II OZ 156/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 919/22 odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w . oraz D. K.-C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 marca 2022 r. nr 254/OPON/2022 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Uzasadnienie. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika oraz D. K.-C. (dalej: "skarżący"), wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 marca 2022 r., nr 254/OPON/2022, w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia dla [...] Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w P. (dalej: "inwestor") pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem, zbiornikiem na wody deszczowe, budowę wewnętrznej izolacji gazowej i wentylacji mechanicznej na terenie działki nr ewid. [...] obręb [...] w G., wraz z nadwieszeniem na terenie działek nr ewid. [...] i [...] obręb [...] w G. Wraz ze skargami złożyli wnioski m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w G. w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie podniosła m.in., że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu podniosła, że realizacja zaprojektowanego budynku stwarza poważne zagrożenie dla życia i zdrowia wszystkich okolicznych mieszkańców oraz wiąże się z dużym ryzykiem uszkodzenia mienia. Wskazała m.in. na konieczność odsunięcia planowanej inwestycji od granicy z działką sąsiednią. D. K.-C. w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wskazała również na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stwierdziła m.in., że dopuszczenie do realizacji spornej nieruchomości w niewielkiej odległości od granicy jej działki, może uniemożliwić jej wykorzystanie parterowej oficyny na cele mieszkalne. Skarżąca nabyła na wyłączną własność swoją nieruchomość z zamiarem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swoich oraz swojej rodziny. Lokalizacja tak ogromnego budynku w bezpośrednim sąsiedztwie jej działki może odebrać jej taką możliwość. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 919/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący nie powołali takich okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania. W takiej sytuacji trudno uznać, że w stosunku do skarżących zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sam fakt udzielenia pozwolenia na budowę nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji, gdyż wprawdzie decyzje dotyczące pozwolenia na budowę zmieniają stan rzeczy i mogą spowodować powstanie trudnych do odwrócenia skutków, jednakże skutki te należy szczegółowo wykazać oraz uzasadnić ich wystąpienie w stosunku do składającego wniosek. Nadto, inwestor ma prawo do realizacji budowy na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, mimo wniesienia skargi do sądu. Tym samym, to on ponosi ryzyko prowadzenia robót przed rozpoznaniem skargi, czy też skargi kasacyjnej. Prowadzenie prac przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, ponieważ kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego, w razie gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi zaskarżona decyzja zostanie uchylona, będzie obciążać właśnie jego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w G. zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 marca 2022r., nr 254/OPON/2022, podczas gdy zachodzą w niniejszej sprawie podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i spełnione są przesłanki, wynikające z ww. przepisu, a strona skarżąca powołała okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie wykonania ww. decyzji, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że przypadku braku wstrzymania zaskarżonej decyzji i rozpoczęcia robót przez inwestora skarżąca Wspólnota zostanie pozbawiona jedynej drogi spełniającej wymogi drogi pożarowej. W razie zaistnienia sytuacji zagrożenia zdrowia, życia lub mienia, np. wybuchu pożaru w budynku skarżącej Wspólnoty, brak będzie stosownego przejazdu dla pojazdów służb ratowniczych, co uniemożliwi podjęcie akcji ratunkowej i utrudni ewakuację. Ponadto, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez wykonanie zaskarżonej decyzji zachodzi także z uwagi na fakt, iż projekt inwestycji obejmuje zakazane zastosowanie w jednym budynku gazu płynnego i gazu z sieci gazowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Wskazany wyżej przepis zobowiązuje stronę do podania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez stronę. Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Rzeczą sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Wskazać także należy na prezentowane w orzecznictwie stanowisko wskazujące, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09). Sąd może wówczas sięgać do informacji wynikających z akt sprawy, nie może jednak zastępować strony w poszukiwaniu racji przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca Wspólnota nie wskazała przekonującej argumentacji popartej faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, nawiązującej do hipotezy art. 61 § 3 P.p.s.a., na poparcie swojego żądania. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji należy podzielić. Oceny co do braku podstaw objęcia decyzji o pozwoleniu na budowę nie zmienia także argumentacja zażalenia. Skarżąca nie podała bowiem takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o wystąpieniu którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Podnoszona przez skarżącą kwestia pozbawienia dostępu do drogi spełniającej wymogi drogi pożarowej, czy zastosowania w budynku sieci gazowej i gazu płynnego, nie mogła stanowić okoliczności uzasadniającej wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji. Na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji nie może oceniać legalności zaskarżonej decyzji. Podniesione w tym zakresie zarzuty zażalenia są zarzutami odnoszącymi się do zgodności zaskarżonej decyzji z prawem i jako takie nie mogły uzasadniać wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie można bowiem przyjąć, że tego rodzaju argumenty mogły w sposób skuteczny wstrzymać realizację inwestycji realizowanej na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, której legalności sąd administracyjny nie może oceniać na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania pozwolenia na budowę. Podkreślić trzeba, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że to inwestor realizując inwestycję na mocy ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w sytuacji, gdy decyzja ta jest przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, podejmuje ryzyko, iż w razie wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego zobowiązany będzie do wykonania nakazów organów nadzoru budowlanego mających na celu doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem a nawet do wykonania rozbiórki obiektu budowlanego. Okoliczności powyższe nie uzasadniają jednakże wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może bowiem sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony przemawiać mogą tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II OZ 643/16). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.