II SA/Kr 1145/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie WSA Mirosław Bator WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2022r. znak : DNT-I.5140.260.2022.JB w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej obiektu do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków dla obiektu - zagrody drewnianej znajdującej się pod adresem [...] Gmina J. I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz M. M. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. • UZASADNIENIE M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie Delegatura w Nowym Targu z dnia 12 sierpnia 2022 roku w postaci włączenia karty ewidencyjnej sporządzonej 15 listopada 2020 roku, dla obiektu nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków – zagrody drewnianej znajdującej się pod adresem [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zaskarżonej czynności zarzucono naruszenie: 1. art. 6 k.p.a. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a., art. 85 § 1 k.p.a., art. 86 k.p.a., przez ich niezastosowanie i brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności niewyjaśnienie szczegółowo powodów, dla których budynek (błędnie) został uznany za zabytek, w tym niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zważywszy na zgłoszone przez skarżącego zarzuty w toku postępowania; 2. § 10, § 13, § 14 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków krajowej, wojewódzkiej, gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 56) przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że budynek mieszkalno - gospodarczy położony w Z. D. nr [...] jest zabytkiem i założenie dla niego karty ewidencyjnej w sytuacji, gdy lakoniczne dane zawarte w karcie ewidencyjnej nie są zgodne ze stanem faktycznym i nie spełniają przesłanek określonych w § 10 ust. 1 przywołanego rozporządzenia; 3. art. 3 pkt. 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 21 i art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 840) przez uznanie, że przedmiotowy budynek jest zabytkiem, przy jednoczesnym całkowitym braku sporządzenia merytorycznego konkretnego i przekonywującego uzasadnienia dla takiego stanowiska organu, co skutkowało uznaniem go za zabytek i wpisaniem do wojewódzkiej ewidencji zabytków. W świetle powyższych zarzutów wniesiono o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organ nie udokumentował i nie wyjaśnił należycie przyczyn wpisu jego nieruchomości do ewidencji zabytków. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ posłużył się jedynie ogólnikowymi stwierdzeniami, że budynek stanowi przykład zachowania typowych elementów budownictwa na terenie gminy J.. W żaden sposób nie można więc ustalić na tej podstawie przyczyn, z powodu których akurat ta nieruchomość została wpisana do ewidencji zabytków. W szczególności, nie wynika to z utrwalonej w karcie ewidencyjnej jednej fotografii. W aktach sprawy brakuje bowiem kompletnej dokumentacji fotograficznej, w tym ukazującej całościowo budynek w jego aktualnym stanie zewnętrznym i wewnętrznym. Przyjmując zatem bardzo ogólnikową argumentację organu, w zasadzie dużą część obiektów w tamtym rejonie można byłoby próbować uznać za zabytki, co jednak w istocie stanowić mogłoby nadużycie prawa. Tym samym uznanie przedmiotowego budynku mieszkalnego za zabytek, uprzednio częściowo spalonego i nie odbudowanego zgodnie z pierwotną postacią, przy jednoczesnym braku sporządzenia szczegółowego uzasadnienia dla takiego stanowiska organu, stanowi naruszenie wskazanych w petitum skargi przepisów. Wbrew twierdzeniom organu budynek skarżącego nie spełnia definicji zabytku, częściowo nadający się już tylko do rozbiórki, częściowo wybudowany od nowa po pożarze i wyposażony w nowe elementy konstrukcyjne, w tym częściowo w okna plastykowe oraz blaszane pokrycie dachowe. Organ nie uzasadnił wobec tego w żaden sposób, dlaczego budynek skarżącego został uznany za stanowiący świadectwo minionej epoki lub zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną czy artystyczną, skoro zaszło w nim tak dużo zmian w porównaniu do pierwotnej jego postaci. Zgodnie z §14 