I FPS 4/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Stowarzyszenia D. [...] o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia A. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 3241/13 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A. [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia 2006 r., październik i listopad 2006 r. oraz kwoty różnicy podatku do przeniesienia na następny miesiąc za wrzesień i grudzień 2006 r. postanawia dopuścić Stowarzyszenie D. [...] do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. UZASADNIENIE Pismem z 24 listopada 2017 r. Stowarzyszenie D. [...] (dalej: Stowarzyszenie) wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia A. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 3241/13, w której postanowieniem z 26 września 2017 r., sygn. akt I FSK 192/15, skierowano zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (sprawa o sygn. akt I FPS 4/17). W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie spełnia przesłanki uznania go za organizację społeczną w rozumieniu art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: p.p.s.a. Jest ono bowiem organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi w rozumieniu przepisów o prawie autorskim, zrzeszającą wydawców (w szczególności prasy), a także autorów utworów prasowych oraz organizacje reprezentujące te podmioty. Celem statutowym Stowarzyszenia jest reprezentowanie i wspieranie interesów i praw jego członków oraz udzielanie pomocy w działalności członków. Przedmiotowa sprawa (dotycząca interesów osoby trzeciej) pokrywa się natomiast z zakresem statutowej działalności Stowarzyszenia, gdyż zaistniały w niej spór sprowadza się do ustalenia, czy opłaty reprograficzne pobierane przez organizacje zbiorowego zarządu od producentów, importerów i posiadaczy określonych urządzeń służących do kopiowania utworów oraz czystych nośników (tzw. podmiotów zobowiązanych), stanowią wynagrodzenie za świadczenie usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Stowarzyszenie w ramach zbiorowego zarządzania prawami autorskimi dokonuje zaś m. in. repartycji opłat reprograficznych. Dodatkowym argumentem wspierającym zasadność wniosku jest, zdaniem Stowarzyszenia, spełnienie drugiej przesłanki z art. 33 § 2 p.p.s.a., tj. udział w charakterze uczestnika podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, a wynik tego postępowania dotyczy jego interesu prawnego. Stowarzyszenie zajmuje się bowiem podziałem opłat reprograficznych należnych podmiotom uprawnionym (wydawcom) z tytułu praw autorskich od podmiotów zobowiązanych po potrąceniu uzasadnionych i udokumentowanych kosztów poniesionych w celu prowadzonej działalności (tzw. kosztów inkasa). Kwestia uznania kosztów inkasa za podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotyczy więc bezpośrednio działalności statutowej Stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W świetle art. 33 § 2 p.p.s.a. każdy cel działania określony w statucie nadanym, czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Celem wymienionym w statucie (regulaminie) organizacji społecznej, uzasadniającym dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowym, może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także na przykład propagowanie określonej działalności, czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym. Organizacja społeczna może działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, a może też nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego. Wobec powyższego Sąd, rozpoznając wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinien przede wszystkim zbadać, czy sprawa, do której zgłosiła udział organizacja społeczna, dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Ta przesłanka winna stanowić podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie organizacji społecznej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że za udziałem Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu przemawia fakt, że jego przedmiot dotyczy statutowej działalności tej organizacji. Naczelny Sad Administracyjny nie podzielił natomiast stanowiska Stowarzyszenia, że za jego udziałem w postępowaniu w charakterze uczestnika przemawia również fakt posiadania interesu prawnego w wyniku tego postępowania. Zdaniem Sądu, zgodzić się można, że wynik postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie - ze względu na charakter działalności Stowarzyszenia zbieżny z charakterem działalności podmiotu, który wniósł skargę kasacyjną rozpoznawaną w tym postępowaniu - dotyczy interesu faktycznego Stowarzyszenia. Czym innym jest jednak posiadanie interesu prawnego, polegającego na istnieniu bezpośredniego wpływu określonej normy prawa materialnego na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, do konkretyzacji której to normy dochodzi w ramach postępowania, do którego podmiot ten chce wstąpić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku Stowarzyszenia taka okoliczność nie zachodzi. Pozostaje to jednakże bez wpływu na zasadność rozpoznawanego wniosku, z uwagi na wyjaśnioną powyżej prawną możliwość udziału Stowarzyszenia jako organizacji społecznej w postępowaniu sądowym zainicjowanym przez inny podmiot. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.