III SA/Kr 1068/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: SWSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 11 maja 2022 r. znak SKO.ŚR/4111/1586/2021 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 11 maja 2022 r. znak: SKO.ŚR/4111/1586/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 2 oraz art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. dalej: k.p.a.), odmówiło W. G. (dalej: skarżący), przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r. nr SKO.ŚR/4111/915/2017, orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 września 2017 r. nr SO-03-6.833.39045.2016-1/17 o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko, na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 4 września 2017 r. nr SO-03-6.833.39045.2016-1/17 orzekł o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na dziecko. Decyzją z dnia 9 listopada 2017 r. nr SKO.ŚR/4111/915/2017 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 22/18 oddalił skargę na ww. decyzję. Skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącego została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1227/19. Wnioskami z dnia 14 kwietnia 2018 r. oraz 16 kwietnia 2018 r. skarżący zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w dniu 20 grudnia 2019 r. wydało postanowienie znak: SKO.ŚR/4111/648/2018 o wznowieniu postępowania, jednak z uwagi na toczące się postępowania sądowo-administracyjne zawiesiło to postępowanie, aż do czasu ich zakończenia. Postanowieniem z dnia 17 września 2020 r. SKO.ŚR/4111/648/2018 Kolegium podjęło postępowanie, a następnie postanowieniem z dnia 9 października 2020 r. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium zostało zaskarżone przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 6 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1356/20 uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium. Mając na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Kolegium zwróciło się do skarżącego o przedstawienie dowodów na okoliczność, kiedy uzyskał informację o zaistnieniu podstaw wznowienia postępowania. Odpowiadając na wezwanie skarżący przesłał do Kolegium pisma z dnia 20 kwietnia 2022 r., 22 kwietnia 2022 r. i 28 kwietnia 2022 r., nie wskazując jednak na jakiej przesłance opiera swój wniosek o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wskazało, że wnoszący o wznowienie postępowania zobowiązany jest udokumentować zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Wykazanie zachowania terminu obciąża wyłącznie wnioskodawcę. Kolegium zobligowane było zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy wnoszący o wznowienie postępowania zachował miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Skarżący, odpowiadając na wezwanie Kolegium, nie odniósł się do żadnej z przesłanek stanowiących ewentualną podstawę do wznowienia postępowania. We wniosku o wznowienie nie została przedstawiona jakakolwiek okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę do wznowienia postępowania, o której skarżący powziąłby wiadomość najpóźniej na miesiąc przed złożeniem rozpatrywanego wniosku o wznowienie postępowania. W świetle dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy Kolegium przyjęło, że o decyzji kończącej postępowanie w sprawie skarżący dowiedział się w chwili, gdy decyzja ta została mu doręczona. Dodatkowo rozstrzygnięcie Kolegium było badane przez sądy administracyjne obu instancji i zostało uznane za prawidłowe. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego, że dopiero w dniu 16 kwietnia 2018 r. został "poinformowany o możliwych przesłankach wznowienia" i przez kogo (osobę fizyczną, czy instytucję). Kolegium wskazało, że decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r. skarżący odebrał osobiście w dniu 27 listopada 2017 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zatem pomiędzy odebraniem ww. decyzji Kolegium, a wniesieniem wniosku o wznowienie postępowania z dnia 16 kwietnia 2018 r. upłynęło ponad 4 miesiące, a więc ustawowy termin miesięczny nie został zachowany. Jeśli chodzi o podnoszone przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu - zły stan zdrowia i inwalidztwo oraz złą sytuację dochodową, to zdaniem Kolegium same w sobie nie uprawdopodabniają one wniosku o przywrócenie terminu, który został przekroczony. Podsumowując Kolegium stwierdziło, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie został zachowany i brak jest uprawdopodobnionych przyczyn mogących skutkować jego przywróceniem. W obszernej skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że Kolegium nie przeprowadziło postępowania w sposób wnikliwy i staranny, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu. Zdaniem skarżącego Kolegium z premedytacją nie rozpoznało jego wniosku, który został złożony w terminie. Skarżący podniósł, że w nadesłanych do organu pismach bardzo szeroko omówił przesłanki wznowienia postępowania. Zdaniem skarżącego Kolegium naruszyło podstawowe kryteria oceny dowodów i pominęło skutki jego złego stanu zdrowia, w szczególności utratę możliwości czytania i pisania w okresie od września 2016 r. do przełomu 2018 i 2019 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była prawidłowość wydania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Kwestia wcześniejszego orzekania przez tut. Sąd w sprawie skarżącego wyrokiem z dnia 6 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1356/20, ma o tyle istotne znaczenie, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie, tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, nie mogą w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Związanie oceną prawną nie dotyczy przypadku, gdy nastąpiła zmiana przepisów prawnych. