I SA/Sz 914/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 7 lipca 2017 r. nr [...], 2. uchyla postanowienie P. SA z dnia 29 maja 2017 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie P. SA z dnia 19 lutego 2016 r. nr [...] 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego T. Z. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Sygn. akt I SA/Sz 914/17, U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 7 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o numerach od [...] wystawionymi przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej [....] S.A. w dniu 20 października 2014 r. wobec [...]. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne na majątku [[...] (dalej: "strona", "skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 20 października 2014 r. o numerach: od [...] wystawionych przez [...] S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, obejmujących zaległość z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2009 r. do grudnia 2014 r. Zawiadomieniem z dnia 2 grudnia 2014 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w Firmie Handlowo-Usługowej "[...]" sp. z o.o. w [...] i wraz z zajęciem w dniu 5 grudnia 2014 r. doręczył zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych. Strona pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc nieistnienie obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi z uwagi na niedoręczenie jemu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wyjaśniła, że od 2007/2008 roku nie używała ani nawet nie posiadała w lokalu przy ul. [....] odbiorników radiowych ani telewizyjnych, dlatego też ostatnią wpłatę abonamentu dokonała w dniu 27 grudnia 2007 r. Wskazała, że pod koniec 2007 r. zgłosiła wyrejestrowanie odbiornika, a zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego otrzymała dopiero w dniu 12 listopada 2014 r. Mając na uwadze powyższe, organ egzekucyjny na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A. postanowieniem nr [...] z dnia 19 lutego 2016 r. uznał złożone zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu przedstawił przepisy prawne regulujące kwestie związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i stwierdził, że jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, zobowiązany jest do uiszczania opłat abonentowych. Dodał, że nie dysponuje dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez stronę postępowania formalności związanych z wyrejestrowaniem przedmiotowych odbiorników, w latach 2007-2008 nie odnotowano wpływu korespondencji, w której strona wnosiłaby o wyrejestrowanie odbiorników RTV. Następnie w wyniku wniesionego zażalenia Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej [....] S.A. ostatecznym postanowieniem z 29 maja 2017 r. nr [....] utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia 19 lutego 2016 r. Dyrektor wyjaśnił m.in. w uzasadnieniu postanowienia, powołując się na rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej: rozporządzenie), że z dniem 13 grudnia 2007 r. zmieniły się zasady rejestracji odbiorników. Wskazał, że stosownie do §5 ust. 2 rozporządzenia [...] S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu numeru indentyfikacyjnego, które dokonane zwykłą przesyłką listową, w jego ocenie, czyniło zadość wymogom określonym w ww. przepisie. [...] S.A. nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co skutkowało przyjęciem przez wierzyciela, że zawiadomienie zostało przesłane stronie. Duplikat zawiadomienia został przesłany stronie wraz z postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 r., znak: [....] uznał za nieuzasadniony wniesiony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi i odmówił umorzenia postepowania egzekucyjnego. Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W ocenie zobowiązanego nie można uznać za wystarczające dokonane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] powołanie się na treść art. 29 § 1 u.p.e.a. oraz przedstawione w uzasadnieniu stanowisko wierzyciela. Argumentując wskazała, że istnienie w ustawie przepisu przewidującego umarzanie egzekucji w przypadku gdy okaże się, że obowiązek nie istnieje obliguje do odmiennego rozumienia wymagalności i istnienia obowiązku. Tylko rozpatrując zarzut organ egzekucyjny jest związany w tym zakresie stanowiskiem wierzyciela. Poza tym obszarem sam odpowiada za prowadzenie egzekucji w sytuacji nieistnienia obowiązku, ponieważ z art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. wynika, że ma obowiązek umorzyć takie postępowanie z urzędu. Na poparcie tego stanowiska przywołał wybrane wyroki NSA i WSA. Dalej zwrócił uwagę na kwestie związane z ustaleniem i wskazaniem w tytule wykonawczym adresu jego miejsca zamieszkania. Podał, że jest to obligatoryjny element tytułu oraz że jest to obowiązek wierzyciela a kontrola jego poprawności spoczywa na organie egzekucyjnym. Wskazał, iż podany w tytule wykonawczym rzekomy adres zamieszkania zobowiązanego tj. (ul. [...]) w rzeczywistości w ogóle nie istnieje. Nadto tytuł wykonawczy zawiera inne braki w zakresie danych, których umieszczenie w tytule wykonawczym, zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a. jest obowiązkowe (m.in. nie został wskazany PESEL zobowiązanego). