I GSK 1463/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1559/21 w sprawie ze skargi R. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2020 r. nr 290000/71/636905/2020-RDZ-ODW w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA), wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1559/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. T. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) z 9 grudnia 2020 r. nr 290000/71/636905/2020-RDZ-ODW w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 lipca 2020 r, , nr 290000/71/485032/2020/RDZ/3. Powyżej opisany wyrok skargą kasacyjną zaskarżył organ, i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcia skargi poprzez jej oddalenie oraz zasądzenia od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 79a § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a. ) poprzez błędne przyjęcie przez WSA, że w toku postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. a 2023 r. poz. 1327; dalej: ustawa COVID-19) w sprawie o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek od kwietnia do maja 2020 r. organ dokonał błędnej wykładni art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 oraz naruszył wymienione przepisy k.p.a., bowiem zaniechał ustalenia jaki był stan osób zgłoszonych do ubezpieczenia przez skarżącego na 31 marca i 30 kwietnia 2020 r., 2. przepisów prawa materialnego: a) art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący na dzień złożenia wniosku prowadził działalność gospodarczą uprawniającą go do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od kwietnia do maja 2020 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowany został pogląd, że w sytuacji podniesienia w skardze kasacyjnej naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności NSA winien odnieść się do naruszenia przepisów postępowania, bo dopiero po skontrolowaniu prawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego można dokonać kontroli zastosowania prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie ocenę sformułowanych zarzutów w skardze kasacyjnej należy jednak rozpocząć od odniesienia się do zarzutów naruszenia prawa materialnego (art. 31 zo ust.1 ustawy COVID-19) albowiem prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego przesądza o zakresie niezbędnego postępowania dowodowego. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 poprzez błędną wykładnię, to jednak w istocie opis tego zarzutu sprowadza się do kwestionowania ustaleń faktycznych. Opis ten nie wskazuje, w jaki sposób dokonano błędnej wykładni przepisu, ani też jak należało prawidłowo wyłożyć ten przepis. Brak jest w skardze kasacyjnej (w opisie zarzutu) polemiki, co do wykładni przepisów dokonanej przez WSA. Natomiast uzasadnienie skargi kasacyjnej pozwala NSA odniesienie się do tego zarzutu, gdyż dopiero w części motywacyjnej skarżący kasacyjnie przedstawił prawidłową- według niego- wykładnię art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19. Wykładnia przedstawiona przez organ nie jest prawidłowa. Zgodnie z art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 maja 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020r. i na dzień 29 lutego 2020r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020r. do dnia 29 lutego 2020r. i na dzień 31 marca 2020r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 marca 2020r. i na dzień 30 kwietnia 2020r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Trafnie zauważono w orzecznictwie NSA ( wyrok NSA z 26 stycznia 2020r., sygn. akt I GSK 1161/21), że konstrukcja omawianego przepisu jest złożona i można z niego wyinterpretować normę prawną właściwą dla danego okresu i w deklaracji rozliczeniowej za ten okres. Prawidłowa wykładnia zaprezentowana przez WSA, dokonana w oparciu o literalne brzmienie przepisu wsparta wykładnią systemową pozwala przyjąć, że zwolnienie z obowiązku uiszczenia składek będzie przysługiwało: 1. za marzec 2020r. – jeżeli płatnik był zgłoszony przed dniem 1 lutego 2020r. i na dzień 29 lutego 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych nie mniej niż 10 ubezpieczonych; 2. za kwiecień 2020r. – jeżeli płatnik był zgłoszony w okresie od dnia 1 lutego 2020r. do dnia 29 lutego 2020r. i na dzień 31 marca 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych; 3. za maj 2020r. – jeżeli płatnik był zgłoszony w okresie od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 marca 2020r. i na dzień 30 kwietnia 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych nie mniej niż 10 pracowników. Skoro wykładnia art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 dokonana przez WSA jest prawidłowa, to w konsekwencji prawidłowe są również uwagi, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co do niedostatków przeprowadzonego postępowania. Jak już wspomniano prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego determinuje zakres postępowania. Trafne są wskazania WSA, że organ wskutek wadliwej wykładni art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 nie ustalił, jaki był stan osób zgłoszonych do ubezpieczenia przez skarżącego na 31 marca i 30 kwietnia 2020 r. WSA należycie wykazał, że w postępowaniu doszło do naruszenia wymienionych w uzasadnieniu wyroku przepisów k.p.a. Mając na uwadze powyższe NSA stwierdza, że nie są uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej. NSA oddalił skargę kasacyjną (art. 184 p.p.s.a.).