I Cgg 17/22

<p>Sygn. akt:I Cgg 17/22</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 9 kwietnia 2024 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="524"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Barbara Przybylska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Magdalena Lechowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 roku w Gliwicach</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">E. P.</span>, <span class="anon-block">H. P.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o naprawienie szkody</p> <p>1.  zasądza od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 686 324,26 (sześćset osiemdziesiąt sześć tysięcy trzysta dwadzieścia cztery i 26/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot:</p> <p>- 450 000 (czterysta pięćdziesiąt tysięcy) złotych od 18 marca 2022r. do 15 lutego 2024r.</p> <p>- 686 324,26 (sześćset osiemdziesiąt sześć tysięcy trzysta dwadzieścia cztery i 26/100) złotych od 16 lutego 2024r. do dnia zapłaty</p> <p>2.  w pozostałej części powództwo oddala;</p> <p>3.  zasądza od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 10 800 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności niniejszego wyroku;</p> <p>4.  nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego <br/>w Gliwicach 38 236,55 (trzydzieści osiem tysięcy dwieście trzydzieści sześć i 55/100) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.</p> <p>SSO Barbara Przybylska</p> <p> <strong> <!-- -->Sygnatura akt I Cgg 17/22</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powodowie <span class="anon-block">H. P.</span> i <span class="anon-block">E. P.</span> wnieśli o zasądzenie od pozwanej <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> na ich rzecz solidarnie kwoty 450.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego. W uzasadnieniu wskazali, że są właścicielami nieruchomości położnej w <span class="anon-block">R.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Na skutek eksploatacji górniczej doszło do wychylenia budynku powodów od pionu , pęknięcia ścian i posadzek.</p> <p>W odpowiedzi pozwana zgłosiła zarzut braku legitymacji biernej po stronie <span class="anon-block"> (...) S.A.</span>, wnosząc o ustalenie, iż z mocy prawa z dniem 3 marca 2022 roku, na podstawie umowy nieodpłatnego zbycia zakładu górniczego na podstawie Ustawy z dnia 7 września 2007 roku o funkcjonowaniu węgla kamiennego, stroną pozwana stała się <span class="anon-block">(...)</span> W dalszej kolejności pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Nie kwestionowała wpływów eksploatacji górniczej na nieruchomość powodów, a jedynie zakres szkód górniczych i wysokość szkody (odpowiedź na pozew k.35 i nast.).</p> <p>Pozwana <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span>, w piśmie procesowym z dnia 26 maja 2022 roku, podtrzymała dotychczasowe stanowisko i zakwestionowała roszczenie powodów co do zasady jak i wysokości (pismo k.56-56v).</p> <p>Po przeprowadzeniu dowodu z opinii budowlanej pismem z dnia 26 stycznia 2024 roku (k.190-190v) powodowie dokonali modyfikacji powództwa poprzez żądanie zasądzenia od pozwanej na ich rzecz solidarnie kwoty 752.891,92 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwot: 450.000 zł od dnia wytoczenia powództwa od dnia modyfikacji; 752.891,92 zł od dnia następnego po dniu modyfikacji powództwa do dnia zapłaty.</p> <p>Strona pozwana w piśmie z dnia 22 lutego 2024 roku (k.199-199v) sprzeciwiła się modyfikacji powództwa wskazując, iż modyfikacja ta oparta jest na opinii biegłego sądowego, zakwestionowaną przez stronę pozwaną. Jednocześnie podniosła, iż żądanie odsetek wskazane przez powodów jest pozbawione podstaw.