II FSK 465/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawy ze skargi kasacyjnej M. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 861/17 w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: 1) zawiesić postępowanie kasacyjne; 2) podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne z udziałem syndyka masy upadłości. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 861/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.A. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 marca 2017 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Jak wynika z nadesłanego przez syndyka postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 30 sierpnia 2018 r. sygn. akt [...] – wobec skarżącego ogłoszono upadłość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Tym samym postanowieniem wyznaczono syndyka masy upadłości. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Finansowej NSA z dnia 29 października 2018 r., wezwano syndyka masy upadłości do złożenia oświadczenia, czy wstępuje do postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na wezwanie syndyk oświadczył, że wstępuje do postępowania sądowego prowadzonego pod sygnaturą II FSK 465/18. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.") sąd zawiesza postępowanie z urzędu: "(...) 4) jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości (...)". Zgodnie z § 2 tego przepisu w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1 i 4, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały; zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy. Użyte w § 1 powyższego przepisu wyrażenie "sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że art. 124 § 1 p.p.s.a. wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym. W konsekwencji sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., tj. o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. Przepis ten, na mocy art. 193 p.p.s.a., ma odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego - jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości - ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego i zajęcia stanowiska procesowego. Tego typu czynność może być dokona jedynie poprzez oświadczenie złożone expressis verbis. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344 ze zm.) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już stwierdzano, że przepisy prawa upadłościowego i naprawczego (obecnie upadłościowego), stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem, mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej, które dotyczą strony postępowania w znaczeniu formalnym (tak np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2009 r., I FSK 1033/08, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk. Reasumując, w świetle art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i art. 144 prawa upadłościowego sąd administracyjny jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu ze względu na powzięcie wiadomości o powołaniu syndyka masy upadłości w postępowaniu upadłościowym wobec skarżącego, osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 131 i z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Z uwagi na to, że przyczyna zawieszenia trwa do momentu wyraźnego wstąpienia syndyka masy upadłości do postępowania i zajęcia przez niego stanowiska procesowego w sprawie oraz na pismo syndyka z dnia 13 listopada 2018r. (data nadania), w którym oświadczył, że wstępuje do prowadzonego postępowania, uznać należy, że przyczyna zawieszenia postępowania ustała, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 128 § 1 w związku z art. 131 oraz art. 193 p.p.s.a. postanowił podjąć zawieszone postępowanie w sprawie z udziałem syndyka masy upadłości.