IV SA/Wr 491/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 21 czerwca 2023 r. nr ZP-P.8642.12.2023.DI w przedmiocie uchylenia decyzji o rozłożeniu na raty nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 10 lutego 2023 r. (nr ES.333-6/TB./23) Starosta Dzierżoniowski (dalej: Starosta, organ pierwszej instancji) działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.) zobowiązał M. L. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku dla bezrobotnych) za okres od 24 czerwca 2021 r. do 20 grudnia 2021 r. w kwocie 7.836,80 zł w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Decyzją z dnia 5 kwietnia 2023 r. (nr EF.333-6/KR./23) Starosta, działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 200 ze zm.), rozłożył spłatę nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku dla bezrobotnych) wynikającego z decyzji z dnia 10 lutego 2023 r. w kwocie 7.836,80 zł na 53 miesięczne raty, począwszy od kwietnia 2023 r., tj.: - 52 raty w kwocie 150,00 zł - 53 rata w kwocie 36,80 zł. Zgodnie z treścią decyzji, wpłaty należy realizować do 20 dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy Powiatowego Urzędu Pracy w Dzierżoniowie (dalej: PUP). Za dzień wpłaty uważa się dzień wpływu środków na konto bankowe PUP. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r. (nr EF.333-7/KR./23) Starosta, działając na podstawie art. 76 ust. 9a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 735) oraz art. 162 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775) uchylił decyzję z dnia 5 kwietnia 2023 r. Z uwagi na niedopełnienie przez stronę czynności, do której wykonania strona była obowiązana w określonym terminie. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzja z dnia 5 kwietnia 2023 r. o rozłożeniu na raty nienależnie pobranego świadczenia wynikającego z decyzji z dnia 10 lutego 2023 r. zobowiązywała stronę do regulowania poszczególnych do 20 dnia każdego miesiąca. Jako że do 20 kwietnia 2023 r. , na rachunek bankowy urzędu nie wpłynęła pierwsza rata, pozostała do spłaty kwota staje się natychmiast wykonalna wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od terminu płatności określonego w decyzji z dni 10 lutego 2023 r. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że nie wpłaciła pierwszej raty, ponieważ decyzję z dnia 5 kwietnia 2023 r. odebrała matka skarżącego, która zapomniała przekazać tę decyzję wnioskodawcy. O fakcie wydania decyzji z dnia 5 kwietnia 2023 r. wnioskodawca dowiedział się dopiero z decyzji z dnia 27 kwietnia 2023 r., uchylającej decyzję o rozłożeniu na raty nienależnie pobranego świadczenia. Decyzją z dnia 21 czerwca 2023 r. (nr ZP-P.8642.12.2023.DI) Wojewoda Dolnośląski (dalej: Wojewoda, organ drugiej instancji) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, przy czym w podstawie prawnej tej decyzji wskazał na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 162 § 1 pkt 2 i § 3 k.p.a. oraz art. 76 ust. 9a o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W jej uzasadnieniu Wojewoda przytoczył brzmienie art. 76 ust. 9a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w myśl którego, jeżeli zapłata odroczonej lub rozłożonej na raty należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie zostanie dokonana w terminie określonym w decyzji, o której mowa w ust. 9, pozostała do spłaty kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od terminu płatności określonego w decyzji, o której mowa w ust. 1. Nadto również, brzmienie art. 162 § 2 k.p.a., który stanowi o tym, że organ administracji publicznej, o którym mowa w § 1 (tj. który wydał decyzję w pierwszej instancji), uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. Nawiązując do stanu faktycznego sprawy organ drugiej instancji wskazał, że decyzję Starosty z dnia 5 kwietnia 2023 r., rozkładającą należność w kwocie 7.836,80 zł na 53 raty, płatnych do 20-tego dnia każdego miesiąca wydano z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, tj. pod warunkiem terminowego regulowania rat. Warunek wskazany w decyzji nie został spełniony przez odwołującego się, co musiało skutkować wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji Starosty z dnia 5 kwietnia 2023 r. Podany przez odwołującego się powód dla którego nie spełnił on warunku przewidzianego w w/w decyzji, nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji albowiem decyzję o rozłożeniu na raty doręczono w sposób prawidłowy dorosłemu domownikowi. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Wojewody z dnia 21 czerwca 2023 r. skarżący, wnosząc "o ponowne rozpatrzenie sprawy", powołał się na swoją sytuację materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych aniżeli podniesione w jej treści. W tym miejscu wypada przypomnieć, że po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), co do zasady (tj. z zastrzeżeniem art. 57a) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tytułem uwag wstępnych warto również odnotować, że stosownie do 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 27 kwietnia 2023 r., na mocy której ten ostatni organ orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia 5 kwietnia 2023 r. wydanej w przedmiocie rozłożenia skarżącemu na raty spłaty nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 7.836,80 zł. Jak wynika z treści decyzji z dnia 27 kwietnia 2023 r., w podstawie prawnej wydanego orzeczenia organ powołał się na art. 76 ust. 9a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz na art. 162 § 2 k.p.a. