I OZ 1656/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 1043/16 oddalające wniosek A. M. z dnia 20 marca 2017 r. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 1043/16 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 1043/16, oddalił wniosek A. M. z dnia 20 marca 2017 r. o uzupełnienie wyroku tegoż Sądu z dnia 2 lutego 2017 r. w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu w/w postanowienia Sąd wskazał, że skarżący domaga się uzupełnienia wyroku o rozstrzygnięcie o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a., który to przepis nie jest jednak jedynym przepisem dotyczącym kosztów postępowania i - w ocenie Sądu – nie można go stosować w oderwaniu od innych przepisów ustawy, dotyczących zasad orzekania o kosztach postępowania. Sąd podkreślił, że uzupełnienie wyroku może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sąd nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W tym kontekście Sąd zauważył, że sąd co prawda powinien rozstrzygnąć o zwrocie kosztów postępowania w wyroku uwzględniającym skargę (art. 209 p.p.s.a.), ale tylko wówczas, gdy strona złożyła stosowny wniosek przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 zd.1 p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że skarżący wniosku takiego przed zamknięciem rozprawy nie złożył, a w myśl art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych jej kosztów. Wobec tego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodziła sytuacja, by Sąd nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W tej sytuacji brak było podstaw do uzupełnienia wyroku o rozstrzygnięcie w sprawie kosztów postępowania. Zdaniem Sądu nie jest też możliwe uzupełnienie wyroku o orzeczenie dotyczące wynagrodzenia szkody, która, jak twierdzi skarżący, została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organów. Żądanie takie nie znajdowało się bowiem w treści skargi, wobec czego nie zachodzi sytuacja nie orzeczenia przez sąd o całości skargi. Nie jest to również dodatkowe orzeczenie, które według przepisów ustawy sąd powinien był zamieścić w wyroku z urzędu. Sąd podał, że w przypadku uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a , jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, sąd nie jest zobowiązany do przyznania od organu na rzecz skarżącego jakiejkolwiek sumy pieniężnej. Ponadto Sąd wskazał, że w przypadku oparcia wyroku o treść art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uchyla decyzję bez zamieszczania w sentencji wyroku określenia, że "sprawę przekazuje do ponownego rozpatrzenia". Zamieszczenie takiego zwrotu w treści wyroku nie zostało bowiem przewidziane przez ustawodawcę. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie wskazując, że wyrok powinien być uzupełniony o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania oraz przez określenie o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organy, gdyż z obecnej jego treści nie wynika, czy sprawa ma być ponownie rozpatrywana, czy też nie. W ocenie skarżącego konieczne jest też orzeczenie o wynagrodzeniu szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działania organów. Zarzucił naruszenie art. 157 § 1 oraz art. 83 § 3 p.p.s.a. oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżący wskazał ponadto, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w dniu 13 lipca 2017 r., natomiast w dniu 11 lipca 2017r. nadał na poczcie wniosek o wyłączenie ze sprawy i dokonywanie jakichkolwiek czynności sędziów: sędziego WSA Felicji Kajut, sędziego WSA Aliny Dominiak i sędziego WSA Jolanty Sudoł, którzy to wniosek nie został rozpoznany do dnia złożenia niniejszego zażalenia, zaś sędziowie ci wydali zaskarżone postanowienie. Skarżący podniósł, że – zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a., oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że rozważania skarżącego dotyczące oddania pisma w polskiej placówce pocztowej nie mają większego znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Należy co prawda zgodzić się ze skarżącym, że w istocie, oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.), jednak ma to znaczenie dla pism obwarowanych konkretnym terminem, a co za tym idzie – stanowi dla strony gwarancję zachowania takiego terminu. Natomiast w przypadku pism, które mogą być składane na każdym etapie postępowania, taka data ma charakter jedynie porządkowy. