II OZ 1502/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2017 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1613/17 ze skargi A. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1613/17, odmówił wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania A. B. do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - P.p.s.a. Podkreślił, że skarżący jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika będącego radcą prawnym, a jego osobisty udział w postępowaniu przed sądem nie jest obowiązkowy. Niewątpliwie wykonanie zaskarżonej decyzji będzie dla skarżącego dotkliwe ze względu na zmianę dotychczasowego miejsca zamieszkanie i zmianę zatrudnienia. Skarżący nie przedstawił jednak swojego stanu majątkowego i rodzinnego, zatem nie jest możliwe dokonanie oceny, jaki wpływ na skarżącego będzie miało wykonanie decyzji. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia oraz skierowania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do niezweryfikowania dostępnych dowodów zgromadzonych w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ I instancji, znajdujących się w dokumentacji pracowniczej skarżącego, z której bezspornie wynika stan majątkowy oraz stan rodzinny skarżącego; niewłaściwego zastosowania art. 91 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 91 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. sprowadzające się do błędnego uznania, iż obecność pełnomocnika procesowego zastępuje obecność strony skarżącej pod względem materialnej gwarancji prawa do Sądu strony; niewłaściwą wykładnię art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż strona winna udowodnić, a nie uprawdopodobnić przesłanki wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji; niewłaściwego zastosowania art. 133 § 1 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, a jedynie zweryfikowanie zasadności wstrzymania wykonalności na podstawie wniosku skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma chronić stronę, tak by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Wnioskodawca jest zobligowany do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zawartych w powołanym przepisie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o istnieniu tych niebezpieczeństw. Stawiane twierdzenia należy uzasadnić stosownymi okolicznościami. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ono wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżący takich okoliczności nie wykazał, zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania, jak również zażaleniu nie podał żadnych okoliczności, które miałyby świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego wynikającej z akt administracyjnych, jednak powyższe dane w nich zawarte nie wskazują na spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Z akt tych wynika, że skarżący posiada rodzinę (matkę, siostry oraz córkę) na Ukrainie, w Polsce nie prowadzi natomiast życia rodzinnego, a przyjechał w celu podjęcia zatrudnienia. Ocena jego sytuacji finansowej nie jest możliwa, albowiem a aktach administracyjnych znajdują się jedynie umowy zlecenia i rachunki wypłat wynagrodzenia różniące się od kwoty deklarowanej w oświadczeniu złożonym w Urzędzie Pracy. Na tej podstawie nie jest możliwe ustalenie jakie rzeczywiste zarobki skarżący uzyskiwał, ani jakimi środkami majątkowymi dysponuje. We wniosku o wstrzymanie, ani w zażaleniu nie przedstawił danych na temat aktualnej sytuacji rodzinnej i materialnej. Jeszcze raz należy podkreślić, że taki obowiązek spoczywa na osobie domagając się udzielenia ochrony tymczasowej, natomiast rolą Sądu nie jest poszukiwanie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku o udzielenie tej ochrony. Niewątpliwie konieczność wyjazdu z Polski i zakończenia dotychczasowego zatrudnienia będą stanowić dotkliwość dla skarżącego, okoliczności te nie mieszczą się jednak w pojęciu znacznej szkody czy też trudnych do odwrócenia skutków. We wniosku o wstrzymanie skarżący jako podstawę zastosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. wskazał, że nieodwracalne skutki będą polegały na obowiązku opuszczenia Polski i spowoduje to iluzoryczność ochrony prawnej. Cudzoziemiec na czas toczącego się postępowanie nie będzie mógł aktywnie brać udziału w przewodzie sądowym, zostanie pozbawiony możliwości wpływania na bieg postępowania. Powyższa argumentacja jest niezasadna, bowiem jak wynika z akt sprawy skarżący na potrzeby niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego w dniu 27 kwietnia 2017 r. ustanowił pełnomocnika - radcę prawnego M. C., udzielając mu pełnomocnictwa m.in. do zastępowania przed WSA oraz NSA. W związku z powyższym stwierdzić należy, że prawo do sądu skarżącego będzie zagwarantowane, albowiem w niniejszej sprawie skarżącego będzie reprezentował profesjonalny pełnomocnik, który w razie konieczności będzie mógł zwrócić się do niego przebywającego poza Polską o złożenie wyjaśnień w konkretnej sprawie np. na piśmie lub w inny sposób przedstawiający jego stanowisko. Pełnomocnik ma ponadto dołożyć wszelkiej staranności by jej prawa do sprawiedliwego procesu nie zostały naruszone. Mając na uwadze, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadza się ograniczone postępowanie dowodowe (dowód z dokumentów), a badanie zaskarżonych aktów odbywa się na podstawie akt sprawy przedłożonych przez organ administracji, należy uznać, że osobiste stawiennictwo skarżącego przed sądem zasadniczo jest nieobowiązkowe, a jeśli skarżący uczestniczy w rozprawie, to jego udział sprowadza się zazwyczaj do przedstawienia argumentacji wskazującej na wadliwość wydanej decyzji, co zawiera już wniesiona przez niego skarga. Sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego dotyczącego przedmiotu sprawy. Jeśli taka potrzeba zachodzi, jest to podstawa do uchylenia aktu i uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez organy. W związku z tym udział osobisty skarżącego nie jest konieczny i występuje na zasadzie wyjątku. Podkreślić należy, że strona ustanowiła sobie pełnomocnika, w związku z czym jej prawo do udziału w postępowaniu za jego pośrednictwem zostało zagwarantowane. Konieczność opuszczenia Polski przez skarżącego wobec wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu nie będzie zatem skutkowało w tym konkretnym przypadku znaczną szkodą czy też trudnymi do odwrócenia skutkami. Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, powołując się na orzecznictwo NSA, a także organ w odpowiedzi na skargę, nie można w oderwaniu od okoliczności sprawy z góry przyjąć, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia zobowiązanie do powrotu. Nie można na zasadzie automatyzmu uznać zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej skutek w postaci zobowiązania skarżącego do powrotu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest to sprzeczne z istotą omawianej regulacji. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, oznaczałby, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział, stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił w złożonym przy skardze wniosku o wstrzymanie, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność udzielenia mu ochrony tymczasowej. Z uwagi na bezzasadność zarzutów zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.