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że jeżeli zapłata odroczonej lub rozłożonej na raty należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie zostanie dokonana w terminie określonym w decyzji, o której mowa w ust. 9, pozostała do spłaty kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od terminu płatności określonego w decyzji, o której mowa w ust. 1. Co się tyczy drugiego z powołanych przepisów, to dla przejrzystości wywodów Sądu, należy na wstępie powołać pełne brzmienie art. 162 k.p.a. Wspomniany przepis ma treść następującą: § 1. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony; 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. § 2. Organ administracji publicznej, o którym mowa w § 1, uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. § 3. Organ stwierdza wygaśnięcie decyzji lub uchyla decyzję na podstawie przepisów § 1 i 2 w drodze decyzji. Co w sprawie ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia wydanego przez Sąd wyroku, organ pierwszej instancji w podstawie prawnej decyzji z dnia 27 kwietnia 2023 r. powołał się na art. 162 § 2 k.p.a. Uznał bowiem, że decyzja z dnia 5 kwietnia 2023 r., uwzględniająca wniosek strony w przedmiocie rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia wynikającego z decyzji z dnia 10 lutego 2023 r. "zawierała określoną czynność, którą strona była zobowiązana wykonać w określonym terminie tj.: wpłaty należy realizować do 20 dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy Powiatowego Urzędu Pracy w Dzierżoniowie. Natomiast w miesiącu kwietniu, nie została odnotowana wpłata na rachunku bankowym Powiatowego Urzędu Pracy [...]. Stanowisko organu pierwszej instancji podzielił Wojewoda, który w treści zaskarżonego aktu stwierdził, że decyzję Starosty z dnia 5 kwietnia 2023 r. rozkładającą należność w kwocie 7.836,80 zł na 53 raty (52 raty w wysokości 150,00 zł oraz ostatnia, 53-ta rata, w wysokości 36,80 zł) płatnych do 20-tego dnia każdego miesiąca wydano z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, tj. pod warunkiem terminowego regulowania rat. Warunek wskazany w tej decyzji nie został spełniony przez stronę, co musiało skutkować wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji Starosty z dnia 5 kwietnia 2023 r. Umknęło natomiast uwadze organów orzekających w sprawie, że decyzja rozkładająca na raty należność pieniężną ze wskazaniem obowiązku dopełnienia zapłaty rat w określonej wysokości i terminie nie jest decyzją, o której mowa w art. 162 § 2 k.p.a. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 29 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 699/14 (publik. Lex nr 1795967), zgodnie z którym obowiązek zapłaty należności w określonej wysokości i w ustalonych terminach jest obowiązkiem wynikającym z istoty decyzji ratalnej, nie jest zaś klauzulą dodatkową decyzji administracyjnej. Natomiast zastrzeżenie dopełnienia określonych czynności jest elementem dodatkowym decyzji, nie może wynikać z istoty wydawanej decyzji. Trzeba wskazać, że z każdej decyzji ratalnej wynika prawo, a zarazem i obowiązek terminowego regulowania rat określonych co do wysokości decyzją ratalną. Podkreślenia wymaga, że w sytuacji, gdy określone obowiązki wynikają z przepisów prawa, to nawet w wypadku zamieszczenia w decyzji informacji o ich treści, nie uzasadnia zastosowania trybu określonego w art. 162 § 2 k.p.a. Z powyższych względów należy stwierdzić, że obowiązek uregulowania zobowiązania ratalnego w odpowiedniej kwocie i terminie nie stanowi dopełnienia określonych czynności, o którym mowa w art. 162 § 2 k.p.a., lecz jest treścią rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty z dnia 27 kwietnia 2024 r. zostały wydane z naruszeniem art. 162 § 2 k.p.a. W decyzji o rozłożeniu na raty należności nie został bowiem zastrzeżony obowiązek dokonania określonych czynności w znaczeniu nadanym treścią art. 162 § 2 k.p.a, a w związku z tym nie było możliwe jej uchylenie na podstawie art. 162 § 2 k.p.a. Uzupełniając dotychczasowe uwagi należy zwrócić także uwagę, że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., podczas gdy przepis ten traktuje o innej przesłance niż art. 162 § 2 k.p.a., zaś zastosowanie tego przepisu skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia o wygaśnięciu decyzji. Warto w tym miejscu odnotować, że stanowisko Wojewody jest wewnętrznie sprzeczne nie tylko dlatego, że organ ten utrzymał w mocy decyzję o uchyleniu decyzji z dnia 5 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 162 § 2 k.p.a., powołując się w podstawie prawnej decyzji na art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a., ale również i z tego powodu, że treść uzasadnienia decyzji tego organu nie koresponduje z rozstrzygnięciem właściwym dla zastosowania 162 § 1 pkt 2 k.p.a. ("Warunek wskazany w decyzji nie został spełniony przez odwołującego się, co musiało skutkować wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji Starosty Dzierżoniowskiego z dnia 05.04.2023 r. [...]"). Zasadnie natomiast wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, że podnoszone przez stronę argumenty odnośnie do przyczyn niezapłacenia pierwszej raty (z uwagi na nieprzekazanie mu przez matkę decyzji o rozłożeniu należności na raty) pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organy związane są oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane są przeanalizować pozostałe przesłanki z art. 162 § 2 k.p.a., a następnie podjąć właściwe dla tej decyzji rozstrzygnięcie. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji wyroku.