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie sprawę, dokonało ustalenia i wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy. We wniosku z dnia 16 kwietnia 2018 r. skarżący podniósł, że podejmował wszelkie możliwe działania, odwołania konsultował korzystając z darmowej pomocy prawnej, miał bowiem wiedzę i świadomość działań wyłącznie na wskazanej drodze prawnej, którą zgodnie z wiedzą wykorzystał. Dopiero w dniu 16 kwietnia 2018 r. skarżący został poinformowany o możliwych przesłankach wznowienia. Z kolei w treści żądania skarżący wskazał: "Wnoszę o wznowienie powyższej decyzji zgodnie z załączonym pismem", "Proszę o ewentualne przywrócenie terminu jeśli taka konieczność istnieje". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1356/20, zostało zobowiązane do ustalenia w jakim momencie skarżący rzeczywiście dowiedział się o zaistnieniu podstaw do wznowienia postępowania, a następnie oceny czy wniosek o wznowienie został złożony w terminie. W razie stwierdzenia, że wniosek został złożony po terminie, organ powinien rozpatrzyć wniosek o jego przywrócenie, ponieważ z treści pisma strony wyraźnie wynika, że wniosek został w nim zawarty wyłącznie na wypadek, gdyby w ocenie organu doszło do przekroczenia ustawowych terminów wznowienia. Przy czym w takiej sytuacji również organ powinien wezwać skarżącego o uzupełnienie wniosku, poprzez uprawdopodobnienie braku winu w dotrzymaniu terminu. Sąd wskazał, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., co jednak nie zwalnia organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2018 r., sygn. II OSK 2101/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. II SA/Gd 614/20, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zadaniem organu było zobowiązanie wnioskodawcy do przedstawienia środków dowodowych, za pomocą których może te okoliczności udowodnić, w nawiązaniu do treści złożonych pism. Do obowiązków organu należy jednoznaczne ustalenie treści pisma i woli wnioskodawcy w jego przedmiocie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. II SA/Ol 29/21, opubl. w CBOSA). Sąd wskazał dalej, że ustalenie, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z uchybieniem terminu wymaga w pierwszej kolejności ustalenia przesłanki wznowieniowej, na którą powołuje się wnioskodawca. Ocena, czy wniosek o wznowienie postępowania złożony został w terminie, może zostać dokonana dopiero wówczas, gdy wiadomo jest, w oparciu o jaką przesłankę strona żąda wznowienia i kiedy dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia lub odpowiednio, kiedy dowiedziała się o decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1592/18, opubl. w CBOSA). Termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, który może być przywrócony na zasadach ogólnych, o których mowa w art. 58 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W sytuacji, gdy strona twierdzi, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne będzie miał wątpliwości co do okoliczności powoływanych przez stronę, to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwość. Sam fakt występowania w art. 58 §1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy przez zainteresowanego przywróceniem terminu, nie zwalnia organu od podjęcia działań, których celem z uwagi na słuszny interes obywateli będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Wysoce prawdopodobna jest bowiem sytuacja, w której podmiot wnoszący o przywrócenie terminu, po powzięciu informacji o wątpliwościach organu administracji publicznej, będzie w stanie przedstawić okoliczności prowadzące do nabrania przez organ prowadzący postępowanie pewności co do istnienia okoliczności, uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. II GSK 222/10, opubl. w CBOSA). Mając zatem na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazane w wyroku z dnia 6 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1356/20, Kolegium zwróciło się do skarżącego o przedstawienie dowodów na okoliczność, kiedy uzyskał informację o zaistnieniu podstaw wznowienia postępowania. Odpowiadając na wezwanie skarżący przesłał do Kolegium pisma z dnia 20 kwietnia 2022 r., 22 kwietnia 2022 r. i 28 kwietnia 2022 r., nie wskazując jednak na jakiej przesłance opiera swój wniosek o wznowienie postępowania. Skarżący, odpowiadając na wezwanie Kolegium, nie odniósł się do żadnej z przesłanek stanowiących ewentualną podstawę do wznowienia postępowania. We wniosku o wznowienie nie została przedstawiona żadna okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę do wznowienia postępowania, o której skarżący powziąłby wiadomość najpóźniej na miesiąc przed złożeniem rozpatrywanego wniosku o wznowienie postępowania. W świetle dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy Kolegium przyjęło, że o decyzji kończącej postępowanie w sprawie skarżący dowiedział się w chwili, gdy decyzja ta została mu doręczona, tj. w dniu 27 listopada 2017 r. Zatem pomiędzy odebraniem ww. decyzji Kolegium, a wniesieniem wniosku o wznowienie postępowania z dnia 16 kwietnia 2018 r. upłynęło ponad 4 miesiące, a więc ustawowy termin miesięczny nie został znacznie przekroczony. Prawidłowo Kolegium uznało, że podnoszone przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu - zły stan zdrowia i inwalidztwo oraz zła sytuację dochodowa, same w sobie nie uprawdopodabniają wniosku o przywrócenie terminu, który został przekroczony. W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie wyklucza natomiast dokonania konkretnej czynności procesowej i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez inną osobę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. SA/Sz 1435/97, LEX nr 34150, A. Golęba w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Wolters Kluwer Polska 2019, komentarz do art. 58). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.