I SA/Lu 869/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. [...] w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty z zajęcia wierzytelności oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia P. B. (dalej jako: skarżący) uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] znak: [...], w sprawie określenia nieprzekazanej kwoty z zajęcia wierzytelności i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej M. B. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał zawiadomienie z [...] stycznia 2017 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, adresowane do skarżącego jako dłużnika zajętej wierzytelności. Zajęciem objęto wierzytelności M. B. wynikające z zawartych umów cywilnoprawnych. Zawiadomienie zawierało wezwanie do złożenia oświadczeń wskazanych w treści art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, ze zm.; dalej jako: u.p.e.a.). Pomimo odebrania zawiadomienia o zajęciu skarżący nie złożył do organu egzekucyjnego żadnej informacji w zakresie uznania wierzytelności bądź przeszkód w realizacji zajęcia. Kolejne zawiadomienie, obejmujące wierzytelności w postaci wpływów uzyskiwanych przez M. B. z działalności gospodarczej, organ egzekucyjny wystawił [...] stycznia 2017 r. Również i na nie skarżący nie zareagował. Pismem z [...] lutego 2017 r. skarżący został ponaglony o niezwłoczne nadesłanie odpowiedzi na zawiadomienie z [...] stycznia 2017 r. Mimo ponaglenia, skarżący nadal nie podjął żadnych działań, w związku z czym organ egzekucyjny pismem z [...] maja 2017 r. wezwał skarżącego jako dłużnika zajętej wierzytelności do złożenia wyjaśnień odnośnie nieudzielenia odpowiedzi na zawiadomienie z [...] stycznia 2017 r. i ponaglenie z [...] lutego 2017 r., jak również nieprzekazania na rachunek organu egzekucyjnego wskazanych kwot, zapłaconych M. B. za wystawione faktury, a przelanych na rachunki bankowe skarżącego. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący wyjaśnił, że kwoty wskazane w piśmie organu egzekucyjnego, a wpłacone na rachunek bankowy skarżącego stanowiły należności związane z jego wcześniejszym rozliczeniem z M. B. Oświadczył, że z tytułu otrzymanych przelewów nie powstało zobowiązanie wobec M. B. Nadmienił też, że informację o konieczności przekazywania rozliczeń z M. B. otrzymał na początku lutego 2017 r. Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego określił skarżącemu nieprzekazaną kwotę z zajęcia wierzytelności M. B. w wysokości [...] zł. W zażaleniu na to postanowienie skarżący złożonym wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania z uwagi na fakt, iż w dacie otrzymania postanowienia o zajęciu wierzytelności nie istniały jakiekolwiek zobowiązania wobec osoby, do której prowadzono egzekucję administracyjną. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ uznał za niezasadne zastrzeżenia skarżącego dotyczące prawidłowości doręczenia o zajęciu wierzytelności, bowiem zawiadomienie zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi, w miejscu zamieszkania skarżącego. Powołując się na ustalenia organu I instancji Dyrektor wymienił cały szereg kwot objętych przedmiotowym zajęciem egzekucyjnym, które nie zostały przekazane organowi egzekucyjnemu, a wpłynęły na rachunki bankowe skarżącego, zarówno w okresie od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, jak i w okresach wcześniejszych. W oparciu te ustalenia organ I instancji uznał, że skarżący, jako dłużnik zajętej wierzytelności, bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej kwoty i postanowieniem z [...] określił nieprzekazaną kwotę z tytułu zajętych wierzytelności. Podstawą postanowienia organu I instancji był art. 71a § 9 u.p.e.a. Jednakże, jak zwrócił uwagę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, organ egzekucyjny nie przeprowadził kontroli, o której mowa w powoływanym przepisie, pomimo że w piśmie z [...] maja 2017 r. oświadczył, iż z tytułu otrzymanych przelewów nie powstało zobowiązanie wobec M. B. Według skarżącego, należności wpłacone na jego rachunek bankowy związane były z jego wcześniejszym rozliczeniem ze zobowiązaną. Brak przeprowadzenia u skarżącego, jako dłużnika zajętej wierzytelności, czynności kontrolnych uniemożliwia ustosunkowanie się do jego oświadczenia zawartego w piśmie z [...] maja 2017 r., jak też nie daje podstaw do stwierdzenia, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności lub jej części. