III FZ 635/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. z siedzibą w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 195/22 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 4 lutego 2022 r. nr SKO.41/3653/P/2021 w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2016-2018 i 2020 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 195/22, odmówił P. sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 8 lipca 2022 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona po upływie ustawowego terminu, który zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) wynosi 30 dni. Ostatnim dniem terminu do złożenia środka zaskarżenia był dzień 7 września 2022 r. Okolicznością, która według pełnomocnika miała świadczyć o braku winy, była choroba, wywołująca niezdolność do pracy. Ostatnim dniem niezdolności do pracy był 14 września 2022 r., zatem od następnego dnia (15 września) możliwe było dokonanie spóźnionej czynności oraz złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony w terminie wynikającym z art. 87 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji pełnomocnik skarżącej w swoim wniosku nie wskazał, że nie był w stanie sam złożyć bądź nadać środka zaskarżenia, z samego faktu zachorowania nie wynika, aby w odpowiednim terminie nie mógł sporządzić skargi kasacyjnej, a następnie powierzyć jej złożenie (nadanie) innej osobie. Jeżeli zaś stan zdrowia nie pozwalał na osobiste sporządzenie środka zaskarżenia, pełnomocnik - będąc doradcą podatkowym - mógł udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu doradcy podatkowemu, adwokatowi lub radcy prawnemu, co jasno wynika z art. 41 ust. 5 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2117 ze zm.). Umocowanie do ustanowienia dalszych pełnomocników zostało także wyraźnie przewidziane w pełnomocnictwie do reprezentacji strony skarżącej (k. 9 akt sądowych). Sąd I instancji wskazał, że z uzasadnienia wniosku nie wynika, by którakolwiek z powyższych możliwości dokonania czynności w terminie była wykluczona. Pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił więc, że do uchybienia terminowi doszło bez jego winy. W związku z powyższym Sąd I instancji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony skarżącej wniósł zażalenie. W zażaleniu zarzucił ww. postanowieniu naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. i wniósł o jego uchylenie i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania, a także o zwrot kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu celowo wskazał na jaki typ (rodzaj) choroby zachorował - COVID-19 (choroba zakaźna) oraz wspomniał w nim o izolacji. Przywołał również postanowienie NSA z 14 lipca 2021 r. sygn. akt: II GZ 229/21, w którym Sąd wskazał, iż nawet samo podejrzenie zachorowania związane z dobrowolną kwarantanną i znaną w tym okresie sytuacją pandemiczną w kraju i w szeroko pojętej służbie zdrowia, wystarczy aby uznać przekroczenie terminu za niezawinione. Ponadto Sąd I instancji w uzasadnieniu postanowienia nie wskazał na czym konkretnie miało polegać zawinienie strony w uchybieniu terminu, rozważając jedynie wskazane w przywołanych wyrokach NSA zawinienia - nie odnosząc ich do przedmiotowej spraw. Sąd I instancji powołał się jedynie na to, jakoby pełnomocnik skarżącej wskazał jedynie, że okolicznością była choroba wywołująca niezdolność do pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). W niniejszej sprawie, we wniosku z 21 października 2022 r. (nadany dnia 22 października) o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżania - pełnomocnik skarżącej wskazał, że zachorował na koronawirus tj. ciężki ostry zespół oddechowy SARS-CoV-2 i w związku z zachorowaniem przebywał na zwolnieniu lekarskim (oraz w izolacji) w okresie od 5 do 14 września 2022 r. Na dowód powyższego załączył zaświadczenie lekarskie. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślił, że aby uprawdopodobnić, że do uchybienia nie przyczyniło się lekkie nawet niedbalstwo, trzeba wskazać nie tylko na przeszkody w osobistym dokonaniu czynności w terminie, ale także na niemożliwość uzyskania w tym zakresie pomocy innych osób. Sąd I instancji przyjął, że pełnomocnik skarżącej wykazał, że nie był w stanie sam złożyć bądź nadać środka zaskarżenia. Pełnomocnik - będący doradcą podatkowym – nie wykazał jednak, że podjął starania, by udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu doradcy podatkowemu, adwokatowi lub radcy prawnemu, co jasno wynika z ustawy o doradztwie podatkowym oraz z umocowania do działania, które nie ograniczało go w tym zakresie, a wiec nie wykazał niemożliwości uzyskania w tym zakresie pomocy innych osób. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącej stwierdzając, że pełnomocnik skarżącej argumentował brak zachowania terminu bez winy chorobą wywołującą niezdolność do pracy (co też potwierdza załączone zwolnienie lekarskie), jednak nie wskazał okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają braku winy skarżącej, gdyż nie przedstawiają obiektywnych i niezależnych przeszkód w terminowym wniesieniu skargi. Wbrew stanowisku autora zażalenia, słusznie Sąd I instancji wskazał, że nie można uznać, aby podane przez pełnomocnika skarżącej przeszkody całkowicie uniemożliwiły mu wniesienie skargi kasacyjnej w terminie. Sam fakt występowania schorzeń, nawet ciężkich u zainteresowanego przywróceniem terminu nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu (zob. postanowienie NSA z 4 września 2013 r., sygn. akt I OZ 744/13, LEX nr 1423882). Również nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej (postanowienie NSA z 5 września 2013 r., sygn. akt II FZ 746/13, LEX nr 1364189). Trzeba zauważyć, że mimo twierdzeń pełnomocnika zawartych we wniosku o przywrócenie terminu, że jego choroba wywołana była przez wirus SARS-CoV-2, pełnomocnik nie przedstawił dokumentów potwierdzających uzyskanie pozytywnego testu na COVID-19 lub objęcia obowiązkową kwarantanną domową. Samo zwolnienie lekarskie nie jest zatem potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminowi, gdyż niekoniecznie wyklucza możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę, bądź zlecenie tego innej osobie. W konsekwencji stwierdzić należało, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił, by nie mógł w tym celu posłużyć się inną osobą. Pełnomocnik, jako profesjonalista powinien mieć na uwadze to, że mogą zaistnieć nieprzewidziane okoliczności w czasie biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Oznacza to, że powinien on tak zorganizować swoją pracę, aby w przypadku nagłych okoliczności, termin ten jednak został dochowany. Wskazane wyżej okoliczności, przedstawione w złożonym w sprawie wniosku, nie świadczą zatem o tym, że skarżący dochował należytej staranności w zakresie terminowego dokonania czynności procesowej. W konsekwencji należy uznać, że nie zaistniały podstawy uzasadniające zastosowanie instytucji przywrócenia terminu, a Sąd I instancji w sposób prawidłowy przyjął pogląd na sprawę. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.