I OZ 539/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 720/23 o odrzuceniu sprzeciwu P.M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 22 maja 2023 r., nr SKO.462.5.2023 w przedmiocie rekultywacji gruntów postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 3 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 720/23 odrzucił sprzeciw P.M. (dalej także: skarżący) od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 22 maja 2023 r., nr SKO.462.5.2023 w przedmiocie rekultywacji gruntów zwrócił wnoszącemu sprzeciw uiszczony wpis sądowy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wnoszący sprzeciw, pomimo wezwania do usunięcia braku formalnego, nie wskazał w terminie zakreślonym w wezwaniu numeru PESEL, co obligowało Sąd do odrzucenia sprzeciwu. We wniesionym zażaleniu pełnomocnik skarżącego zarzuciła Sądowi rażące naruszenie przepisów art. 58 § 1 pkt 3 w zw. art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia w terminie braków formalnych. Wyjaśniając powyższy zarzut pełnomocnik stwierdziła, że fikcja doręczenia może być obalona, jeżeli strona bez własnej winy nie mogła dowiedzieć się o przesyłce, na przykład w wyniku nieprawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej bądź pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania, powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. W oparciu o powyższą argumentację pełnomocnik skarżącego wskazała, że wnoszący sprzeciw nie odebrał skierowanej do niego przesyłki sądowej ze względu na nieotrzymanie awizo o jej próbie doręczenia, a w okresie awizacji przebywał na wyjeździe (po powrocie nie zastał żadnego awizo w skrzynce pocztowej), natomiast po powrocie ustanowił pełnomocnika procesowego, który telefonicznie w dniu 25 września 2023 roku (ustalając status sprawy) ustalił w tutejszym Sądzie, że skarżącego wzywa się do uzupełnienia braków formalnych wniesionego sprzeciwu poprzez podanie numeru PESEL i niezwłocznie uzupełnił wyżej wskazany brak formalny sprzeciwu. Skarżący, jak i jego pełnomocnik nie mieli żadnej wiedzy o rzekomej przesyłce, jak również o dokonywanej awizacji, o ile taka miała miejsce. Do zażalenia pełnomocnik dołączyła wydruk ze śledzenia przesyłek, który, w jej ocenie, budzi również liczne uzasadnione wątpliwości co do jego prawidłowości. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, wysyłając w dniu 25 września 2023 roku pismo o uzupełnieniu braków formalnych pozostawała w terminie i analizy Sądu wymaga prawidłowość awizacji przesyłki, w tym w oparciu o przedłożone śledzenie przesyłek. Końcowo pełnomocnik podniosła, że wnoszący sprzeciw z powodu przyczyn przez niego niezawinionych, nie miał możliwości powzięcia wiedzy na temat skierowanego do niego wezwania do uzupełnieniu braków - przesyłka nie była awizowana i nie mógł jej odebrać. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Prawidłowo bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyjął, że przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braku formalnego sprzeciwu została doręczona wnoszącemu sprzeciw, w trybie art. 73 p.p.s.a., w dniu 15 września 2023 r. Przepis art. 73 p.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Fikcję doręczenia przyjmuje się w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma sądowego w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pod warunkiem, że adresat został dwukrotnie powiadomiony o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej. Stosownie bowiem do treści art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Według § 2 tego przepisu, zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Z kolei, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 73 § 4 p.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 § 1-4 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, bowiem doręczenie to oparte jest na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Z uwagi na doniosłość skutków prawnych związanych z fikcją doręczenia, a więc potraktowania pisma jako doręczonego, istotnym jest stwierdzenie w sposób pewny, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia, że do doręczenia w warunkach fikcji prawnej doszło. Nie ulega wątpliwości, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a., co wynika z treści § 4 powołanego artykułu. Niemniej jednak warunkiem uznania, że do fikcji doręczenia doszło, jest pozostawienie zawiadomień, o których mowa w art. 74 § 2 i 3 p.p.s.a., a więc dokonanie dwukrotnej awizacji przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym/urzędzie gminy. W niniejszej sprawie, jak już wyżej, wskazano, przesyłka została doręczona w wyniku zasadnie przyjętej przez Sąd I instancji fikcji doręczenia. