II FZ 484/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.U.H. "M." sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 638/08 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P.U.H. "M." sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 marca 2008 r. nr ... w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (sygn. akt I SA/Kr 638/08) oddalił wniosek P.U.H. M. sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 marca 2008 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania oraz aktualnej kondycji finansowej strony. Sąd ustalił, że strona dysponuje majątkiem o znacznej wartości (środki trwałe wg. bilansu za ostatni rok 3.745.318,12 zł) oraz kwotami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych (kwoty wolne od zajęcia 36.447,94 zł). Nadto spółka zamknęła ostatni rok obrotowy zyskiem w wysokości 501.009,99 zł. Dodatkowo Sąd zaznaczył, że skarżąca jest właścicielem znacznego majątku trwałego. Mając powyższe na uwadze w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwota 2.000 zł jaką na obecnym etapie postępowania spółka winna uiścić nie odpowiada warunkom koniecznym do przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie strona zarzuciła Sądowi pierwszej instancji rażące naruszenie prawa procesowego poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o częściowe przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy strona wniosła alternatywnie o zwolnienie od konieczności ponoszenia kosztów sądowych w całości lub w części. Mając to na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik spółki podkreślił, że w zaskarżonym orzeczeniu Sąd rozpatrzył wniosek strony o zwolnienie z całości kosztów sądowych, pominął natomiast alternatywny wniosek o zwolnienie z części kosztów postępowania, przez co rażąco naruszył przepisy prawa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uznanie. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 2 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie, do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Z treści art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpatrzył wniosek strony i odmówił przyznania jej prawa pomocy. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie tutejszego Sądu skarżąca spółka nie wykazała, że zasługuje na dofinansowanie jej z budżetu państwa (a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania) w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego zarówno w całości jak i w części. Z akt sprawy wynika, iż spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Z dokumentacji przedstawionej przez stronę w trakcie postępowania przed Sądem pierwszej instancji wynika, iż z rachunku bankowego spółki w Deutsche Bank S.A. prowadzona jest egzekucja, jednakże nie jest to jedyne konto spółki. Na pozostałych, jak wskazuje strona, znajdują się środki finansowe znacznie przekraczające kwotę wpisu sądowego. Z akt sprawy wynika poza tym, iż w poprzednim roku spółka wygenerowała zysk w wysokości 501.009,99 zł. Co prawda Wojewódzki Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy nie wziął pod uwagę wniosku strony o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych jednak Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie sytuacja finansowa spółki nie uzasadniała częściowego zwolnienia jej od kosztów sądowych. Mając powyższe rozważania na uwadze, jak również z uwagi na okoliczność, iż zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 in fine w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji