IV SO/Po 18/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz (spr.) WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu w niejawnym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy z wniosku A. R. przeciwko Odwoławczej Komisji Stypendialnej W. w P. w przedmiocie wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi. postanawia: 1. wymierzyć Odwoławczej Komisji Stypendialnej W. w P. grzywnę w wysokości [...] zł (tysiąc złotych), 2. zasądzić od Odwoławczej Komisji Stypendialnej W. w P. na rzecz skarżącego A. R. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE A. R. (dalej: "skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył wniosek o wymierzenie grzywny Odwoławczej Komisji Stypendialnej W. w P. za nieprzekazanie skargi administracyjnej złożonej przez niego dnia 30 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że w dniu 09 kwietnia 2020 r. otrzymał odpowiedź na złożone odwołanie od decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej podtrzymującej wcześniejszą decyzję o nieprzyznaniu mu stypendium socjalnego w semestrze zimowym w roku akademickim [...]. W dniu 6 maja 2020 r. złożył za pośrednictwem Odwoławczej Komisji Stypendialnej skargę administracyjną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Przez ponad 2 lata czekał na wyznaczenie terminu rozprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu. Sądził, że w związku z pandemią terminy rozpatrywania spraw wyjątkowo wydłużają się. Ostatecznie wobec braku informacji, uzyskał informację z sekretariatu WSA w Poznaniu, że skarga którą złożył ponad 2 lata wcześniej nie została przekazana do ww. sądu niezwłocznie. Poinformował, że nie otrzymał w wyniku decyzji Komisji Stypendialnej stypendium socjalnego w semestrze zimowym roku akademickiego [...]. Natomiast na podstawie tych samych dokumentów otrzymał stypendium w semestrze letnim tegoż roku. Nadmienił także, że wartość sporu to [...] zł razy 5 miesięcy czyli [...] zł. Odwoławcza Komisja Stypendialna wniosła o oddalenie wniosku w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Wskazano, że brak przekazania skargi wynika z obiektywnych okoliczności niezależnych od Organu. Organ wniósł także o oddalenie skargi w całości. Organ w całości podtrzymał swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu jego decyzji z dnia 3 lutego 2020 roku utrzymującej w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia 26 listopada 2019 roku w przedmiocie odmowy udzielania stypendium. Wskazano, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do przyznania skarżącemu stypendium socjalnego. W odniesieniu do wniosku o wymierzenie kary grzywny za nieprzekazanie skargi wskazano, że jak wynika z dokumentacji obecnie przedłożonej organowi, skarga skarżącego z dnia 30 kwietnia 2020 roku została nadana w dniu 6 maja 2020 roku. Wskazano, że z uwagi na nieczytelny charakter numeru nadania przesyłki organ nie ma możliwości weryfikacji daty, w której przesyłka ta miała być doręczona na adres organu. Niemniej, podporządkowując każdą kolejną liczbę pod liczbę nieczytelną, organ nie uzyskał potwierdzenia ze strony poczty polskiej śledzenia przesyłek co do daty odbioru. Organ wskazał, iż okres możliwego doręczenia skargi musiałby przypaść na okres maja 2020 roku. W początkowym okresie pandemii występowały znaczne utrudnienia oraz nieprawidłowości po stronie poczty, w tym w szczególności związane z doręczaniem listów poleconych. Okres ten nadto był początkowym okresem pandemii oraz spowodowanymi tym ograniczeniami trudnościami w funkcjonowaniu całej uczelni. Wskazano, że w dniu 12 marca 2020 roku - na podstawie odpowiednich decyzji władz publicznych - zostały zawieszone zajęcia w szkołach, a następnie w ślad za tym wprowadzone zostały kolejne ograniczenia, chociażby w poruszaniu się. W związku z wprowadzonymi regulacjami na poziomie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, W. w P. nie prowadziła zajęć stacjonarnych w okresie od rozpoczęcia pandemii przez co najmniej cały 2020 rok oraz znaczną część 2021 roku. Ograniczenia w działalności uczelni dotyczyły nie tylko działalności edukacyjnej, w tym konieczności wprowadzenia w praktyce z dnia na dzień nowych form nauczania online, ale także administracyjnej działalności uczelni, co spowodowane było koniecznością zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony pracownikom uczelni. Całość działań uczelni w tym wymagający okresie była ukierunkowana i skupiona przede wszystkim na umożliwieniu studentom kontynuacji edukacji. Organ wskazał, że w początkowym okresie, który wymagał podjęcia określonych czynności organizacyjnych, etap dostosowawczy mógł być obarczony błędami, w tym związanymi z odbiorem i wewnętrznym obiegiem korespondencji. Organ wskazał, że z uwagi na nadzwyczajne okoliczności występujące w tamtym okresie, nie ponosi zawinienia w ewentualnym braku przekazaniu skargi. Organ wskazał, że prowadzone przez niego postępowania prowadzone są z najwyższą starannością oraz zgodnie z procedurą. Organ wskazał przede wszystkim, że w toku prowadzonych postępowań w przedmiocie przyznania stypendium, także w przedmiotowej sprawie (okres ten przypadał przed rozpoczęciem pandemii) dochowywał należytej staranności, w tym zachowując wymagane terminy. Podsumowując powyższe organ wniósł o oddalenie wniosku skarżącego oraz nienakładanie na niego kary pieniężnej. W jego ocenie w przedmiotowej sprawie brak podstaw faktycznych oraz prawnych do uznania odpowiedzialności organu za brak przekazania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 9 listopada 