II GSK 1521/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan - Pytlowany Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 25 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 kwietnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2216/10 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 8 kwietnia 2011 r. oddalił skargę J. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnej z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym oraz zasądził od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Pismem z 14 października 2009 r. skarżący, zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o umorzenie grzywny nałożonej mandatem karnym. W treści wniosku wskazał, iż jest osobą bezrobotną od 2009 r., nie posiadającą środków finansowych na zapłatę mandatu. Ponadto podważał zasadność ukarania go mandatem karnym za udział w kolizji drogowej. Decyzją z [...] grudnia 2009 r. Wojewoda [...] odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104 ze zm., dalej: ustawa o finansach publicznych), należności pieniężne mogą być umarzane gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Wojewoda wyjaśnił, że wystawił tytuł wykonawczy o nr [...], który został przekazany do właściwego urzędu skarbowego i w wypadku gdyby okazało się, że w toku postępowania egzekucyjnego należność będzie nieściągalna, wówczas organ egzekucyjny wyda postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] marca 2010 r., uchylił w całości decyzję będącą przedmiotem odwołania i przekazał sprawę Wojewodzie [...] do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że Wojewoda przystępując do wydania decyzji o odmowie umorzenia grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego nie posiadał informacji o stanowisku Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie skuteczności egzekucji przedmiotowej należności budżetowej. Wojewoda [...], po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] kwietnia 2010 r., ponownie odmówił umorzenia przedmiotowej grzywny, wskazując że z protokołów o stanie majątkowym nadesłanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wynika, że zobowiązany podjął pracę oraz posiada majątek oraz że postępowanie egzekucyjne dotyczące wyegzekwowania kwoty grzywny nałożonej mandatem jest w toku. W związku z powyższym organ stwierdził, że nie ma podstaw do przyjęcia, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z [...] lipca 2010r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2010 r. Minister wskazał, że zgodnie z art. 100 ustawy z 24 sierpnia 2001 roku Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.) nieuiszczona w ciągu 7 dni od daty przyjęcia mandatu karnego należność podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a sama tylko trudna sytuacja materialna skarżącego nie daje możliwości umorzenia należności. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniósł J. Z. Skarżący podniósł w skardze szereg okoliczności związanych z ukaraniem mandatem, nie odnosząc się jednak do ustaleń dokonanych przez organy obydwu instancji, dotyczących jego sytuacji ekonomicznej lecz uzasadniając, że jest osobą schorowaną, a jego trzyosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z dochodów uzyskiwanych przez żonę. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając, wyrokiem z 8 kwietnia 2011 r., skargę stwierdził, że brak było w niniejszej sprawie podstaw do umorzenia należności. Sąd wskazał, że z akt administracyjnych i sądowych wynika, że skarżący posiada znaczny majątek (zarówno nieruchomy- dom o powierzchni 47 m2, mieszkanie o powierzchni 50 m2 oraz pięć garaży o łącznej powierzchni 75 m2 oraz ruchomy- samochód osobowy marki F. z 2006 r.), w związku z tym brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących, iż koszty postępowania egzekucyjnego będą wyższe niż dochodzona kwota, tym bardziej że istnieje możliwość prowadzenia egzekucji np. z ruchomości w postaci samochodu osobowego lub też z wierzytelności w postaci czynszu najmu za garaż. Ponadto Sąd wskazał, że organ egzekucyjny nadal prowadzi postępowanie egzekucyjne i nie stwierdził nieściągalności należnej kwoty, a w związku z tym, że okres przedawnienia grzywny nałożonej mandatem karnym upływa [...] stycznia 2012 r. można podejrzewać, że skarżący mimo, że obecnie jest osobą bezrobotną (co wynika z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy), znajdzie odpowiednią pracę i będzie w stanie uiścić grzywnę. W ocenie Sądu, organy orzekające, nie mogły stwierdzić całkowitej nieściągalności należności i tym samym uwzględnić żądania skarżącego, decyzje zostały wydane na podstawie wystarczającego materiału dowodowego, a zaskarżona decyzja spełnia warunki formalne przewidziane przepisem art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Nie stwierdzono również naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani innego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł J. Z. zarzucając mu: - naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 42 ustawy o finansach publicznych poprzez błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie, wobec braku dostatecznych dowodów posiadania przez skarżącego majątku i źródeł dochodu nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, nr 270, dalej p.p.s.a.) poprzez nierozpoznanie zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie, w szczególności dotyczących niewystarczającego zbadania przez organy administracyjne rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie skorzystał z prawa wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz.270, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy- p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art.174 pkt.1 i pkt.2 p.p.s.a. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art.174 pkt.2 p.p.s.a. należy stwierdzić, iż strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art.134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie, a w szczególności dotyczących niewystarczającego zbadania przez organy administracji publicznej sytuacji finansowej skarżącego. W tym miejscu należy więc podkreślić, że powołana w skardze kasacyjnej norma art.134 § 1 p.p.s.a. wprowadza zasadę, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wniesienie skargi powoduje jedynie wszczęcie postępowania sądowo administracyjnego. Oznacza to, że nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to natomiast, że sąd ten ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie mając na uwadze podjęte rozstrzygnięcie. Jednocześnie należy podkreślić, że przyjęcie przez sąd określonego sposobu badania zaskarżonego aktu pozostawione zostało uznaniu sądu i może stanowić wadę dokonanej kontroli jedynie wówczas, gdy skarżący wykaże, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego w dość ogólnikowy sposób odniósł się do omówionej wyżej kwestii, nie wskazując okoliczności, które mogłyby świadczyć o naruszeniu przez Sąd I instancji w/w przepisu art.134 § 1 p.p.s.a. Ponadto stwierdzić należy, że podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność dotycząca trudnej sytuacji finansowej skarżącego była przedmiotem ustaleń organów administracji publicznej i legła u podstaw ustaleń faktycznych, a także była przedmiotem oceny Sądu I instancji. Jednocześnie należy wskazać, że strona wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała aby ustalenia faktyczne w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego były poczynione wadliwie. Przechodząc do oceny zasadności zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. wskazać należy, że stawiany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego-art.42 ustawy z 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych jest sformułowany w ten sposób, że strona skarżąca łączy jego niewłaściwe zastosowanie z wadliwymi, zdaniem skarżącego, ustaleniami dotyczącymi jego majątku i źródeł dochodu. W tym miejscu należy podkreślić, że stan faktyczny, który wytyczał granice podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie został skutecznie zakwestionowany. W ramach podstawy kasacyjnej z art.174 pkt 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej może poddać pod ocenę niewłaściwe odczytanie treści konkretnej normy prawnej lub wskazać na jakiej podstawie doszło do błędu w subsumcji. W obu tych przypadkach nie jest dopuszczalne wkraczanie w zakres ustaleń faktycznych, ponieważ te pozostają poza zakresem kontroli w ramach podstawy kasacyjnej opisanej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie NSA wskazuje się, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (vide T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M.Romańska- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd.Praw. Lexis-Nexis, W-wa 2005 r., str.541, vide wyrok NSA z 14.07.2010 r. I FSK 1310/09, wyrok NSA z 7.12.2010 r. I OSK 1736/10 niepublikowane). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.