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, włączenie tej karty do ewidencji zabytków następuje po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna umożliwia identyfikację zabytku. O ile sama treść karty zawiera informacje wymagane przez rozporządzenie, o tyle analiza wyżej wskazanych uchybień prowadzi do wniosku, że nie da się zweryfikować, czy dane te są zgodne z założeniem, że omawiany obiekt to zabytek. Skarżący wskazał, że organ powołał się na wizję lokalną jaka miała być przeprowadzona przez autora kart ewidencyjnych. Z tym, że skarżący nigdy nie został poinformowany, że taka czynność ma się odbyć i nie wiedział, że się odbyła, a sporządzona blisko dwa lata temu karta ewidencyjna obiektu jest wadliwa ponieważ nie odpowiada istniejącemu stanowi faktycznemu. Organ nie zwrócił należytej uwagi na fakt o jakim informował skarżący, że w budynku znajduje się wiele nieoryginalnych elementów konstrukcyjnych. Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że z jednej strony organ dopuścił zły stan techniczny obiektu o czym informował skarżący, stwierdzając, że zły stan techniczny nie wpływa na wartość zabytkową, podczas gdy w karcie ewidencyjnej stan budynku jest określony jako dobry. Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że za włączeniem karty ewidencyjnej przedmiotowego budynku do wojewódzkiej ewidencji zabytków przemawiają względy społeczne i cel publiczny, którym jest zachowanie dziedzictwa kulturowego w jak najszerszym aspekcie. Ochrona tylko wyjątkowych budynków ogranicza możliwości poznawcze przyszłych pokoleń. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej, organ stwierdził, że organ w sposób wyczerpujący zebrał materiały dotyczące przedmiotowego budynku i wyjaśnił stronie zasadność ujęcia obiektu w ewidencji zabytków oraz dał możliwość złożenia swoich uwag i wniosków zgodnie z art. 10 § 1 kpa. Przedmiotowy obiekt posiada cechy architektury orawskiej przejawiającej się w postaci m.in. następujących elementów: - część mieszkalna powiązana z częścią gospodarczą w ciągu, - osiowość budynku, budynek jednotraktowy, budowany na linii osi, - chałupa szerokofrontowa, budowana na rzucie wydłużonego prostokąta (przykład dominacji w tradycyjnym budownictwie drewnianym u Górali Orawskich), - dach o konstrukcji krokwiowej, dwuspadowy, - konstrukcja zrębowa części mieszkalnej, - ściana szczytowa w ryzalicie bogato zdobiona motywem roślinnym oraz dekoracyjną snycerką, - deskowanie elewacji: w pasie podokiennym deskowanie pionowe zakończone dekoracyjną snycerką, na wysokości okien deskowanie poziome, - prostokątny ryzalit od strony frontowej, - stolarka okienna częściowo oryginalna (w ryzalicie) z charakterystycznymi podziałami i płotkowaniem w kwaterach w pasie dolnym i górnym. Odnośnie karty ewidencyjnej, organ stwierdził, że przepisy nie wymagają ich uzasadniania. W odpowiedzi zaś na zarzut ingerencji w prawo własności skarżącego stwierdzono, że pierwszoplanowym celem zawartym w Konstytucji jest strzeżenie dziedzictwa narodowego. Odnosząc się do kwestii zużycia technicznego przedmiotowego obiektu, organ stwierdził, że zły stan techniczny budynku nie ma wpływu na jego wartość zabytkową. Pomimo obniżonego stanu technicznego, zachowane elementy, stanowią o autentyczności obiektu, która ma znaczenie dla historii i kultury gminy. Nawet zły stan techniczny nie stanowi przesłanki do wyłączenia obiektu z ewidencji zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej też jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. W niniejszej sprawie 30 dniowy termin do wniesienia skargi został zachowany. Włączenie karty adresowej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 710) – dalej też jako u.o.z., w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 56) – dalej też jako "rozporządzenie" - jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 18 maja 2021 roku, sygn. II OZ 218/21). Sąd uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4) p.p.s.a., stwierdza bezskuteczność tej czynności (art. 150 p.p.s.a.). