II SA/Bk 843/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Ł. K. na postanowienie z dnia 16 listopada 2023 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 8 września 2023 r., nr AB-III-7840.8.1.2023.AT w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę, przebudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego p o s t a n a w i a: 1. uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 16 listopada 2023 r.; 2. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; 3. zwrócić uczestnikowi postępowania Ł. K. kwotę 100 (stu) zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia. UZASADNIENIE Skarżąca J. T. (w dalszej części uzasadnienia jako: "skarżąca") wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na decyzję Wojewody Podlaskiego (dalej jako "Wojewoda") z 8 września 2023 r. nr AB-III-7840.8.1.2023.AT, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Wysokomazowieckiego (dalej przywoływany jako: "Starosta") z dnia 17 maja 2023 r. nr 100/2023 (znak sprawy: BI.6740.1.268.2022.AG) zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej Ł. K. (dalej jako: "inwestor") pozwolenia na rozbudowę, przebudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami budowlanymi oraz budowę budynku gospodarczego na skład opału i narzędzi w zabudowie mieszkaniowej. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Postanowieniem z 16 listopada 2023 r. sąd uwzględnił wniosek skarżącej i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji ze względu na fakt, że skarżąca wykazała w wystarczający sposób, iż wykonanie zaskarżonego aktu grozi jej znaczną szkodą majątkową, zwłaszcza w sytuacji, gdy naruszona zostanie konstrukcja budynku, który znajduje się w bliskiej odległości od granicy z działką inwestora. Przedstawione we wniosku okoliczności wskazywały, że wykonanie prac grozi nie tylko naruszeniem konstrukcji budynku, ale także zagraża bezpieczeństwu jego użytkowników, zwłaszcza matki skarżącej, która stale tam zamieszkuje. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się inwestor, który za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika pismem z 28 listopada 2023 r. wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie: 1) art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), poprzez uznanie, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy zagrożenie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie występuje; 2) art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. i w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie przez WSA w Białymstoku, że okoliczności podniesione we wniosku były badane na etapie postępowania administracyjnego przez organy architektoniczno-budowlane. W oparciu o powyższe zarzuty inwestor wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Zawarto także wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci protokołu nr 4/10/23 z 24 października 2023 r. sporządzonego przez PINB na dowód, że wykonano prace zgodnie z projektem oraz trzech fotografii na wykazanie faktu, że dotychczas wykonane roboty budowlane nie zagrażają konstrukcji budynku skarżącej. W uzasadnieniu podniesiono, że argumentacja zawarta w skardze jest sprzeczna z dokumentacją zgromadzoną w sprawie i kierowana jest zwykłą złośliwością oraz ma na celu przedłużenie postępowania. Prace, które wykonał inwestor są zgodne z projektem, co ma potwierdzać protokół z kontroli nr [...] z 24 października 2023 r. Miał on w toku sprawy przedstawić wszystkie wymagane przepisami prawa dokumenty świadczące o poprawności działania inwestora i zasadności przyjętych rozwiązań. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w ocenie inwestora wskazuje, że twierdzenia skarżącej stanowią niczym niepopartą polemikę. Poszczególne etapy prac były prowadzone pod nadzorem kierownika budowy, zaś argumenty, którymi posługuje się skarżąca stanowią po części powtórzenie twierdzeń podniesionych na etapie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, co zostało ocenione przez organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zażalenie podlega uwzględnieniu, choć nie wszystkie argumenty inwestora mają znaczenie dla oceny zasadności zażalenia. Zgodnie z treścią art. 195 § 2 p.