I SA/Gl 1009/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Adam Nita (spr.), Anna Tyszkiewicz - Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (zwane dalej Organem Odwoławczym, Organem II instancji lub SKO) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta M. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Organu I instancji lub Prezydenta Miasta) z [...] r., nr [...]. W tym nieostatecznym rozstrzygnięciu zapadłym w sprawie, Organ I instancji orzekał w przedmiocie skargi i wniosku, złożonego przez S. D. (zwanego dalej Zobowiązanym, Stroną lub Skarżącym). W piśmie procesowym nazwanym skargą, datowanym na 20 stycznia 2020 r., doprecyzowanym na wezwanie Prezydenta Miasta w kolejnym piśmie z 24 lutego 2020 r., Zobowiązany sformułował trojakiego rodzaju żądania. Zwrócił się on bowiem do Organu I instancji o uchylenie zajęcia trzech swoich rachunków bankowych (w A S.A., w B S.A. oraz w C S.A.) – na podstawie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o wstrzymanie prowadzenia egzekucji z tytułów wykonawczych za lata 2002-2014 (w oparciu o art. 54 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego (na podstawie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Uściślając swój wniosek o uchylenie zajęcia trzech rachunków bankowych, Strona wskazała na okoliczność, że 1 stycznia 2011 r. odpadła przesłanka zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej, prowadzonej przez komornika sądowego. Stało się tak, ponieważ – jak wyjawiono – [...] r. wspomniany organ umorzył ostatnie postępowanie egzekucyjne sądowe, dotyczące wymuszenia zapłaty należności cywilnoprawnej. W tej sytuacji, w przekonaniu Skarżącego jedynym organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest Prezydent Miasta. Tymczasem, zajęcie rachunków bankowych nadal jest realizowane na wniosek komornika sądowego, co zdaniem Zobowiązanego narusza art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przekonaniu Strony, przedstawiona okoliczność ma znaczenie, jako że zajęcie rachunków bankowych przerywa bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości (należności z tego tytułu były przedmiotem postępowania egzekucyjnego). Organ I instancji oddalił skargę i odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych. Stało się tak, ponieważ w art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na który powoływał się Zobowiązany brak jest podstaw do zadośćuczynienia jego wnioskowi. Okoliczności podniesione przez Stronę nie odnoszą się bowiem do kwestii formalnoprawnych, związanych z realizacją (wykonywaniem) czynności egzekucyjnej. W skardze na czynności egzekucyjne nie jest zaś dopuszczalne podnoszenie faktów, stanowiących podstawy zarzutów wskazanych w art 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, Prezydent Miasta podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym, w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie bada się kwestii materialnoprawnych, do których w szczególności należy zagadnienie przedawnienia należności publiczonoprawnej. W konsekwencji, zdaniem Organu I instancji bezzasadny jest także wniosek o wstrzymanie egzekucji, wniesiony na podstawie art. 54 § 6 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie Prezydent Miasta wskazał, że kwestia przedawnienia może być analizowana w oparciu o art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego względu, wniosek Strony w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji będzie rozpatrywany w odrębnym postępowaniu i w tej sprawie zostanie wydane oddzielne postanowienie. W zażaleniu na to orzeczenie Zobowiązany zarzucił Organowi I instancji obrazę art. 19 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przekonaniu Strony doszło do niej, ponieważ brak jest podstaw do zbiegu egzekucji i jedynym organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta. Poza tym, Skarżący zaprzeczył, aby jako podstawą normatywną swojej skargi czynił art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak podkreślił wspomniany podmiot, w swoim piśmie inicjującym postępowanie administracyjne wskazywał on na art. 54 tego aktu prawnego, a artykułując problem przedawnienia odwoływał się do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wiadomo, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Stało się tak, ponieważ – jak podniesiono w uzasadnieniu tego orzeczenia – w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Z kolei, w przekonaniu Organu II instancji, zarzut przedawnienia nie mógł być uwzględniony w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem (skargą) strony. Temu bowiem służy bowiem odrębne postępowanie, prowadzone na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezydent Miasta wyartykułował zaś tę kwestię w swoim rozstrzygnięciu nieostatecznym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Strona zarzuciła SKO obrazę art. 19 ust. 