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie, że czynność wpisania karty obiektu do ewidencji zabytków, w odróżnieniu od wpisania zabytku do rejestru zabytków nie ma jurysdykcyjnego charakteru, a kontrola legalności działania organu sprowadzać się powinna do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Działanie organu stanowi w takim przypadku czynność o charakterze materialno-technicznym z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zaskarżalną do sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty zabytku do ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go tą wstępną formą ochrony, ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku może zostać ujęty w ewidencji (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2016 r. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r., II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. II OSK 2926/16). Organ ochrony zabytków ocenia, na podstawie posiadanych przez siebie informacji, czy określona rzecz (ruchoma lub nieruchomość) powinna podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie prowadząc w tej sprawie żadnego sformalizowanego postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne argumenty. Dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wszczętym na skutek skargi na czynność organu administracji, dopuszczalne jest badanie, czy organ ten miał usprawiedliwione podstawy włączenia danego obiektu do ewidencji, czy też, że czynność ta nie była uzasadniona (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. II OSK 2225/18). Art. 3 pkt 1 u.o.z. definiuje "zabytek" jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Z kolei przepis art. 22 ust 4 ustawy stanowi, iż wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Włączenie danego obiektu do ewidencji zabytków nie jest formą ochrony zabytków. Ewidencje zabytków w formie kart ewidencyjnych traktować należy zatem, jako swoisty środek wstępnej ochrony danego obiektu uznanego za zabytkowy i wiążący się z pewnymi ograniczeniami względem nieruchomości ujętej w takiej ewidencji. Z chwilą włączenia zabytku do ewidencji zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków, powstają bowiem obowiązki obciążające jego właściciela i posiadacza, określone w art. 5 i 28 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; ograniczenia w swobodnym korzystaniu z zabytku wynikają także z przepisów innych ustaw. W szczególności np. decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzja o warunkach zabudowy oraz decyzja o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę dla budynków ujętych w ewidencji zabytków, musi zostać uzgodniona z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane). Wpisania obiektu do ewidencji zabytków dla właściciela lub posiadacza danego obiektu ma zatem prawne znaczenie, gdyż nakłada na niego obowiązki, których nie mają właściciele obiektów, które do tej ewidencji wpisane nie są. Ze względu na powyższe, postępowanie jakie toczy się w tym przedmiocie, nie może być pobieżne czy obarczone brakami w ustaleniach dotyczących danego obiektu pod względem jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. W postępowaniu włączenia karty zabytku do ewidencji zabytków organ powinien wykazać, że dany obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go ewidencją, ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Na gruncie przedmiotowej sprawy organ jednak nie wykazał, żeby rozpatrywany tu obiekt charakteryzował się takimi cechami. Sam opis budynku jest bardzo ogólny, w szczególności nie wskazano na jakiekolwiek elementy, które stanowić mogłyby podstawę do sporządzenia karty zabytku i dołączenia jej do ewidencji. Również w aktach sprawy nie znajdują się ponadto jakiekolwiek inne materiały, z których wynikałaby taka zasadność. Z tego względu zgodzić się należy z zarzutami skargi o bezzasadnym sporządzeniu karty i włączeniu jej do ewidencji zabytków. Organ przed włączeniem karty adresowej obiektu do ewidencji zabytków nie ustalił i nie wskazał z jakich przyczyn uznał obiekt za zabytek w rozumieniu ustawy. Jeśli chodzi o sporządzoną dla tego obiektu kartę adresową zabytku, to jest ona w najwyższym stopniu lakoniczna. Wynika z niej tylko i wyłącznie lokalizacja budynku oraz sformułowanie, że