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Podobnie należy traktować poczynione przez urząd pocztowy adnotacje urzędowe na przesyłce, która nie została doręczona adresatowi. Na karcie 13 akt sądowych znajduje się koperta, w której do wnoszącego sprzeciw skierowano m.in.: opatrzone stosownym pouczeniem wezwanie do usunięcia braków formalnych sprzeciwu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 22 maja 2023 r. poprzez podanie numeru PESEL. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki wynika, że przesyłkę o nr [..] pozostawiono w placówce pocztowej, o czym w dniu 1 września 2023 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Adnotacji o dokonaniu awizacji w dniu 1 września 2023 r. dokonano także na kopercie i adnotacja ta jest opatrzona podpisem oraz datownikiem wskazującym ww. datę. Kolejna data awizacji w dniu 11 września 2023 r. została także odnotowana na kopercie i podobnie została opatrzona stemplem pocztowym oraz podpisem. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie urząd pocztowy dokonał jej zwrotu w dniu 19 września 2023 r., co również zostało potwierdzone na kopercie stosowną adnotacją oraz pieczęciami. Argumentacja zażalenia nie wzruszyła domniemania prawidłowości i skuteczności doręczenia przesyłki. Pełnomocnik wnoszącego zażalenie wskazywała, że skarżący po dłuższej nieobecności w domu (z powodu wyjazdu) nie zastał w skrzynce pocztowej awiz o oczekującej przesyłce, a z w związku z tym nie miał wiedzy o skierowanym do niego wezwaniu. Twierdzenie pełnomocnika, że przesyłka nie była w ogóle awizowana, wobec znajdujących się w aktach sprawy dowodów, czyli dokonanych na przesyłce adnotacji urzędowych, należy uznać za gołosłowne. Nie ma podstaw do podważenia prawdziwości dokumentów urzędowych wyłącznie w oparciu o deklaratywne stanowisko strony. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł dokonać innej oceny prawidłowości doręczenia, w tym poddać pod wątpliwość awizacji, na podstawie przedstawionego w załączeniu do zażalenia, niepoświadczonego przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem, wydruku ze strony Poczty Polskiej S.A., na której możliwe jest śledzenie przesyłek pocztowych. Po pierwsze operator pocztowy Poczta Polska S.A. zastrzega, że "wyświetlane informacje mają jedynie charakter poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec Poczty Polskiej S.A.". Bez wątpienia wydruk ten nie stanowi zatem przeciwdowodu wobec adnotacji urzędowych operatora. Po drugie, pełnomocnik nie wskazała, dlaczego na podstawie analizy tego wydruku uznaje, że wysyłając do Sądu pismo z uzupełnieniem braku formalnego PESEL w dniu 25 września 2023 r., pozostawała w terminie. Przeciwnie – wydruk ten potwierdza fakt awizacji przesyłki skierowanej do wnoszącego sprzeciw – po raz pierwszy w dniu 1 września 2023 r., zaś po raz drugi w dniu 11 września 2023 r. oraz dokonany wobec niepodjęcia w terminie zwrot przesyłki do nadawcy w dniu 19 września 2023 r. Nie sposób z treści tego wydruku wysnuć wniosku, że "skarżący ma nadal możliwość jego (sprzeciwu) uzupełnienia, tj. po dokonaniu prawidłowej awizacji przesyłki w tym zakresie". Ponadto argumentacja pełnomocnika wskazująca na okoliczność, że przesyłka nie została prawidłowo awizowana, prowadziłaby do uznania, że do skutecznego doręczenia przesyłki nie doszło, co z kolei w sposób oczywisty stoi w sprzeczności z wysnuwanym wnioskiem, że pełnomocnik pozostawała w terminie. Przyjmując bowiem, że przesyłka nie została doręczona, termin do uzupełnienia braku sprzeciwu nie rozpocząłby biegu. Pozbawiony znaczenia jest także fakt, że o przesyłce nie miał wiedzy także pełnomocnik skarżącego. Przesyłka kierowana była bezpośrednio do wnoszącego sprzeciw, w czasie, kiedy nie ustanowił on jeszcze pełnomocnika w sprawie, zatem trudno byłoby przyjąć, że wiedzę o przesyłce w owym czasie mógł mieć czy powinien mieć pełnomocnik. Bez znaczenia są również wskazywane końcowo w zażaleniu okoliczności, że wnoszący sprzeciw, nie korzystając z pomocy profesjonalnego pełnomocnika i samodzielnie wnosząc pierwsze pismo w sprawie, nie posiadał wiedzy o konieczności wskazania numeru PESEL. Stronom działającym bez pełnomocnika Sąd udziela stosownych pouczeń oraz kieruje wezwania do uzupełnienia ewentualnych braków. W okolicznościach tej sprawy, skoro wnoszący sprzeciw, pomimo prawidłowego wezwania, w wyznaczonym terminie nie wskazał numeru PESEL, prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że sprzeciw podlegał odrzuceniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.