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił:</strong> </p> <p>Powodowie są właścicielami, we wspólności ustawowej małżeńskiej, nieruchomości położonej w <span class="anon-block">R.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o numerze (...)</span> (odpis księgi wieczystej k. 6 i nast.).</p> <p>W związku z ujawnieniem się szkód charakterystycznych dla szkód pochodzenia górniczego, przede wszystkim wystąpieniem wychylenia budynku od pionu, pęknięcia ścina i posadzek wnioskiem z dnia 4 czerwca 2020 roku powodowie wystąpili do <span class="anon-block"> (...)</span>. z o. o o naprawienie szkody zaistniałej na nieruchomości (k.11.). w odpowiedzi <span class="anon-block"> (...)</span> przeprowadziła oględziny budynku i wykonała pomiary wychyleń budynku (protokół z dnia 17 lipca 2020 roku k.12 i nast.). W piśmie z dnia 28 lipca 2020 roku <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> poinformowała powodów, ze wykonane pomiary geodezyjne wykazały wychylenie budynku o wartości 20,9 ‰ oraz tarasu 26,5 ‰ w kierunku południowo – zachodnim. Kopalnia nie kwestionowała związku przyczynowo skutkowego pomiędzy powstałaą szkodą a prowadzoną eksploatacją górniczą. Nadto zaproponowała wykonanie kolejnego pomiaru (wrzesień lub październik 2020 roku) po zakończeniu aktualnie prowadzonej eksploatacji górniczej w rejonie nieruchomości powodów.</p> <p> <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w piśmie z dnia 3 lutego 2021 roku zaproponowała powodom zawarcie ugody jako odszkodowanie jednorazowe za budynek mieszkalny w kwocie 318.964,50 zł (pismo k.18). powodowie nie zaakceptowali oferty (pismo z 14 lutego 2021 roku k.19). Następnie <span class="anon-block">(...)</span> zaproponowała zawarcie ugody w kwocie 358.835,06 zł (pismo z 22 lutego 2021 roku k.20). Również ta propozycja ugody nie została zaakceptowana przez powodów. W piśmie z 3 marca 2021 roku powodowie wskazali, ze wartość techniczną obiektu oraz wartość handlową wyceniają na kwotę powyżej 450.000 zł (pismo k.21). W odpowiedzi pozwana kopalnia przedstawiła ostateczne stanowisko i zaproponowała kwotę 397.908,21 zł, płatna w trzech ratach: I rata do 30 dni od daty zawarcia ugody w kwocie 132.636,07 zł, II rata do 60 dni od daty zawarcia ugody w kwocie 132.636,07 zł i III rata do 90 dni od daty zawarcia ugody w kwocie 132.636,07 zł (pismo z dnia 22 marca 2021 roku k.,22). Powodowie w piśmie z 28 marca 2021 roku wyrazili zgodę na proponowane warunki ugody (pismo k.23). Wobec braku zgód korporacyjnych powodowie, pismem z 14 stycznia 2022 roku (k.26) wycofali zgodę na zawarcie ugody.</p> <p>Budynek powodów został oddany do użytkowania ok. 1985 roku. Jest to budynek w zabudowie szeregowej, parterowy, niepodpiwniczony z wysokim parterem. Teren na którym znajduje się nieruchomość powodów zalicza się do IV kategorii wpływów terenu górniczego. Powodowie użytkując budynek prowadzili i prowadzą właściwą gospodarkę remontową, a budynek utrzymany jest w zadawalającym stanie technicznym. Powodowie po 2017 roku przeprowadzili roboty remontowe usuwające skutki działalności górniczej pozwanej (spękanie i zarysowanie elementów konstrukcyjnych i niekonstrukcyjnych budynku mieszkalnego). Usunięcie uszkodzeń (pochodzenia górniczego) było konieczne i wynikało z obowiązków powodów utrzymania budynku w należytym stanie technicznym oraz konieczności usunięcia utrudnień w użytkowaniu.