III SAB/Łd 198/23

SENTENCJA Dnia 14 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić na rzecz skarżącego M. O. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 7 września 2023 roku, pod pozycją 3411. UZASADNIENIE M. O., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. 19 kwietnia 2023 r. M O złożył do Wojewody Łódzkiego wniosek z dnia 14 kwietnia 2023 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Cudzoziemiec jako przesłankę pobytu wskazał wykonywanie pracy. Do wniosku załączono pełnomocnictwo dla r. pr. D K, udzielone przez wnioskodawcę, wraz ze stosowną opłatą. 19 kwietnia 2023 r. pełnomocnik cudzoziemca wniósł ponaglenie na działanie organu I instancji, do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając Wojewodzie Łódzkiemu dopuszczenie się niezałatwienia sprawy w terminie. Wprawdzie w nagłówku tego pisma pełnomocnik strony skarżącej powołał numer sprawy dotyczący poprzedniego wniosku M O w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce (SO-III.6151.11880.2022 - sprawa zakończona pozostawieniem wniosku bez rozpoznania), niemniej jednak w jego treści wyraźnie wskazał na wniosek cudzoziemca złożony w dniu 19 kwietnia 2023 r. 28 czerwca 2023 r. Wojewoda Łódzki, za pośrednictwem platformy ePUAP zawiadomił pełnomocnika cudzoziemca o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. 11 września 2023 r. skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność w zakresie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Pomimo, iż ponownie w nagłówki skargi pełnomocni skarżącego powołał numer sprawy dotyczący poprzedniego wniosku M O w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce (SO-III.6151.11880.2022), to jednak w jego treści wyraźnie wskazał na wniosek cudzoziemca złożony w dniu 19 kwietnia 2023 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i wniósł o: 1. zobowiązanie Wojewody Łódzkiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; 2. przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewoda wyjaśnił, że zobligowany jest do procedowania złożonych wniosków zgodnie z kolejnością wpływu do czego zobowiązują organ zasady ogólne k.p.a., m.in. wynikające z treści art. 8 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu działania przez Wojewodę Łódzkiego z rażącym naruszeniem prawa organ ten wskazał, że nie ma podstaw do uznania, iż w toku prowadzonych czynności działał on z rażącym naruszeniem prawa. Organ podniósł, że termin załatwienia sprawy nie wynika ani ze złej woli organu, ani z lekceważenia skarżącego, ale z ilości procedowanych spraw. Wojewoda wskazał również, iż 28 stycznia 2023 r. wszedł w życie przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 103), który stanowi, że "w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących [...] udzielenia cudzoziemcowi [...] zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres". W szczególności organ zwrócił uwagę na art. 100d ust. 3 ww. ustawy, który stanowi, że "W okresie, o którym mowa w ust. 1 [...] przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się", zastępując tym samym art. 100c ust. 1 ww. ustawy (tekst jedn. Dz.U. 2022 r., poz. 583). Dalej, odnosząc się do sformułowanych przez cudzoziemca roszczeń pieniężnych, organ uznał je za bezzasadne. Z uwagi na powyższe, zdaniem organu przytoczone przez stronę naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 oraz art. 36 k.p.a. należy uznać za bezzasadne. Nadto, za bezzasadne organ uznał również roszczenia pieniężne skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Z kolei 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W świetle powyższego uprzednie wniesienie ponaglenia jest przesłanką dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W ocenie sądu w niniejszej sprawie warunek wyczerpania trybu wniesienia skargi nie został spełniony w sposób prawidłowy. Podkreślić trzeba, że konsekwencją zakwalifikowania przez ustawę procesową ponaglenia jako środka zaskarżenia musi być uznanie, że skuteczność dopełnienia tej czynności procesowej podlega ocenie dokonywanej przez pryzmat przepisów prawa regulujących tę instytucję. Uprawnienie procesowe istnieje bowiem zawsze w kształcie nadanym mu przez przepisy prawa i musi być realizowane w określonych warunkach procesowych. Zastosowanie danego środka zaskarżenia (środka prawnego) nie może być rozważane poza formami postępowania, gdyż byłoby to zasadniczo sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, która tylko z czynnościami dokonanymi w prawem przewidzianym trybie łączy zaistnienie określonych skutków prawnych (zob. postanowienie NSA z dnia 2 września 2020 r., II OSK 3732/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu prowadzącego postępowanie, jest uprzednie wniesienie ponaglenia w sposób respektujący unormowanie k.p.a., a więc po upływie terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji, określonego w art. 35 k.p.a. albo przepisach szczególnych. W tym kontekście istotny jest czas, jaki upłynął od dnia wniesienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, do dnia wniesienia ponaglenia. Ponaglenie służy bowiem, w pierwszej kolejności, zasygnalizowaniu organowi niezadowolenia strony postępowania z czasu trwania postępowania, a dopiero potem stanowi warunek konieczny dla wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Organ powinien mieć zatem realną możliwość reakcji na ten środek. Tym samym więc nie może być wątpliwości, iż wniesienie ponaglenia tego samego dnia, co wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, odbiera tę możliwość organowi. Powyższa konstatacja ma istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności wniesienia skargi poprzedzonej takim ponagleniem. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że 19 kwietnia 2023 r. do Wojewody Łódzkiego wpłynął wniosek skarżącego datowany na dzień 14 kwietnia 2023 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Tego samego dnia, tj. 19 kwietnia 2023 r., cudzoziemiec złożył również ponaglenie. Zdaniem sądu, skierowanie ponaglenia równocześnie z wniesieniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, nie może być uznane za wykorzystanie przez stronę skarżącą środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. Dopuszczenie takiej możliwości czyniłoby przepis art. 37 k.p.a. zupełnie niecelowym, postępowanie zaś prowadzone w związku z wniesieniem ponaglenia iluzorycznym i pozbawionym sensu. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z uwagi na powyżej wskazaną argumentację, sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania sąd rozstrzygnął na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. a.kr