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875). Stosownie do art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r., poz. 329, dalej "p.p.s.a."), organ zobowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Przepisy te przewidują zatem dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Sformułowanie "sąd może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że Sąd podejmując rozstrzygnięcie w takiej sprawie powinien wziąć pod uwagę wszystkie jej okoliczności, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 - 2c p.p.s.a., a także okoliczność, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Uwzględnienie wniosku w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. nakazuje bowiem przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie, ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco - restrykcyjny (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2006r. sygn. akt II OSK 1024/06, publ. ONSAiWSA/6/2006/156). Oznacza to również, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. Rozstrzygnięcie wniosku strony o zastosowanie sankcji przewidzianej w komentowanym przepisie powinno być poprzedzone dokładnym zbadaniem okoliczności sprawy, a zwłaszcza ustaleniem przyczyn uchybienia terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. (podobnie W. Sawczyn, Środki dyscyplinowania administracji publicznej w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, s. 204). Wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Grzywna ma charakter mieszany: dyscyplinujący, represyjny i prewencyjny (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA z 2010 r., nr 1, poz. 2). Służy nie tylko zmuszeniu organu do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, lecz również ma na celu wywarcie na organie presji za niedopełnienie tej czynności w wyznaczonym przepisami terminie oraz zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukaranego jak i przez inne organy. Kwestia orzeczenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawiona została uznaniu Sądu. Oznacza to, że rozstrzygając w tym przedmiocie, Sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie od momentu potencjalnego wniesienia skargi do dnia rozpoznania niniejszej sprawy, tj. od 6 maja 2020 r. do 15 grudnia 2022 r. minęło ponad 2 i pół roku. Należy wskazać, że do dnia rozpoznania wniosku o wymierzenie organowi grzywny skarga nie została do Sądu przekazana. Organ przesłał jedynie odpowiedź na skargę i na wniosek o wymierzenie grzywny oraz akta administracyjne sprawy. Sąd wskazał na datę potencjalnego wniesienia skargi, ponieważ na podstawie akt sprawy i odpowiedzi organu na wniosek nie można z całą pewnością ustalić, że organ w ogóle otrzymał przedmiotową skargę. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył kopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Bankowej. Z pieczątki postawionej na tym potwierdzeniu wynika, że przesyłka została nadana w dniu 6 maja 2020 r. Przesyłce nadano też indywidualny numer (00)659007731072249549. Wbrew twierdzeniom organu należy wskazać, że odczytanie tego numeru jest możliwe i mimo zabrudzeń na numerze nie jest problematyczne odczytanie, że za cyfrą 7, a przed cyfrą 0 znajduje się liczba 31 (są to odpowiednio dziewiąta i dziesiąta cyfra w numerze). Niemniej po wpisaniu tego numeru na stronie Poczty Polskiej https://emonitoring.poczta-polska.pl/ wyświetla się komunikat: "Brak danych o tej przesyłce, sprawdź czy dobrze wpisałeś jej numer". Organ wskazał, że podporządkowując każdą kolejną liczbę pod liczbę nieczytelną: "nie uzyskał potwierdzenia ze strony poczty polskiej śledzenia przesyłek co do daty odbioru". Powyższe okoliczności, czyli brak przekazania skargi przez organ, brak numeru przesyłki w systemie śledzenia przesyłek Poczty Polskiej, stosowanie trybu przypuszczającego przez organ wywołują uzasadnione wątpliwości, czy skarga w ogóle do organu dotarła. Niemniej to na organie ciąży ewentualne uprawdopodobnienie takiej okoliczności, czego organ w ogóle się nie podjął. Nie wskazał wprost, że skargi nie otrzymał i przede wszystkim z akt sprawy nie wynika, by organ zwrócił się do Poczty Polskiej z prośbą o wyjaśnienie statusu ww. przesyłki. Zaniechanie tych czynności przez organ prowadzić musi do uznania, że organ skargę otrzymał i jej nie przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie. Co więcej nie przekazał jej nawet po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi. W świetle tych ustaleń drugorzędne znaczenie mają okoliczności towarzyszące złożeniu skargi, tj. pandemia koronawirusa i utrudnienia w działalności Poczty, a także samej uczelni. W ocenie Sądu należało zatem nałożyć na organ grzywnę. Należy zaznaczyć, że ustalenie konkretnej wysokości wymierzanej grzywny pozostawione zostało przez ustawodawcę uznaniu sądu. Jedynie jej górna granica została określona w art. 154 § 6 p.p.s.a. (w zw. z odesłaniem z art. 55 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.), zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Stąd Sąd wymierzył grzywnę w wysokości [...] zł, która nie przekracza maksymalnej wysokości grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy ustalaniu wysokości Sąd wziął pod uwagę, że opóźnienie trwa od dwóch i pół roku, a skarga nie została nadal przekazana oraz fakt, że organ nie podjął żadnych czynności w celu ewentualnego uprawdopodobnienia, że skargi nie otrzymał. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w punkcie 1 postanowienia w oparciu o art. 55 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a.