</p> <p>W budynku powodów występują szkody pochodzenia górniczego polegające na wychyleniu budynku od pionu; wychylenie to wynosi ok. 24 mm/m, powoduje pochylnie posadzek (pochylenie posadzek parteru 22,50 mm/m, pochylenie posadzki pietra 23,6 mm/m, pochylenie posadzki piwnic 20,0 mm/m), co powoduje dużą uciążliwość w użytkowaniu, co z kolei wymaga naprawy w trybie bieżącej interwencji. Naprawa wymaga rektyfikacji bryły budynku; jednak należy wykluczyć prostowanie budynku powodów, gdyż ma on wspólne fundamenty z <span class="anon-block">budynkiem nr (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Rektyfikacja budynku mieszkalnego powodów jest ekonomicznie nieopłacalna, gdyż koszt rektyfikacji brutto budynku powodów wynosić będzie 387.194,13 zł- ale technicznie możliwe jest prostowanie budynku powodów tylko przy przeprowadzeniu prostowania również <span class="anon-block">budynków nr (...)</span> (łączny koszt rektyfikacji budynków to 1.161.582,39 zł).</p> <p>Wypłata odszkodowania w wysokości wartości technicznej budynku jedynym możliwym z celowościowego punktu widzenia sposobem naprawienia szkody. Stopień pochylenia budynku nie kwalifikuje go do naprawy poprzez poziomowane posadzek. Prostowanie posadzek i podłóg, ze względu na istniejącą wysokość pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i wymagania obowiązkowych do stosowania przepisów technicznych wyklucza się. Nie jest również możliwe usunięcie szkody poprzez rektyfikację bryły budynku.</p> <p>Wartość techniczna budynku (z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego dotyczącego całości nakładów) wynosi 696.324,26 zł (opinia biegłej z zakresu budownictwa k.76 i nast.; opinia uzupełniająca k.154 i nast.).</p> <p>Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o niesporne twierdzenia stron, powołane wyżej dokumenty oraz opinię biegłej z zakresu budownictwa. Biegła w sposób jasny <br/>i jednoznaczny wyjaśniła wszystkie zagadnienia wymagające wiedzy budowlanej, a w opinii uzupełniającej odniosła się wyczerpująco do zgłaszanych przez pozwaną zarzutów. Sąd nie znalazł podstaw do dalszego uzupełniania opinii biegłej z uwagi na kwestionowanie obliczonych przez nią kosztów rektyfikacji. Zarówno z opinii podstawowej, jak i uzupełniającej wynika jednoznacznie, że dokonanie rektyfikacji z przyczyn technicznych nie jest możliwe, z uwagi na posadowienie budynku powodów na fundamencie wspólnym dla zabudowy z sąsiednimi budynkami.</p> <p>Zważywszy, że zarzuty pozwanej co do treści opinii sprowadzały się do stwierdzenia, iż opinia jest niejednoznaczna i trudna do zweryfikowania, zdaniem Sądu wniosek o kolejną opinię innego biegłego z zakresu budownictwa zmierzał jedynie do przedłużenia postępowania. Fakt, że opinia zwiera kilka wersji nie dyskwalifikuje opinii – każda z tych wersji była omówiona i wyjaśniona, a zatem możliwa do weryfikacji. Do sądu należy decyzja, która z wersji wyliczeń jest w tym przypadku zasadna, a dane zawarte w opinii były dla podjęcia tej decyzji wystarczające.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył co następuje:</strong> </p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111630981" title="Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - Dz. U. z 2011 r. Nr 163, poz. 981 (art. 144)">art. 144 prawa geologicznego i górniczego</a> właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą. Zgodnie z art. 146 ust.1 pr. geol. i górn. odpowiedzialność za szkodę ponosi przedsiębiorca prowadzący ruch zakładu górniczego, wskutek którego wystąpiła szkoda, przy czym jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do naprawiania szkód, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111630981" title="Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - Dz. U. z 2011 r. Nr 163, poz. 981 (art. 144;art. 144 ust. 1;art. 144 ust. 2)">art. 144 ust. 1 i 2</a>, stosuje się przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 145)">art. 145</a>) .