III OZ 548/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S.A. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 311/23 przywracające termin do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 28 lutego 2023 r., nr SKO/41/OŚ-37/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. oddalić wniosek K. K. o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Postanowieniem z 25 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 311/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." przywrócił K. K. termin do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 28 lutego 2023 r., nr SKO/41/OŚ-37/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że termin do wniesienia skargi upłynął 17 kwietnia 2023 r., a skarga została złożona 5 maja 2023 r. W dniach 12-14 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej przebywał w szpitalu z rozpoznaniem ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, gdzie został poddany zabiegowi chirurgicznemu. W okresie od 12 do 28 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej był niezdolny do pracy, na dowód czego dołączył do skargi odpisy karty szpitalnej i zaświadczenia lekarskiego. W takim stanie rzeczy Sąd uznał, że okoliczności wskazane we wniosku uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zdaniem WSA we Wrocławiu nie można uznać za uchybienie należytej staranności zwlekanie z wniesieniem skargi do ostatniego dnia terminu. Jeśli zdarzenie uniemożliwiające dochowanie terminu nastąpiło w ostatnim dniu biegu terminu, musi być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu i nie można czynić stronie zarzutu, że mogła czy powinna była czynności tej dokonać wcześniej. Zażalenie na to postanowienie złożyła P. S.A. z siedzibą w P., dalej zwana "spółką", zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 87 § 1 i art. 88 p.p.s.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na braku odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sytuacji, gdy skarżąca złożyła ten wniosek z uchybieniem 7-dniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe zastosowanie tych przepisów doprowadziłoby do odrzucenia wniosku. 2. art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na bezpodstawnym przywróceniu skarżącej terminu do wniesienia skargi, na skutek błędnego przyjęcia przez WSA, że skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, podczas gdy niedokonanie przez skarżącą czynności w terminie było przez nią zawinione, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe zastosowanie tych przepisów doprowadziłoby do odmowy przywrócenia terminu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty spółka wniosła o uchylenie postanowienia w całości i odrzucenie wniosku, ewentualnie uchylenie postanowienia i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Ponadto wniosła o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie skarżąca wniosła o jego oddalenie oraz o zasądzenie od SKO w Jeleniej Górze oraz od spółki kosztów postępowania zażaleniowego, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie z 20 września 2023 r. spółka podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie prawidłowo Sąd I instancji przywrócił termin do wniesienia skargi. Nietrafne są zarzuty zażalenia o przekroczeniu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku, jak i o bezpodstawnym przywróceniu skarżącej terminu do wniesienia skargi. Odnosząc się do pierwszej kwestii, stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sankcją za niedochowanie tego terminu jest odrzucenie wniosku (art. 88 p.p.s.a.). W orzecznictwie wskazuje się, że przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w powołanym wyżej przepisie ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie (postanowienie NSA z 9 lipca 2014 r., II GZ 337/14, LEX nr 1495211). W postanowieniu z 28 czerwca 2019 r., I OZ 609/19, Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wskazał, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych przez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu - co do treści lub formy, wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2017 r. sygn. akt II OZ 1400/17, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt V CZ 29/06). Odnosząc te rozważania do okoliczności sprawy trzeba wskazać, że ze złożonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA (k. 11) wynika, że niezdolność do pracy pełnomocnika skarżącej ustała dopiero 28 kwietnia 2023 r. Dokument ten, stanowiący dokument urzędowy, w żaden sposób nie został podważony przez wnoszącą zażalenie spółkę. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, iż wniosek o przywrócenie terminu złożony 5 maja 2023 r. został wniesiony po terminie. Po drugie, spółka nie ma racji, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z art. 86 § 1 p.p.s.a. wynika, że przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest brak winy w uchybieniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, żeby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie przez stronę terminowi nie nastąpiło z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy (postanowienie NSA z 10 stycznia 2023 r., III OZ 757/22, LEX nr 3477590). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu spółki, iż nie może być uznane za działanie podjęte z należytą starannością zwlekanie przez pełnomocnika skarżącej z wniesieniem skargi do ostatnich sześciu dni biegnącego terminu (licząc od 12 kwietnia 2023 r. do 17 kwietnia 2023 r.), w którym jej wywiedzenie było dopuszczalne. Nieracjonalne jawi się wymaganie, nawet od profesjonalnego pełnomocnika, przewidzenia wystąpienia nagłej choroby w trakcie biegu terminu do wniesienia pisma procesowego. Niedochowaniem należytej staranności niewątpliwie byłoby niezłożenie skargi w sytuacji, w której okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu (np. nagła choroba) zakończyły się przed upływem terminu do wniesienia skargi. W rozpatrywanej sprawie w ostatnim dniu terminu pełnomocnik skarżącej co prawda opuścił szpital, lecz do 28 kwietnia 2023 r. pozostawał niezdolny do pracy. W takim stanie rzeczy prawidłowo Sąd I instancji uznał, że nie można czynić stronie zarzutu, że mogła czy powinna była wnieść skargę wcześniej, gdyż przyjęcie innego stanowiska de facto doprowadziłoby do skrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej. NSA w składzie orzekającym podziela pogląd zawarty w postanowieniu NSA z 18 stycznia 2023 r., III OZ 806/22 (LEX nr 3499833), iż każdy spośród trzydziestu dni przewidzianych przez ustawodawcę do wniesienia skargi jest "pełnoprawnym" dniem, w którym można dopełnić skutecznie tej czynności procesowej. W konsekwencji nie można z góry zakładać, że podmiot, który planuje dokonać takiej czynności w ostatnim dniu terminu cechuje brak staranności w działaniu czy też, że można mu przypisać jakiekolwiek zaniedbanie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.