II FSK 577/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku S. o dopuszczenie do udziału w sprawie w sprawie ze skargi kasacyjnej S. S.A. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 717/08 w sprawie ze skargi S. S.A. w B. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w B. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia 9 maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: dopuścić S. do udziału w postępowaniu sądowym. UZASADNIENIE Pismem z dnia 1 grudnia 2010 r. S. (zwane dalej: stowarzyszeniem) złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie II FSK 577/09 oraz II FPS 6/10 w charakterze uczestnika. Powołując się na art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a stowarzyszenie wskazało, że postępowanie dotyczy de facto interpretacji art. 15 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3 oraz art. 12 ust. 4 pkt. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. - o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654 ze zm.) zwanej dalej: u.p.d.o.f. Postępowanie w sprawie II FSK 577/09 dotyczy kluczowej dla spółek akcyjnych, w tym spółek publicznych, kwestii możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z przeprowadzeniem emisji akcji, o czym szerzej poniżej. Uzasadniając żądanie wniosku stowarzyszenie wskazało, że jego podstawowym statutowym celem działania jest reprezentowanie i ochrona interesów zrzeszonych w nim członków (§ 9 pkt. 1 statutu), a ponadto umożliwienie współdziałania emitentów papierów wartościowych i innych instrumentów finansowych na rzecz rozwoju rynku kapitałowego, ewolucji polskiego życia gospodarczego i społecznego w kierunku tworzenia gospodarki rynkowej oraz doskonalenia zdolności organizacyjnej jego członków i dbałości o etyczne zachowania uczestników rynku kapitałowego (§ 9 pkt. 2 statutu). Z kolei konstrukcja § 12 i § 13 statutu, stanowi, że członkami stowarzyszenia są osoby prawne będące emitentami papierów wartościowych oraz członkowie ich organów zarządczych i nadzorczych. Misją stowarzyszenia, istniejącego od roku 1993, jest działanie, jako reprezentant spółek notowanych na G. w W. Członkami stowarzyszenia jest aktualnie ponad 230 spółek akcyjnych rynku G.S.A. oraz N.. Ich łączna kapitalizacja wynosząca ponad 80% kapitalizacji giełdy świadczy o ogromnym znaczeniu dla prawidłowego funkcjonowania całej polskiej gospodarki, a w konsekwencji dla zamożności wszystkich obywateli. W przypadku stowarzyszenia, zakres statutowej działalności stowarzyszenia obejmuje sferę ochrony interesów zrzeszonych w nim członków, co uzasadnia także podejmowanie przez stowarzyszenie działań mających na celu przeciwdziałanie występowaniu w sferze stosunków publicznoprawnych sytuacji (instytucji prawnych, rozwiązań systemowych) naruszających te interesy lub im zagrażających, skutkujących w szczególności nieuzasadnionym nakładaniem obowiązków lub pozbawianiem uprawnień. Statutowa działalność stowarzyszenia w obszarze ochrony tych interesów to także propagowanie i inicjowanie rozwiązań prawnych służących zmianie regulacji lub podejścia interpretacyjnego organów państwa w stosunku do podmiotów gospodarczych zrzeszonych w stowarzyszeniu. Stowarzyszenie wskazało, że interes społeczny we jego wstąpieniu do przedmiotowego postępowania istnieje. Skoro bowiem statutowym celem działania jest m.in. działanie na rzecz prawidłowego rozwoju rynku kapitałowego, ewolucji życia gospodarczego i społecznego, w kierunku tworzenia gospodarki rynkowej, to za udziałem w postępowaniu przemawiają interesy wszystkich uczestników rynku kapitałowego, nie tylko członków stowarzyszenia, ale także wszystkich inwestorów i to zarówno instytucjonalnych, jak i indywidualnych. Dodatkowo wskazano, że nie może być mowy o reprezentacji partykularnych interesów Członków Stowarzyszenia, albowiem członkami tymi jest ponad 230 spółek giełdowych i sam przedmiot postępowania przez NSA wyklucza uznanie, iż udział stowrzyszenia w jakikolwiek sposób oznaczałby zinstytucjonalizowaną formę popierania konkretnych interesów określonych osób. Wskazano, że rozstrzygnięcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, ma niezwykle istotne znaczenie nie tylko dla spółek giełdowych, ale także dla wszystkich polskich spółek kapitałowych. Powoduje to, że dopuszczenie stowarzyszenia do postępowania służyć będzie kontroli społecznej postępowania. W dalszej części wniosku stowarzyszenie przedstawiło swoje stanowisko, co do istoty sprawy wskazując, że całkowicie zgadza się z linią orzecznictwa, która uznaje możliwość zaliczenia poniesionych wydatków związanych z organizacją emisji akcji do kosztów uzyskania przychodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Natomiast art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyr. NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Uprawnienie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika przysługuje między innymi organizacji społecznej, choćby nie posiadała osobowości prawnej, w zakresie jej działalności statutowej, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Ponadto dokonując wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a. należy wskazać, że organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej. Nadto udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji". A co więcej sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 p.p.s.a., realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. Ten kierunek wykładni potwierdza także przywoływana rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy (2004)20 w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych, zachęcająca państwa do przyznawania prawa do wniesienia skargi do sądu także stowarzyszeniom lub innym osobom i ciałom - ale nie wszystkim, lecz tylko tym, które są uprawnione do "ochrony interesu zbiorowego" (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2/23) Należy zatem zauważyć, że istotą postępowania w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie zagadnienia, czy na podstawie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3 oraz art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są wydatki poniesione przez spółkę akcyjną na podwyższenie kapitału zakładowego, a związane z emisją nowych akcji. Odnosząc powyższy przedmiot sporu do wniosku złożonego przez stowarzyszenie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedstawione przez wnioskodawcę dowody i argumenty uzasadniają dopuszczenie stowarzyszenia, jako uczestnika do toczącego się postępowania w sprawie II FSK 577/09. Szczegółowa bowiem analiza celów realizowanych przez stowarzyszenie dokonana na podstawie załączonego statutu, jak i z wyjaśnień zawartych we wniosku prowadzi do wniosku, że przedmiot sprawy mieści się w statutowym zakresie działalności stowarzyszenia. Określona bowiem w statucie stowarzyszenia jej działalność dała możliwość ustalenia, że wiąże się ona ściśle z przedmiotem sprawy. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art.193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.