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wydając postanowienie z [...] o określeniu nieprzekazanej kwoty z tytułu zajętych wierzytelności bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym czynności kontrolnych u dłużnika zajętej wierzytelności organ I instancji naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W skardze do sądu administracyjnego P. B. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] i umorzenie postępowania, z uwagi na fakt, że w dacie otrzymania postanowienia o zajęciu wierzytelności nie istniały jakiekolwiek zobowiązania wobec osoby, do której prowadzono egzekucję administracyjną. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wobec braku zobowiązań związanych z rozliczeniami z M. B., uznał doręczone wezwanie jako bezprzedmiotowe. W jego ocenie wyliczenia zobowiązań przedstawione w postanowieniu organu podatkowego nie mają nic wspólnego ze stanem faktycznym. Skarżący nie wie nic o źródle pochodzenia wiedzy o obrotach na jego rachunku bankowym. Wniósł również o prześledzenie przesyłki z postanowieniem o zajęciu wierzytelności i jego brakiem wiedzy o zajęciu wierzytelności M. B. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Rozpoznawana sprawa dotyczy wydanego na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. postanowienia określającego dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej kwoty z zajętej wierzytelności. Dla pełnego zobrazowania skarżącemu istoty sprawy należy wyjaśnić procedurę, w jakiej tego rodzaju postanowienie zostaje wydane. U jej podstaw leży czynność zajęcia wierzytelności pieniężnej innej niż wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę, świadczeń emerytalnych i rentowych, renty socjalnej oraz rachunku bankowego, której mechanizm opisuje art. 89 u.p.e.a. Zajęcie tego rodzaju wierzytelności następuje poprzez przesłanie przez organ egzekucyjny do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej. Przesyłając takie zawiadomienie organ egzekucyjny jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności zasadniczo jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wspomnianego zawiadomienia o zajęciu. Tym niemniej, w odniesieniu do wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, zajęcie dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności towarzyszą dodatkowe czynności organu egzekucyjnego, nakładające na dłużnika zajętej wierzytelności określone obowiązki. Dłużnik jest zobowiązany (na wezwanie organu egzekucyjnego towarzyszące przesłaniu zawiadomieniu o zajęciu) do złożenia szeregu oświadczeń (w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia): (1) czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego; (2) czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania; (3) w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Oświadczenia te mają na celu wyjaśnienie stanu wierzytelności – w szczególności, czy jest ona sporna, czy niesporna między dłużnikiem a wierzycielem (będącym zobowiązanym podlegającym egzekucji administracyjnej), a także czy ewentualnie toczą się spory prawne dotyczące tej wierzytelności. Ponadto, przesyłając zawiadomienie o zajęciu, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem, a także – w razie potrzeby – doręcza zobowiązanemu (wierzycielowi zajętej wierzytelności) odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także – odpis wniosku złożonego przez organ egzekucyjny do księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, jeżeli zajęta wierzytelność jest zabezpieczona przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. W rozpoznawanej sprawie u podstaw działań organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego), prowadzącego egzekucję administracyjną wobec M. B., leżało ustalenie (poczynione w trybie pozyskiwania informacji od banku na podstawie art. 36 u.p.e.a.), że na konto bankowe skarżącego wpływały kwoty stanowiące należności kontrahentów M. B. związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Na tej podstawie organ egzekucyjny uznał, że skarżący jest