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. W jej ocenie jedynym organem egzekucyjnym jest bowiem Prezydent Miasta – tylko on może prowadzić postępowanie egzekucyjne. Jest zaś tak, ponieważ w przedmiotowej sprawie, od 1 stycznia 2011 r. brak jest przesłanek do zbiegu egzekucji, gdyż postępowanie egzekucyjne w stosunku do wszystkich wierzycieli cywilnych zostało umorzone. Jak przy tym podkreślono, jest to jedyna kwestia sporna w relacjach pomiędzy Skarżącym a Organem odwoławczym. W odpowiedzi na ten zarzut, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało całe swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Zdaniem tego organu, w ramach skargi na czynność egzekucyjną można kwestionować wyłącznie działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną w tytule wykonawczym. Procedura zainicjowana tym środkiem prawnym opiera się na weryfikacji zagadnień formalnoprawnych, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Podkreślono też, że Organ odwoławczy uznaje właściwość Prezydenta Miasta jako podmiotu władnego do orzekania w przedmiotowej sprawie, w pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Jak podkreślił Zobowiązany, jedyną kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest zagadnienie właściwości Prezydenta Miasta jako organu egzekucyjnego, władnego prowadzić postępowanie w odniesieniu do Strony. W przekonaniu tego podmiotu, prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne, w jego administracyjnoprawnym aspekcie, sprzecznie z prawem nadal jest bowiem domeną komornika sądowego, a dzieje się tak chociaż wspomniany organ umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do wszystkich wierzycieli cywilnych. Jak przy tym podkreślała Strona, to Prezydent Miasta powinien prowadzić w stosunku do niej egzekucję. Skoro zaś tak nie jest, bo nadal działa komornik sądowy, doszło do obrazy art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 – zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem, właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. Wobec jasnej dyspozycji powołanego przepisu nie ulega wątpliwości, że po ustaniu zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej (prowadzonej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego) czynności egzekucyjne wobec Skarżącego powinien wykonywać Prezydent Miasta. Ewentualne prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stanowi zaś podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Sąd zwraca uwagę na tę okoliczność, ponieważ w swoim piśmie procesowym inicjującym postępowanie administracyjne, które doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia ostatecznego, poddanego kontroli sądowoadministracyjnej Zobowiązany akcentował, że swoją skargę opiera na dyspozycji art. 54 u.p.e.a. Jest to o tyle istotne, iż skarga na czynności egzekucyjne (o której mowa w art. 54 u.p.e.a.) nie przysługuje w sytuacji, gdy skarżącemu przysługiwała możliwość kwestionowania danej czynności egzekucyjnej za pomocą innych środków zaskarżenia, ale nie wykorzystał ich lub nie przyniosły one żądanego rezultatu. W szczególności, nie można podnosić w skardze okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2018, s., 321 oraz powoływany tam wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03, LEX nr 113578). Skoro więc niewłaściwość organu egzekucyjnego uzasadnia zarzut, który może być wnoszony w trybie art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a., a Strona nie korzysta z tej drogi, brak jest procesowych podstaw do formułowania skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 tej samej ustawy. W tym kontekście warto zauważyć, że w zażaleniu na nieostateczne postanowienie Prezydenta Miasta, Zobowiązany zaprzeczył, aby podstawą normatywną swojej skargi czynił art. 33 u.p.e.a. Nie jest zaś dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności, uzasadniających zarzuty wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a., również po upływie terminu do ich wniesienia. Skarga ma bowiem charakter środka subsydiarnego i nie jest możliwe jej wniesienie w sytuacjach, gdy w ustawie przewiduje się inne środki zaskarżenia (por. P. Przybysz, op. cit., s. 321, por. także powołany w tej publikacji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, LEX nr 1413364). Już z tej przyczyny procesowej, wynikającej z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogła zyskać akceptacji Sądu argumentacja Strony, zawarta w jej piśmie inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne. Godzi się też zauważyć, że w aktach postępowania administracyjnego znajdują się zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego o numerach: [...], [...] oraz [...], sporządzone przez Prezydenta Miasta. Wszystkie one są datowane na [...] r., a skierowano je odpowiednio do A S.A., B S.A. i C S.A., a także do Skarżącego. Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru dołączonych do tych dokumentów, Zobowiązany otrzymał je [...] r. Należy więc przyjąć, że formułując swoją skargę na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. w dniu 20 stycznia 2020 r. (a jej doprecyzowanie na wezwanie Organu I instancji – 24 lutego 2020 r.) Strona miała świadomość tego, że postępowanie egzekucyjne na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzi wobec niej Prezydent Miasta M.. Tym samym, abstrahując już od wcześniej podniesionego argumentu, przemawiającego przeciwko trafności skargi Zobowiązanego, niezrozumiałe jest dlaczego przyjął on (i to zapatrywanie uczynił podstawą swoich twierdzeń oraz wniosków), iż w jego sprawie działa niewłaściwy organ egzekucyjny. W tym stanie rzeczy i z wszystkich przedstawionych względów, Sąd oddalił skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).