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zwrócił się do wierzyciela o uzupełnienie materiału dowodowego. Wierzyciel w odpowiedzi przesłał duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych [...] z dnia 24 lipca 2008 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy ww. opisane wyżej postanowienie organu I instancji. Organ ten wyjaśnił, że zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a., tj. po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w ich zakresie, wskazując jednocześnie, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 §4 u.p.e.a.). Dalej wskazał, że w myśl art. 34 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Organ ten zwrócił także uwagę, że w postępowaniu dotyczącym zarzutów na postępowanie egzekucyjne, stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził, że zasadnicza dla rozstrzygnięcia w sprawie kwestia dotycząca nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) została przesądzona przez wierzyciela w ostatecznym postanowieniu z dnia 29 maja 2017 r. Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy, po weryfikacji zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym uzupełnionego przez [...] SA duplikatu zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego z dnia 24 lipca 2008 r. nr [...] zwrócił uwagę, że [....] zgłaszając zarzut nieistnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej powoływał się na okoliczność nieużywania, a nawet nieposiadania odbiorników w lokalu przy ul. [....]. [...] Centrum Obsługi Finansowej w postanowieniu z dnia 19 lutego 2016 r. odniosła się do rejestracji odbiorników rtv używanych pod adresem ul. Za [....], stwierdzając, że " (...) na Pana imię i nazwisko zgłoszona została rejestracja odbiorników używanych pod adresem Za [....] [...]. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka opłat". Organ odwoławczy wskazał, że z dołączonego do akt sprawy duplikatu zawiadomienia wynika, że rejestracja odbiorników rtv została zgłoszona na nazwisko [....]. Skuteczność doręczenia tego zawiadomienia wywiedziono z tego, że nie odnotowano zwrotu korespondencji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie uznano za doręczone zawiadomienie z dnia 24 lipca 2008 r. skierowane na nieistniejący adres oraz że wynikająca z tego zawiadomienia rejestracja związana z używaniem odbiorników RTV dotyczy nieistniejącego adresu: "[....] Powołując się dalej na zasadę związania ze stanowiskiem wierzyciela, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], w zakresie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zgłoszonego w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach od [....], uznał go za nieuzasadniony. Odnosząc się z kolei do podniesionego w zażaleniu zarzutu braków w wypełnieniu tytułu wykonawczego (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.), organ stwierdził, że zarzut ten, jako zgłoszony po raz pierwszy na etapie zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarzutów, należy uznać za spóźniony. W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. m.in. art. 33 §1 pkt 1 oraz art. 33 §1 pkt 10 u.p.e.a. polegające na błędnym uznaniu, że dopuszczalne i prawnie skuteczne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wadliwych tytułów egzekucyjnych a nadto mimo wykazania przez skarżącego nieistnienia obowiązku objętego egzekucją. Zawnioskował o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o uznanie jej za zasadną, przedstawiając ponownie zastrzeżenia odnoszące się do podejmowanych przez wierzyciela czynności, poddających w wątpliwość prawidłowość stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku. Organ podtrzymał swoje stanowisko odnośnie do zgłoszonych dopiero w zażaleniu zarzutów odnoszących się do błędów w wystawionych tytułach wykonawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016, poz.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty w ocenie sądu są podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu pierwszej instancji. Uchybienie w stwierdzonym zakresie oznaczało także konieczność uchylenia postanowień [....], gdyż albowiem [...] jako wierzyciel w sposób niewłaściwy oceniła zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Należy zauważyć, że stanowisko wierzyciela - [...] [...], jest dla organu egzekucyjnego wiążące a zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Tym samym aby obecnie dokonać ustaleń faktycznych należy wzruszyć zaskarżone postanowienia wydane przez organ egzekucyjny. Zdaniem sądu [...] [...] nie dokonała właściwych ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniał obowiązek podlegający przedmiotowej egzekucji. Wskazać należy, że w piśmie datowanym na dzień 8.12.2014 r. stanowiącym zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym skarżący na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzucił nieistnienie obowiązku zapłaty. W piśmie tym odwołał się do swego wcześniejszego pisma z dnia 21.11.2014r., w którym podkreślił, że od [...] roku nie używał, ani nawet nie posiadał w lokalu przy ul. [...] odbiorników radiowych ani telewizyjnych, dlatego ostatniej wpłaty abonamentu dokonał 27.11.2007 r. Strona wskazała także, że pod koniec 2007r. listem poleconym wysłała zgłoszenie wyrejestrowania odbiornika, jednak z powodu upływu czasu nie posiada obecnie dowodu nadania tego pisma, jednocześnie strona zaprzeczyła aby otrzymała pismo z nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Natomiast zdaniem