako przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu wywoła więc zaistnienie przesłanki prowadzenia postępowania karnego. Spowoduje to automatycznie konieczność wszczęcia przez właściwy organ Policji postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń, w stosunku do osoby, której postawiono zarzuty. Mając na względzie stanowisko zawarte w uchwale NSA z dnia 18 listopada 2009 r. II OPS 4/09 skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela zarzutów i argumentacji skargi. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w realiach sprawy, organy Policji powinny przeprowadzić wszechstronne postępowanie dowodowe oraz dokonać kompleksowej oceny postawy skarżącego, jako osoby dysponującej pozwoleniem na broń, w celu ustalenia, czy istnieje uzasadniona obawa, że P. W. może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sam fakt, że toczy się przeciwno niemu postępowanie karne w sprawie o popełnienie przestępstw gospodarczych nie przesądza jeszcze o istnieniu obawy, o której mówi art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego kasacyjnie, że w toku postępowania administracyjnego zostało wykazane, że obawy o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji były w przypadku skarżącego obiektywne, zasadne i jako takie winny skutkować cofnięciem pozwolenia na broń. Nie można zgodzić się z tezą, do której udowodnienia zmierza skarżący kasacyjnie, że sam fakt, że toczy się postępowanie przygotowawcze automatycznie uzasadnia tę obawę, a co za tym idzie - powinno skutkować cofnięciem pozwolenia na broń. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że jedynie w przypadku przestępstw wymienionych w cytowanym przepisie nie istnieje konieczność uzasadnienia istnienia obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w pozostałych zaś przypadkach konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez daną osobę czynem i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłoby stanowić obawę, o której mowa jest w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w zakresie dotyczącym pozbawienia uprawnień wynikających z ustawy o broni i amunicji należy unikać wszelkiej arbitralności. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – na mocy art. 184 P.p.s.a., z braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, orzekł jak w sentencji.