</p> <p>Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie prowadzi do wniosku, iż zachodzi związek przyczynowy pomiędzy szkodą powstałą w budynku powodów (trwałe wychylenie budynku) a eksploatacją górniczą prowadzoną przez należący do pozwanej zakład górniczy. Budynek został prawidłowo zaprojektowany, nie wykazuje wad konstrukcyjnych, a szkoda polega na będącym skutkiem eksploatacji wychyleniu budynku o maksymalnej wartości 24 mm/m, co powoduje dużą uciążliwość w użytkowaniu. Pozwana ponosi tym samym odpowiedzialność za szkody górnicze na nieruchomości powodów.</p> <p>Zakres szkód, pozostających w związku z eksploatacją górniczą, jak i sposób ich naprawy wynika z opinii budowlanej. Przywrócenie budynku do stanu poprzedniego jest wykluczone z uwagi na nieopłacalność ekonomiczną.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 363)">art. 363 k.c.</a> naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego bądź przez przywrócenie do stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Suma ta winna odpowiadać wartości poniesionej szkody. Zarówno z opinii podstawowej, jak i uzupełniającej biegłego z zakresu budownictwa wynika jednoznacznie, że dokonanie rektyfikacji jest ekonomicznie nieopłacalne, a jego koszt dalece wykracza ponad wartość techniczną budynku. W tym stanie rzeczy roszczenie odszkodowawcze sprowadza się do wartości technicznej budynku, którą stanowi koszt odtworzenia z uwzględnieniem stopnia zużycia. W tym zakresie sąd oparł się na opinii biegłej w wersji, która obejmuje tę wartość przy uwzględnieniu zużycia technicznego całości nakładów – zarówno materiałów, jak i robocizny. W ocenie sądu użyte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971150741" title="Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ()">Ustawie o gospodarce nieruchomościami</a> określenie wartości technicznej, jako kosztu odtworzenia (pomniejszonego o stopień zużycia), a nie wartości składnika materialnego oznacza, że ustawodawca nie ogranicza kosztu odtworzenia wyłącznie do materiałów – koszt odtworzenia nie sprowadza się bowiem jedynie do materiałów (i nie na zgromadzeniu materiałów budowlanych odtworzenie polega), ale należy go rozmieć jako całość kosztów, niezbędnych do odtworzenia budowli – a zatem wszystkich kosztów których poniesienia wymaga proces budowlany, i dopiero od sumy tych kosztów należy odjąć wartość naturalnego zużycia. W tym stanie rzeczy za zasadne odszkodowanie sąd uznał wartość techniczną budynku przedstawioną w opinii jako wersja 4 (zielona), ustaloną zgodnie z powyższym rozumieniem tego pojęcia.</p> <p>Wobec tego zasądzono na rzecz powodów solidarnie kwotę 627 455,69zł, powiększoną o podatek VAT – tj. kwotę 686 234,26zł.</p> <p>O odsetkach od uznanej za uzasadnioną kwoty orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 kc</a> tj. od kwoty żądanej przed rozszerzeniem powództwa – od dnia 18 marca 2022 roku (od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pozwu, tj. 17 marca 2022 roku) do dnia 15 lutego 2024 roku (daty doręczenia pozwanej modyfikacji powództwa), a w części rozszerzonej – od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej modyfikacji powództwa, tj. od dnia 16 lutego 2024 roku.</p> <p>W pozostałej części żądanie oddalono.</p> <p>Ponieważ powodowie utrzymali się z roszczeniem co do zasady i w przeważającej części co do wysokości, o kosztach procesu orzeczono na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, obciążając pozwaną całością kosztów. Na koszty procesu złożyły się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 10.800 zł zasądzone na rzecz powodów i koszty sądowe, które w trybie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano pobrać na rzecz Skarbu Państwa. Koszty sądowe obejmują opłatę od pozwu od uiszczania której powodowie byli zwolnieni (34.167 zł) i wydatki na biegłych w wysokości 7.069,55 zł, które do kwoty 3.000 zł zostały pokryte w toku procesu z zaliczki uiszczonej przez pozwaną.</p> <p>SSO Barbara Przybylska</p> </div>