dłużnikiem M. B. zobowiązanym do przekazania jej kwot, które wpłynęły na konto. Ustalenia te stały się podstawą dokonania czynności zajęcia wierzytelności. Zarówno zawiadomienia o zajęciu, jak i ponaglenie oraz wezwania dłużnika zajętej wierzytelności do złożenia wyjaśnień były doręczane prawidłowo, bowiem odbierał je bądź sam skarżący, bądź dorosły domownik. Brak reakcji ze strony skarżącego na kierowane do niego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności (wraz z towarzyszącymi im wezwaniami do złożenia stosownych oświadczeń, zgodnie z art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a), został uznany przez organ egzekucyjny za bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania organowi zajętej wierzytelności. W konsekwencji organ wydał postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. W ocenie Sądu, rozpoznający zażalenie na to postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zakwestionował ten element działania organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Trafna jest argumentacja Dyrektora, wskazującego, że w świetle art. 71a u.p.e.a., postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty z zajętej wierzytelności musi być poprzedzone dokonaniem czynności kontrolnych. Taki wymóg jednoznacznie wynika z § 9 analizowanego przepisu, w którym wyraźnie mowa o tym, że postanowienie wydaje się wówczas, gdy w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W badanej sprawie przeprowadzenie takiej kontroli było uzasadnione tym bardziej, że skarżący, jako dłużnik zajętej wierzytelności, oświadczył w odpowiedzi na wezwanie organu z [...] maja 2017 r., że należności, które wpłynęły na jego konto, związane były z jego wcześniejszym rozliczeniem z M. B. (pismo z [...] maja 2017 r.). Trafne jest stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że brak przeprowadzenia czynności kontrolnych, zgodnie z art. 71a u.p.e.a., uniemożliwia weryfikację tego oświadczenia dłużnika. Natomiast bez weryfikacji oświadczenia dłużnika nie sposób skutecznie wykazać, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności lub jej części. Skoro dłużnik przedstawia argumenty przeciwko przekazaniu kwot, należy te argumenty zweryfikować pod kątem tego, czy mogą stanowić podstawę odmowy przekazania zajętej wierzytelności lub jej części. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko Dyrektora, że obowiązek wyjaśnienia tych okoliczności uzasadnia również odpowiednie stosowanie w postepowaniu egzekucyjnym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Podniesione w skardze zarzuty są w ocenie Sądu nieuzasadnione. Skarżący kwestionuje zasadniczo korzystne dla niego postanowienie kasacyjne Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, bowiem wywodzi, że brak było w ogóle podstaw do zajęcia wierzytelności, skoro nie istniały żadne jego zobowiązania względem M. B. Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić, skoro organ egzekucyjny wykazał, że na konto bankowe skarżącego wpływały kwoty stanowiące należności kontrahentów M. B. związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Daje to podstawy do twierdzenia, że skarżący jest zobowiązany do przekazania tych kwot M. B., natomiast konieczne jest przeprowadzenie czynności kontrolnych w celu weryfikacji twierdzeń skarżącego, że należności, które wpłynęły na jego konto, związane były z jego wcześniejszym rozliczeniem z M. B. Bezpodstawne w tej sytuacji są argumenty skarżącego, że wyliczenia zobowiązań przedstawione w postanowieniu organu są niezgodne ze stanem faktycznym. Argumentom tym przeczą dokumenty bankowe znajdujące się w aktach sprawy. Źródłem wiedzy organu egzekucyjnego o obrotach na rachunku bankowym skarżącego są informacje pozyskane od banku na podstawie art. 36 u.p.e.a. Jak już wyżej wskazano, doręczanie korespondencji związanej z czynnościami egzekucyjnymi wobec skarżącego jako dłużnika zajętej wierzytelności odbywało się zgodnie z przepisami, bezzasadne są zatem argumenty skarżącego o braku wiedzy co do zajęcia wierzytelności. Niezależnie od zarzutów skargi Sąd nie dostrzegł żadnych błędów prawnych w działaniach organu, które wpływałyby na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) sąd oddalił skargę.