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżący złożył bowiem wniosek o wyłączenie sędziów, a tego rodzaju wniosek nie jest obwarowany żadnym terminem, można go składać na każdym etapie postępowania. Jeżeli zatem wniosek o wyłączenie sędziów został złożony za pośrednictwem operatora pocztowego, to w istocie technicznie datą złożenia takiego wniosku będzie również data stempla pocztowego, tyle, że – skoro od tej daty nie jest uzależnione zachowanie jakiegokolwiek innego terminu – dla rozpoznania takiego wniosku istotna będzie data, w której pismo faktycznie wpłynęło do sądu. Dopiero bowiem od tej pory, do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie, sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki (art. 20 § 3 p.p.s.a.). Nie można natomiast zarzucać sądowi – co czyni skarżący w niniejszej sprawie – że wniosek nie został rozpoznany, a sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie orzekali w sprawie skarżącego, w sytuacji, gdy w dacie orzekania wniosek o wyłączenie jeszcze do sądu nie wpłynął. Nie jest zatem zasadny zarzut zażalenia, że zaskarżone postanowienie wydali sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie. Do Sądu I instancji przedmiotowy wniosek wpłynął bowiem w dniu 14 lipca 2017 r., a więc już po wydaniu zaskarżonego postanowienia (z dnia 13 lipca 2017 r.). I jak wynika z dalszej części akt, został rozpoznany postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r. W odniesieniu do kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia pod kątem zasadności oddalenia wniosku o uzupełnienie wyroku, należy wskazać, że zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Jednym z takich dodatkowych orzeczeń jest orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, gdyż przepis art. 209 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i 204 p.p.s.a. Należy jednak wyjaśnić, że orzeczenie przez Sąd w zakresie orzeczenia o zwrocie kosztów (z art. 200 p.p.s.a.) możliwe jest tylko w przypadku, gdy skarżący żądał ich zwrotu w terminie, o którym mowa w art. 210 § 1 p.p.s.a. Uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania następuje więc w tych przypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona żądała we właściwym czasie ich przyznania. Natomiast w niniejszej sprawie – jak wynika z akt – skarżący wniosku takiego przed zamknięciem rozprawy nie złożył. W takiej sytuacji Sąd nie miał możliwości orzeczenia o zwrocie kosztów. W konsekwencji wyrok nie mógł zostać uzupełniony o orzeczenie w przedmiocie kosztów, skoro Sąd nie miał obowiązku orzec o kosztach z urzędu, a strona nie złożyła stosownego wniosku w terminie. Wobec tego uznać należy, że zasadnie Sąd I instancji przyjął, iż wniosek skarżącego nie mógł odnieść zamierzonego skutku. W odniesieniu do żądania uzupełnienia wyroku przez orzeczenie o wynagrodzeniu szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działania organów wskazać należy, że po pierwsze, skarga nie zawierała takiego wniosku, a po drugie wynagrodzenie szkody, o której mowa art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, może być dochodzone w postępowaniu cywilnym, a nie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro zatem orzekanie o odszkodowaniu za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie (zaniechanie) władzy publicznej pozostaje poza zakresem kognicji sądów administracyjnych, to – nawet, gdyby skarga zwierała taki wniosek – to żądanie uzupełnienia w tym zakresie wyroku z dnia 2 lutego 2017 r. nie znajduje podstawy prawnej, a w konsekwencji należy uznać je za niedopuszczalne w świetle art. 157 § 1 p.p.s.a. W zakresie uzupełnienia wyroku o orzeczenie o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organy stwierdzić należy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 2 lutego 2017 r. zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, ponieważ rozstrzyga o całości skargi, przez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Krokowa z dnia 29 lutego 2016 r. Natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie wynika, aby sąd uchylając na podstawie tego przepisu decyzję obowiązany był obok stwierdzenia "uchyla decyzję" zamieścić stwierdzenie "przekazuje do ponownego rozpatrzenia" – na co zasadnie wskazał Sąd I instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.