II GPP 22/12

SENTENCJA Dnia 29 listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi M. P. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GSK 2065/11 ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 maja 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 324/11 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE W skardze z dnia [...] października 2012 r. (data stempla pocztowego) M. P. wniósł o stwierdzenie, że w przedmiotowym postępowaniu prowadzonym przez Naczelny Sąd Administracyjny pod sygnaturą II GSK 2065/11 nastąpiła przewlekłość postępowania, przyznanie skarżącemu od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł, zwrot skarżącemu uiszczonej opłaty od skargi o stwierdzenie przewlekłości postępowania w wysokości 100 zł, doręczenie pełnomocnikowi skarżącego odpisu orzeczenia wydanego przez Sąd w wyniku rozpoznania niniejszej skargi, przeprowadzenie dowodów wymienionych w uzasadnieniu skargi, zasądzenie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu wszczętym w wyniku niniejszej skargi, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 9 maja 2011 r. oddalił skargę od decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. W dniu [...] sierpnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od wskazanego wyroku, a [...] września 2011 r. doręczono mu odpowiedź organu na skargę kasacyjną. Następnie podniósł, że od doręczenia odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnikowi skarżącego i przekazania akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania (prawie 15 miesięcy) w sprawie nie zostały przeprowadzone żadne czynności ani nie wyznaczono terminu rozprawy. Złożoność sprawy jest niewielka, a ponad roczny termin oczekiwania na podjęcie przez Sąd czynności procesowych, wyznaczenia terminu rozprawy i rozstrzygnięcia sprawy jest całkowicie nieuzasadniony. Skarżący wskazał, że nierozpoznanie skargi ma dla niego poważne skutki zarówno zawodowe, jak i finansowe. Szybkie rozstrzygnięcie sprawy po złożeniu skargi kasacyjnej dałoby skarżącemu stopień pewności co do przyszłości zawodowej, a wynagrodzenie aplikanta adwokackiego w kancelarii, w której skarżący jest zatrudniony znacznie przewyższa jego obecne wynagrodzenie. W ocenie skarżącego przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie jest znacząca i w dniu złożenia skargi wynosi prawie 15 miesięcy. Jako dowody skarżący powołał potwierdzenia wpłaty kwoty 750 zł tytułem opłaty za egzamin na aplikacje adwokacką w 2012 r., odpis karty odpowiedzi skarżącego z egzaminu na aplikację adwokacką w 2011 r. oraz odpis umowy zlecenia skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M. P. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, dalej ustawa) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy). Wskazać należy, iż o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy. Na marginesie wskazać należy, iż o naruszeniu jednej z podstawowych zasad postępowania (rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie), określonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP decyduje nie sam upływ czasu, ale nieuzasadnione przewlekanie procesu (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 15 stycznia 2003 r., II AKz 3/03, Wokanda 2004/3/44). Stosownie do przepisu § 49 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86 poz. 1007; dalej jako uchwała) sprawy wpływające ze środkami odwoławczymi od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych należy rozpoznawać według kolejności ich wpływu do Sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do Sądu wcześniej. Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające, bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 49 ust. 2 powołanej uchwały). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie złożyła takiego wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym miejscu podkreślić ponownie należy, iż z art. 2 ust. 1 ww. ustawy wynika, iż postępowanie przewlekłe to takie, które m. in. trwa dłużej, niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd bada terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty (art. 2 ust. 2). W przepisie tym ustawodawca nie wskazał konkretnego terminu na dokonanie danej czynności. Jak już wskazano, badanie przewlekłości postępowania, w tym terminowości, powinno być dokonane przy uwzględnieniu obiektywnych przesłanek, a nie poprzez wskazanie sztywnego okresu dla dokonania danej czynności. Jak wynika z akt sprawy skarga kasacyjna skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 9 maja 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 324/11, wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 29 września 2011 r. Już tego dnia Przewodniczący Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydał stosowne zarządzenie w celu nadania sprawie biegu. Od [...] stycznia 2011 r. sprawa oczekiwała na wyznaczenie rozprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podaje, iż z danych sekretariatu Wydziału II Izby Gospodarczej wynika, że sprawa skarżącego, zgodnie z powołaną wyżej zasadą rozpoznawania spraw według kolejności wpływu, powinna być rozpoznana w I kwartale 2013 r. z uwzględnieniem czasu potrzebnego do rozpoznania niniejszej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podaje także, że średni okres oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej w II Wydziale Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi około 18 miesięcy. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący skorzystał z możliwości złożenia wniosku o rozpoznanie przedmiotowej sprawy poza kolejnością, tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł tego wyjątku uczynić. Stąd też, oceniając przesłanki stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, iż czynności zmierzające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia były terminowe i prawidłowe, a okresu oczekiwania na wyznaczenie rozprawy, w związku z brakiem wniosku Strony o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Należy również wskazać, że powołane w sprawie dowody nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie świadczą one o przewlekłości postępowania. Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.