I SA/Bd 437/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 czerwca 2023 r. nr BP.501.148.2023.2065.PO15.418233 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] r. na drodze ekspresowej S5 zatrzymano do kontroli pojazd chłodnię marki RENAULT. Pojazdem kierował K. W., wykonując krajowy transport drogowy ładunku podzielnego w postaci świeżego mięsa drobiowego umieszczonego na 20 paletach - na trasie S. K. - L., w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy drogowego M. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P.H.U. M. M. B.. Kierowca nie posiadał i tym samym nie okazał do kontroli żadnego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Organ wskazał, że w trakcie kontroli wykonano pomiar nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów przy użyciu przenośnej wagi samochodowej METEOR, składającej się dwóch połączonych ze sobą przenośnych platform ważących, przeznaczonej, zatwierdzonej i zalegalizowanej jako urządzenie do ważenia pojazdów w ruchu, tj. dynamicznych pomiarów nacisków osi pojedynczych i wielokrotnych oraz mas całkowitych pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym, a także w miejscu wyposażonym w odpowiednie zagłębienia do umieszczenia w nim platform wagowych (dół fundamentowy). Wagi te w dniu kontroli drogowej posiadały świadectwo legalizacji. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Organ podał, że zgodnie z lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej: "u.t.d."), dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona - co najmniej o 10% i mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy, mianowicie rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 21,05 t - przekroczenie o 3,05 t, tj. o 16,94%. Kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Wnosił o ponowne ważenie pojazdu. Do dalszego postępowania przyjęto wynik korzystniejszy dla strony. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] r., który kierowca podpisał "Bez uwag", a zatem nie zgłaszając zastrzeżeń, w szczególności co do sposobu i wyniku ważenia pojazdu. Organ podkreślił, że strona w toku postępowania przed organem I instancji nie złożyła żadnych wyjaśnień, które stanowiłyby dowody wskazujące, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Zebrany materiał dowodowy świadczy, że strona miała wpływ na powstanie naruszenia, w związku z czym w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c u.t.d. Zaskarżona decyzja jest zatem prawidłowa i została wydana w skutek jednoznacznie ustalonego stanu faktycznego i prawnego. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez skarżącego przepisów prawa w zakresie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi na drogę, a materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony należycie już w momencie kontroli drogowej. W skardze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem zasadnicza w tej sprawie kwestia spełnienia przesłanek faktycznych prowadzących do ukarania przedsiębiorcy z załącznika nr 3 do u.t.d. została zbadana wadliwie, a odmowa zastosowania art. 92b i art. 92 c u.t.d. zawiera wątpliwe i niewystarczające przesłanki; - art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez to, że organ orzekający w niniejszej sprawie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonał błędnych ustaleń faktycznych w zakresie obowiązków przedsiębiorcy i wydał decyzję bez prawidłowej oceny wyjaśnień strony; - art. 8 i art. 11 w zw. z art. 107 k.p.a. przez sporządzenie ogólnikowego i dowolnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie przedstawiającego w sposób dostateczny zasadniczych powodów rozstrzygnięcia; - prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych - niewłaściwą subsumpcję stanu faktycznego do stanu prawnego przez przyjęcie, że to przedsiębiorca naruszył przepis sankcjonowany z Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d.; - przepisów u.t.d., a w szczególności art. 92c przez ustalenie błędnej odpowiedzialności za naruszenia, na które skarżący jako przedsiębiorca nie miał wpływu; - art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, przez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek w szczególności z pominięciem możliwego zastosowania art. 92b i 92c u.t.d.; - art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. przez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. wydanie decyzji naruszającej art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa oraz wyrażonej w art. 78 Konstytucji oraz art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przez nieuzasadnione wydanie decyzji przez organ II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - art. 9 k.p.a. przez to, że organ nie poinformował skarżącego jako strony postępowania o zakończeniu zbierania materiału dowodowego przed wydaniem decyzji administracyjnej oraz nie dał w związku z tym możliwości co do wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego; - art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił stronie wypowiedzenie się w sprawie. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli pojazd o dwóch osiach (chłodnie) marki RENAULT. Pojazdem kierował K. W.. Przewoźnikiem była firma PHU M. M. B.. Pojazdem był transportowany ładunek niepodzielny – świeże mięso drobiowe. W trakcie kontroli drogowej dokonano ważenia pojazdu za pomocą przenośnych wag METEOR W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono rzeczywistą masę całkowitą pojazdu wynoszącą 21,05 t, a więc przekraczającą wartość dopuszczalną (18 t) o 3,05 t, tj. o 16,94 %. W konsekwencji organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d. z tytułu dopuszczenia do wykonywania przewozu pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej o 10%, jednak mniej niż 20%. