III OZ 566/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.A. na zarządzenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 780/20 o pozostawieniu pisma bez rozpoznania w sprawie z ze skargi J.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 3 sierpnia 2020 r., nr KO.411.1174.2020 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Bd 780/20, pozostawił bez rozpoznania pismo J.A. z dnia 24 lutego 2022 r., bez rozpoznania. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że wyrokiem z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 780/20, WSA w Bydgoszczy oddalił skargę J.A. na decyzję SKO [...] z 3 sierpnia 2020 r. w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Następnie, postanowieniem z dnia 2 czerwca 2021 r. starszy referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia dla niej adwokata z urzędu. Pełnomocnik skarżącej złożył w Sądzie w dniu 7 października 2021 r. opinię o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku. W dniu 24 lutego 2022 r. skarżąca, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, złożyła pismo, które zostało potraktowane jako skarga kasacyjna. W związku z tym, postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r. WSA w Bydgoszczy odrzucił wniesioną osobiście przez skarżącą skargę kasacyjną. Na skutek wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 października 2022 r., III OZ 615/22, uchylił to postanowienie. NSA wskazał, że pismo skarżącej, które Sąd uznał za skargę kasacyjną, nie posiada cech, które pozwalałyby na taką jego kwalifikację. Sytuację, w której pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, reguluje art. 49 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Przepis ten przewiduje rygor pozostawienia pisma bez rozpoznania. Skoro pismo skarżącej nie stanowi skargi kasacyjnej i nie może być za taką uznane, to, w ocenie NSA, postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej należało uznać za nieprawidłowe i naruszające art. 178 P.p.s.a. Mając powyższe zalecenia na uwadze, WSA w Bydgoszczy, zarządzeniem z dnia 16 listopada 2022 r., zobowiązał pełnomocnika skarżącej do wskazania, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania, jaki charakter ma pismo skarżącej z dnia 24 lutego 2022 r. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej wskazał, by pismo skarżącej zostało uznane jako jej osobista skarga kasacyjna. Dlatego też postanowieniem z dnia 16 grudnia 2022 r. WSA w Bydgoszczy ponownie odrzucił skargę kasacyjną. Na skutek zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 marca 2023 r., III OZ 122/23 uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 października 2022 r., III OZ 615/22, wyjaśnił, w jakim trybie powinno zostać rozpoznane pismo niestanowiące skargi kasacyjnej, któremu nie można nadać biegu z uwagi na nieusunięcie braków formalnych. WSA w Bydgoszczy, ponownie rozpoznając sprawę, zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2023 r., wydanym na podstawie art. 49 § 1 i § 2 P.p.s.a., pozostawił pismo skarżącej z dnia 24 lutego 2022 r. bez rozpoznania. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa przewiduje inaczej. Ustawa nie przewiduje natomiast rygoru uznania pisma za skargę kasacyjną. Skoro skarżąca nie uzupełniła, na wezwanie Sądu, braków formalnych pisma z dnia 24 lutego 2022 r., to pismo to winno być pozostawione się bez rozpoznania. Z powyższym zarządzeniem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła naruszenie art. 6 P.p.s.a. przez brak dostatecznego pouczenia strony co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej podniósł, że z charakteru pism skarżącej wynika, iż ma ona problemy ze zrozumieniem fundamentalnych instytucji prawnych. Z tego twierdzenia można wnosić, że skarżąca wymaga szczególnego pouczenia o sposobie ustanowienia pełnomocnika (wniesienia skargi kasacyjnej). Pozostawienie pisma skarżącej bez rozpoznania zamyka jej drogę odwoławczą od wyroku, z którym skarżąca się nie zgadza. Skarżąca niewystarczająco została pouczona, że w przypadku sporządzenia przez pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, ponownie rozpoczyna bieg termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Niezbędne jest jednak ustanowienie pełnomocnika z wyboru i wniesienie skargi kasacyjnej za jego pośrednictwem. Dla skarżącej, która jest osobą w podeszłym wieku, przesłanki formalne wniesienia skargi kasacyjnej wynikające z przepisów P.p.s.a. nie są proste. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie uznaje za własne rozważania zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2023 r., III OZ 122/23, w którym Sąd ten wskazał, że: "jak prawomocnie przesądził Sąd kasacyjny w postanowieniu z dnia 7 października 2022 r., III OZ 615/22 – skarżąca została prawidłowo pouczona o treści art. 177 § 4 P.p.s.a., a także o konieczności ustanowienia zawodowego pełnomocnika we własnym zakresie celem prawidłowego sporządzenia skargi kasacyjnej. O powyższej regulacji oraz o skutkach złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej mógł i powinien pouczyć skarżącą w sposób szczególny ustanowiony dla niej w sprawie pełnomocnik z urzędu. W takim stanie rzeczy, NSA w składzie orzekającym, nie znajduje podstaw do przyjęcia, iż skarżąca niewystarczająco została pouczona, że w przypadku sporządzenia przez pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, ponownie rozpoczyna bieg termin do wniesienia skargi kasacyjnej". Skoro skarżącej został przyznany pełnomocnik z urzędu, to on, a nie Sąd w trybie art. 6 P.p.s.a., powinien udzielić skarżącej wszelkich pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Z art. 6 P.p.s.a. wprost wynika, że takie pouczenia Sąd udziela jedynie osobom działającym osobiście bez pomocy profesjonalnych pełnomocników. W niniejszej sprawie skarżąca nie działała samodzielnie, lecz przez ustanowionego dla niej pełnomocnika, który powinien w ramach pomocy prawnej udzielić jej potrzebnej i zrozumiałej dla niej porady prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie pozostawił pismo skarżącej z dnia 24 lutego 2022 r. bez rozpoznania. Treść tego pisma była nieczytelna i niejednoznaczna. Dlatego też prawidłowo zarządzeniem z dnia 16 listopada 2022 r. sędzia wezwał pełnomocnika skarżącej do jego sprecyzowania, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Pełnomocnik skarżącej wnosił o uznanie go za skargę kasacyjną, jednak WSA w Bydgoszczy związany oceną prawną wyrażoną we wcześniejszych postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w niniejszej sprawie, nie mógł potraktować pisma z dnia 24 lutego 2022 r. jako skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że skoro pełnomocnik skarżącej nie sprecyzował jaki charakter ma sporne pismo skarżącej, to należało, na podstawie art. 49 § 2 P.p.s.a. pozostawić je bez rozpoznania. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.