III SA/Gd 850/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 4 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 2 lipca 2014 r., decyzją z dnia 7 lipca 2014 r. nr [...], przyznał S. P. pomoc w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży w wysokości 60 zł. W podstawie prawnej decyzji ujęto art. 104 i 108 k.p.a. oraz art. 7 pkt 1 i 5, art. 8, art. 9, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 98, art. 102 ust. 1, art. 104 ust. 1, art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołując się na treść art. 39 ust. 1 ww. ustawy oraz wywiad środowiskowy uznał, że S. P. spełnia kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku celowego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. P., podnosząc, iż przyznana kwota zasiłku jest za niska. Do miesiąca stycznia skarżący otrzymywał zasiłek w wysokości 150 zł. Podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jedynym jego dochodem jest zasiłek stały w wysokości 529 zł. Dodał, iż ze względów zdrowotnych nadal pozostaje bez pracy. Decyzją z dnia 4 września 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Kolegium wyjaśniło, że organ nie ma obowiązku przyznania świadczenia w takiej wysokości, która w całości pokrywa żądania zawarte we wniosku o pomoc. Decyzja w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, takie świadczenia otrzyma, a także, że otrzyma je w oczekiwanej formie i wysokości. Kolegium wyjaśniło, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzanego w dniu 2 lipca 2014 r. wynika, iż skarżący (lat 49) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie jest zarejestrowany w PUP, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres do 30 września 2014 r. Jedynym dochodem strony jest zasiłek stały w wysokości 529 zł miesięcznie. Dalej organ wyjaśnił, iż skarżący objęty jest pomocą Ośrodka, od października 2011 r. korzysta z pomocy w formie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast w roku 2014 otrzymał pomoc w postaci zasiłków celowych i zasiłku stałego w łącznej wysokości 4.329 zł. Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zaskarżona decyzja zgodna jest z przepisami prawa, a organ nie przekroczył granic uznania. W skardze na tę decyzję, złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, S. P. powołując się na błędną ocenę materiału dowodowego, wniósł o uchylnie zaskarżonych decyzji i ponownie rozpoznanie jego wniosku. Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku połączył do wspólnego rozpoznania sprawy o sygnaturach III SA/Gd 850/15 (sprawa ze skargi na decyzję nr [...]) oraz III SA/Gd 851/15 (sprawa ze skargi na decyzję nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Skarga nie mogła być uwzględniona albowiem zaskarżona decyzja organu odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 39 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1), który – zgodnie z ust. 2 - może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przedmiotowa regulacja oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę zwrotu: "(...) może być przyznany (...)". Natomiast z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 3 ustawy wynika, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek czy też nie w pełnym zakresie, zostanie automatycznie uwzględniony przez organ pomocy społecznej bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy. Należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1464/06, LEX nr 299415), iż z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Ponadto, organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy społecznej w Polsce dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega ponadto wątpliwości, iż organ pomocy społecznej nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń jedynie w wysokości oczekiwanej przez te osoby. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku organ odwoławczy poddał ocenie wszystkie okoliczności od jakich uzależnione mogło być udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na sygnalizowane potrzeby (tj. zakup odzieży w kwocie 60 złotych w lipcu 2014r.), uwzględniając przy tym wskazane wyżej kryteria dotyczące możliwości przyznania pomocy finansowej w tej formie oraz rozmiaru przyznanej pomocy. Organ rozpoznając żądanie skarżącego i wydając zaskarżone rozstrzygnięcie przedstawił zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na osobę w rodzinie na ten cel środków pieniężnych, którymi w roku 2014 dysponował organ, która wyniosła 156,61 zł.), jak również – w sposób jak najbardziej uzasadniony - zwrócił uwagę na fakt, iż skarżący również należy do beneficjentów pomocy społecznej i korzysta regularnie ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej. Wskazano, że w roku 2014 S. P. otrzymał łączną pomoc w postaci zasiłków celowych i zasiłku stałego w wysokości 4.329 złotych. Zatem pomoc z której skorzystał skarżący znacznie przekracza średnią miesięczną przypadającą na osobę w tym ośrodku. W ocenie Sądu kontrolowane decyzje – zarówno co do prawa udzielenia wnioskowanej pomocy, jak też rozmiaru przyznanej pomocy - zostały należycie uzasadnione a organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego przyznając skarżącemu zasiłek celowy na zakup odzieży w orzeczonej wysokości. Organom orzekającym w sprawie nie można postawić zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące regulacje normatywne, a o przyznaniu świadczeń we wnioskowanym zakresie decydowała obiektywna ocena sytuacji życiowej skarżącego, jak również możliwości finansowe konkretnego ośrodka pomocy społecznej. Zauważyć trzeba, że sam fakt spełnienia kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w określonej wysokości (czy też kontynuacja przyznania świadczenia w określonej wysokości). Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w tej sprawie fakt, że w poprzednich latach przyznawane zasiłki celowe były w wyższych kwotach. Jak bowiem wskazano, organy rozstrzygając wniosek biorą pod uwagę nie tylko sytuację zdrowotną, dochodową osoby uprawnionej ale także możliwości finansowe konkretnego ośrodka z uwzględnieniem liczby osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej w danym rejonie. Należy pamiętać, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona, a zatem tylko w tak wyznaczonych granicach muszą i mogą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są zatem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących wsparcia i zamieszkujących na terenie danej gminy. Z uwagi zaś na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych organy pomocy są upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń, które to świadczenia - wobec postępującej pauperyzacji części społeczeństwa - muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1915/13, LEX nr 1469994 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1079/14, LEX nr 1634893). Stwierdzić także należy, że organy uwzględniły dyrektywę z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, w myśl której potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W zaskarżonych decyzjach organ odwoławczy powołując się na informację zawartą w piśmie Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr 1 w G., podał szczegółowo, że w miesiącach styczeń - lipiec 2014 roku na zasiłki celowe pomoc wyniosła 156,61 zł. na osobę w rodzinie. Zatem skoro skarżący otrzymał w 2014 roku pomoc w łącznej wysokości 4329 zł., to jak wcześniej wskazano, skarżący uzyskał pomoc na poziomie przekraczającym średnią wysokość pomocy finansowej na osobę w tym konkretnym ośrodku. Na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono szczegółowo sytuację mieszkaniową, zdrowotną i potrzeby skarżącego. Odnosząc się do wysokości przyznanej pomocy, podkreślić trzeba, że istotą zasiłku celowego jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej, a jednocześnie zasiłek celowy nie jest świadczeniem mającym pokrywać pełne comiesięczne koszty utrzymania osoby objętej pomocą. Pamiętać wszakże należy, że świadczenie to ma charakter pomocy doraźnej. Mając na względzie powyższe okoliczności, jak i wskazaną regulację normatywną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.