wierzyciela strona nie dokonała skutecznego wyrejestrowania odbiornika, gdyż pismem wysłanym dnia 24.07.2008 r. stronie nadano indywidualny numer indentyfikacyjny abonenta [...], wcześniej stronie została wydana imienna książeczka radiofoniczna nr [....] stanowiąca dowód używania zarejestrowanych odbiorników. Jednocześnie [...] zaprzeczyła jakoby otrzymała uprzednią rezygnację strony z korzystania z odbiorników RTV i żaden taki dokument nie został zarejestrowany w jej dokumentacji. Nie kwestionując stanowiska zgodnie z którym dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie jest niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, wskazać należy, że odręczenie takie powinno być dokonane na prawidłowy adres strony. Tymczasem wierzyciel, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, uznał za doręczone zawiadomienie z dnia 24 lipca 2008 r. skierowane na nieistniejący adres oraz że wynikająca z tego zawiadomienia rejestracja związana z używaniem odbiorników RTV dotyczy nieistniejącego adresu: "[...]. Doręczenie takie nie może zostać uznane za skuteczne. W konsekwencji zatem uznać należało, że wierzyciel nie przedstawił dowodu, aby skarżącemu zostało doręczone skutecznie zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Zauważyć także należy, że wierzyciel twierdził kategorycznie, że nie ma dowodów na dokonanie skutecznego wyrejestrowania odbiorników przez skarżącego w 2007/2008 r. Brak jednak w aktach informacji w jaki sposób zostały dokonane tego rodzaju ustalenia (czy odwoływano się do rejestrów – ewidencji wykreślanych użytkowników czy do innych dokumentów tego rodzaju ). Wierzyciel twierdząc, że nie jest w posiadaniu dowodu wyrejestrowania odbiornika nie wskazał na czym opiera to twierdzenie. Wierzyciel nie wskazał w jaki sposób odnotowuje informacje o wyrejestrowaniu, jaka jest stosowana przez niego procedura w tym przedmiocie oraz w jaki sposób sprawdził, że abonent nadal jest zarejestrowany, a także, czy to jest ta sama ewidencja w której odnotowuje się wyrejestrowanie abonenta. Te informacje umożliwiłyby dokonanie oceny czy stanowisko wierzyciela w tej kwestii jest prawidłowe i na jakiej podstawie zostały poczynione ustalenia. Ze stanowiska wierzyciela można wnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV, jest dokument który powinien posiadać abonent oraz powinien posiadać ten dokument bezterminowo. Nie kwestionując, że dowód wyrejestrowania odbiornika byłby dowodem świadczącym o tej okoliczności, wskazać należy, że dokument taki może zostać z przyczyn niezależnych od strony utracony. Zauważyć także należy, że skoro wierzyciel nie ma obowiązku przedstawiać dowodu nadania do abonenta zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, to przyjęcie, że abonent jest obowiązany legitymować się w każdym czasie dowodem nadania do [...] oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiorników, jawi się jako naruszenie zasady równości stron, zwłaszcza, że po jednej stronie występuje wyspecjalizowany podmiot jakim jest [...] [...] i właśnie ten podmiot miałby być uprzywilejowany. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy - brak od 2008 r. jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczania opłat abonamentowych, brak prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego – można uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów bowiem nie wynika, że strona jest zobowiązana bezterminowo przechowywać dowód wyrejestrowania odbiornika. Na marginesie, wierzyciel nie wskazuje w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty, informacje dotyczące wyrejestrowania (jak i zarejestrowania) odbiornika. W zbliżonym stanie faktycznym wypowiedział się WSA w Gorzowie Wlkp. (wyrok z dnia 18.10.2017r., sygn. akt I SA/Go 341/17). Sąd aprobuje stanowisko WSA w Gorzowie Wlkp. co do kwestii bezterminowego przechowywania przez zobowiązanego dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV. Skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest 5- letni (zastosowanie znajdują tu przepisy Ordynacji podatkowej- art. 70 § 1 ) to nie sposób wymagać od strony aby taki dokument przechowywała w sposób bezterminowy. Z uwagi na to, że organ egzekucyjny z mocy art. 34 § 1 u.p.e.a. jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a stanowisko to mogło zostać skontrolowane przez sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych – wyrażone przez wierzyciela stanowisko - na podstawie art. 135 p.p.s.a. należało uchylić w obu instancjach. W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i naprawić w toku swojego postępowania, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tych postanowień, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w zakresie braków w wypełnieniu tytułu wykonawczego wskazać należy, że zarzut ten został podniesiony dopiero w zażaleniu, zgodzić się zatem należy z oceną organu odwoławczego, że zarzut ten, jako zgłoszony po raz pierwszy na etapie zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarzutów jest spóźniony. Zarzut ten bowiem nie mógł być objęty stanowiskiem wierzyciela. Ponownie wydając stanowisko w sprawie zarzutów, wierzyciel zobowiązany będzie uwzględnić brak skutecznego zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, brak od 2008r. domagania się uiszczania opłat abonamentowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.