jest to budynek mieszkaniowo-gospodarczy o cechach charakterystycznych dla ludowego budownictwa drewnianego z pocz. XX w. Powyższa ocena była następnie powtarzana w wystosowywanych przez organ zawiadomieniach dot. zamiaru włączenia zagrody do wojewódzkiej ewidencji zabytków, a następnie o dokonanym włączeniu. Organ zdaje się jednak zapominać, że posiadanie przez dany obiekt cech charakterystycznych dla dawnego budownictwa nie jest wystarczające, aby uznać go za zabytek. Zgodnie z powołaną wcześniej definicją ustawową, badany obiekt musi posiadać wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Wprawdzie w pismach do skarżącego organ deklaruje, że budynek skarżącego posiada wartość artystyczną, nie wiadomo jednak, jakie względy i przesłanki na taką ocenę wpłynęły, co automatycznie czyni ją arbitralną. Organ powołuje się w tym miejscu na ocenę dokonaną podczas wizji lokalnych prowadzonych przez autora karty zabytku. Nie jest to jednak wystarczające, zważywszy na znikomą ilość informacji zawartą w karcie, o czym była mowa powyżej. W szczególności ze sporządzonej karty nie wynika, aby objęty nią budynek miał jakąkolwiek wartość artystyczną. Ponadto zawarto w niej ocenę, że budynek znajduje się w dobrym stanie, co jest ewidentnie sprzeczne ze zdjęciem umieszczonym w karcie oraz twierdzeniami organu, który zapewnia, że zły stan techniczny nie stanowi przeszkody do uznania danego budynku za zabytek. Choć stwierdzenie to jest oczywiście co do zasady prawdziwe, to w przedmiotowej sprawie potwierdza, że organ zaniechał zbadania stanu budynku, a tym bardziej jego elementów konstrukcyjnych, które – jak wskazywał skarżący – zostały gruntownie zmienione po pożarze. Podsumowując, w opinii Sądu zaewidencjonowanie budynku skarżącego wyłącznie w oparciu o jedno zdjęcie oraz kartę zabytku, z której absolutnie nie wynika, aby budynek ten spełniał przesłanki zabytku zawarte w art. 3 pkt 1 u.o.z., w szczególności, aby posiadał on wartość historyczną, artystyczną lub naukową – jest nadużyciem. W sporządzonych kolejno pismach do skarżącego oraz w odpowiedzi na skargę pojawiają się oceny idące w tym kierunku, skoro jednak w aktach sprawy nie znajdują się żadne materiały, które wskazują, że organ przeprowadził chociażby dokładną wizję lokalną budynku skarżącego, nie wiadomo skąd organ wyciągnął takie wnioski, gdyż karta ewidencyjna z pewnością nie stanowiła do tego uprawnionej podstawy. Jest tak z uwagi na omówioną powyżej lakoniczność tej karty, a także czas jej powstania – dwa lata przed datą włączenia jej do rejestru zabytków. Upływ czasu pociągał konieczność sprawdzenia aktualnego stanu budynku oraz weryfikacji, czy w jego substancji nie zaszły zmiany przekreślające zasadność włączenia karty ewidencyjnej do rejestru zabytków. Z akt sprawy nie wynika wszelako, aby organ dokonał jakiejkolwiek weryfikacji w tym zakresie. Za uzasadniony uznano zatem zarzut dotyczący naruszenia prawa , poprzez niewyjaśnienie powodów, dla których budynek został uznany za zabytek. Należy bowiem podkreślić, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 roku, sygn. II OSK 433/20). Włączenie karty zabytku do ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go tą wstępną formą ochrony, ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku może zostać ujęty w ewidencji (zob. np. wyroki NSA z dnia 9 września 2016 r. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r., II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. II OSK 2926/16). Organ ochrony zabytków ocenia, na podstawie posiadanych przez siebie informacji, czy określona rzecz (ruchoma lub nieruchomość) powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie prowadząc w tej sprawie żadnego sformalizowanego postępowania. Ocena wyrażona przez organ musi jednak wynikać z zebranych wiadomości oraz danych na temat obiektu, takich które uzasadniałyby wytworzenie karty zabytku oraz dołączenie jej do ewidencji, co jednak na gruncie niniejszej sprawy nie miało miejsca. Wobec powyższego na zasadzie art. 150 p.p.s.a orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w pkt. II na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.