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 2 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie (ust. 1) Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty [...]złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa załącznik nr 3 do ustawy (ust. 7 pkt 2). W myśl lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20% sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł. Jak stanowi § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu samochodowego o dwóch osiach, innego niż autobus – 18 ton. Dodać przy tym należy, że przedmiotowe rozporządzenie stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym. Tym samym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu powinna wynosić do 18 t. Tymczasem w wyniku ważenia pojazdu ustalono, że masa pojazdu wynosiła 21,05 t, zatem – jak to już zaznaczono - przekraczała dopuszczalną wartość o 3,05 t, tj. o 16,94%. Organ zasadnie zatem wymierzył skarżącemu karę w wysokości [...] zł. Żaden przepis nie zezwala na wykonywanie przewozu drogowego pojazdem z przekroczoną dopuszczalną masą całkowitą. Przy tym to w gestii podmiotu wykonującego przewóz jest takie zorganizowanie przejazdu, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych norm, a co za tym idzie to ten podmiot ma obowiązek podjęcia odpowiednich działań, by zweryfikować masę pojazdu po jego załadunku. Z zeznań kierowcy wynika (protokół przesłuchania z dnia [...] r., k. 41-42 akt adm.), iż pojazd nie był ważony po załadunku, jak również, że pojazd nie był wyposażony w urządzenia pomiarowe wskazujące naciski osi na drogę. Nie budzi przy tym wątpliwości, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Fakt ten potwierdza protokół kontroli drogowej z dnia [...] r., nr [...] (k. 52-53 akt adm.). W orzecznictwie sądowym akcentuje się walor dowodowy protokołu z kontroli, mianowicie, że ma on walor dokumentu urzędowego (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 997/15). W wyroku z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1416/15 NSA stwierdził, że dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest funkcjonariuszy i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Należy również zauważyć, że podczas przesłuchania kierowca stwierdził, że kontrola przebiegała prawidłowo. W skardze strona w żaden sposób nie podważyła ustaleń organu w zakresie przekroczenia przez pojazd rzeczywistej masy całkowitej. Nie sposób zgodzić się twierdzeniem strony, że ustalenia organu oparte są na domniemaniach. Wynikają one ze wskazanego protokołu z kontroli drogowej. Skarżący zarzuca też organowi brak odniesienia się do zgłaszanych wniosków, jednakże nie sprecyzował jakie konkretnie wnioski organ pominął. Wbrew też twierdzeniom zawartym w skardze, nie było podstaw do zastosowania w przedmiotowej art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Należy zauważyć, że odpowiedzialność administracyjna podmiotu wykonującego przewóz drogowy ma charakter odpowiedzialności obiektywnej i jako taka obciąża podmiot wykonujący ten przewóz w sytuacji, gdy wystąpił zakazany przez prawo skutek, a jedynie na zasadzie wyjątku ustawodawca przewidział sytuacje, w których odpowiedzialność ta zostaje wyłączona (art. 92b i art. 92c u.t.d.). Skoro wymieniony przepis ma charakter wyjątkowy, powinien podlegać interpretacji ścieśniającej (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 485/20). Analizując treść 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stwierdzić należy, że dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności, wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: braku wpływu danego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania tegoż naruszenia doprowadziły. Niezbędne jest łączne wystąpienie tych dwóch przesłanek, by postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zostało wszczęte, a wszczęte umorzone. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). Skarżący nie wykazał, aby okoliczności te wystąpiły w rozpatrywanej sprawie. Stanowisko zobowiązanego, że nie miał wpływu i nie mógł przewidzieć zaistniałej sytuacji, nie zostało poparte żadną argumentacją oraz dowodami. Nie jest także zasadny zarzut dwukrotnego ukarania skarżącego za to samo przewinienie. Podkreślenia wymaga, że naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlega karze na podstawie art. 92a u.t.d., a naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, podlega karze na podstawie art. 140ab ust. 1 w zw. z art. 140aa ust. 1 ustawie z dnia [...] r. - Prawo o ruchu drogowym (dalej: "p.r.d."). W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów u.t.d., właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje nakładające karę. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego wbrew zakazowi, zastosowanie mają różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje. Okoliczności zaistniałe w niniejszym stanie faktycznym nie wyłączają działania tej zasady. Zdaniem Sądu za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że delikt administracyjny przypisany skarżącemu w rozpatrywanej sprawie nie był tożsamy deliktowi przypisanemu mu na podstawie p.r.d., a co za tym idzie, że nie były również tożsame zachowania, z powodu których każdy z tych deliktów został stronie skarżącej przypisany. Były to bowiem zachowania zasadniczo różne, a tezy przeciwnej nie uzasadnia to, że podlegające ustaleniu w odrębnie prowadzonych postępowaniach w sprawach nałożenia kar pieniężnych zbiory faktów posiadały również pewną część wspólną odnoszącą się do przekroczenia tego samego parametru kontrolowanego pojazdu. W świetle przedstawionych argumentów nie ma to jednak znaczenia, albowiem na tej tylko podstawie, a więc z pominięciem konsekwencji wynikających z przywołanych powyżej regulacji prawnych – nie można zasadnie twierdzić o dwukrotnym ukaraniu skarżącego za to samo przewinienie (por. wyroki NSA z dnia 28 września 2021 r., II GSK 248/21 i II GSK 375/21). Nie zostały również naruszone wskazane w skardze przepisów k.p.a. Organ zebrał wystarczający do wydania decyzji materiał dowodowy, który rozpatrzył w wyczerpujący sposób. Okoliczność, że wydane rozstrzygnięcie jest niezgodne z oczekiwaniami strony, nie oznacza, że została naruszona zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, czy przekonywania. Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Nadto, Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu decyzji przytoczył zarówno zastosowane przepisy prawne, jak i wskazując na ich treść odwołał się do konkretnych elementów stanu faktycznego sprawy. Przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji poinformował stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie i przedstawienia dowodów (pismo W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r.). O takiej możliwości nie poinformował wprawdzie stronę Główny Inspektor Transportu Drogowego, jednakże na etapie postępowania odwoławczego nie było prowadzone żadne postępowanie dowodowe. Skarżący nie wykazał, aby brak takiej możliwości miał wpływ na wynik sprawy. Organ nie naruszył też zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. O naruszeniu tej zasady nie może świadczyć to, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając ocenę materiału dowodowego zawartą w decyzji organ pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.