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Przepis ten umożliwia zastosowanie instytucji autokontroli, która stanowi wyjątek od zasady dewolutywności zażalenia, czyli przekazania tego środka zaskarżenia sądowi wyższej instancji, w tym przypadku Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Możliwość zastosowania autokontroli przez sąd administracyjny wprowadzono w celu realizacji postulatu zapewnienia odpowiedniej ekonomii procesowej oraz szybkości postępowania. Jest to uzasadnione, gdy wystąpi m.in. przesłanka "oczywistej zasadności wniesionego zażalenia". Zaznaczyć należy także, że WSA podejmuje przewidziane prawem działanie, nie będąc związany podniesionymi w zażaleniu zarzutami. Pogląd ten znajduje uzasadnienie m.in. w tym, że art. 194 § 3 p.p.s.a., który określa wymagania, jakie dodatkowo powinno spełniać zażalenie, nie wskazuje na obowiązek formułowania zarzutów. Autokontrolą mogą być objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne (por. postanowienie NSA z 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II OZ 1300/14, orzeczenia dostępne w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwrot "oczywiście uzasadnione" stanowi swoistą klauzule generalną i należy rozumieć go przez pryzmat oceny sądu dokonywanej w kontekście argumentów zawartych w zażaleniu. Zasadność zażalenia może wynikać zarówno z siły i logiki argumentów zażalenia, jak i z ponownej oceny rozstrzygnięcia podjętego przez sąd, zaś postanowienie autokontrolne powinno wskazywać na konkretne uchybienie, które czyni zażalenie zasadnym (por. B. Dauter, 3.3. Autokontrola dokonywana przez sąd pierwszej instancji [w:] Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018). Kierując się powyższymi wytycznymi tut. sąd uznał, że wniesione w niniejszej sprawie zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Argumenty przedstawione przez stronę skarżącą sąd uznał za wystarczające do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, z tego względu że zaistniała realna obawa o to, że wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować znaczną szkodę majątkową po stronie skarżącej, poprzez naruszenie konstrukcji budynku, który znajduje się w bliskiej odległości od granicy z działką inwestora, co groziło także naruszeniem dobra w postaci zdrowia i życia matki skarżącej w sytuacji, gdy inwestor rozpoczął realizację prac w oparciu o zaskarżony akt. Sąd podkreśla tutaj, że wnioskodawca nie musi udowodnić zasadności swoich obaw, ale wystarczy, że odpowiednio je uprawdopodobni, gdyż instytucja wstrzymania wykonania aktu ma na celu zapobieganie naruszeniu konkretnych istotnych dóbr i nie jest wymagane faktyczne zaistnienie takiego naruszenia czy też wykazanie, że takie naruszenie na pewno wystąpi. Zdaniem sądu, w świetle nowych okoliczności podniesionych w zażaleniu, zasadnym było jego uwzględnienie. Z jego treści oraz załączonych dowodów w postaci protokołu kontroli nr [...] i fotografii wynika, że prace związane z wykonaniem wykopu oraz zbrojeniem i wylaniem ław a także ścian fundamentowych w bliskim sąsiedztwie domu skarżącej zostały wykonane i zakończone. W tej sytuacji pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia wydanego z powodu prac, które obecnie zostały wykonane, a które stanowiły o zaistnieniu ryzyka wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków jest bezzasadne (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 660/21). Pamiętać należy, że to inwestor ponosi ryzyko prowadzenia robót budowlanych przed rozpoznaniem skargi, co sprawia, że to na nim będzie ciążył obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego w przypadku, gdyby okazało się, że skarga zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1262/12). W takim stanie rzeczy twierdzenia skarżącej o możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nabrały charakteru historycznego i wyłącznie ewentualnego, w związku z tym, że prace związane z fundamentami zostały zakończone nie powodując przy tym ziszczenia się twierdzeń skarżącej. W kontekście rozpoznawanego zażalenia należy zaznaczyć, że sąd nie może odnieść się merytorycznie do uwag inwestora dotyczących zgodności wykonanych prac oraz aktów organów administracji publicznej wydanych w toku postępowania administracyjnego z przepisami prawa. Kwestia ta będzie przedmiotem rozważań sądu na etapie właściwego postępowania mającego na celu ocenę zasadności skargi, nie zaś postępowania dotyczącego wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Niemniej w świetle nowych okoliczności, które zaistniały w sprawie sąd uwzględnił zażalenie. Ze względu na powyższe, sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji) oraz rozpoznał sprawę wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na nowo, uznając, że nie zasługuje on na uwzględnienie (pkt 2 sentencji). O zwrocie wpisu od zażalenia sąd orzekł w myśl art. 225 p.p.s.a., bowiem w sytuacji uwzględnienia zażalenia przez sąd pierwszej instancji ze względu na jego oczywistą zasadność, wnoszący zażalenie nie ma obowiązku uiszczania wpisu (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., FZ 374/04).