I FZ 262/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Izabela Najda-Ossowska, , po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. Sp. z o.o. w P. (dawniej: C. Sp. z o.o. w P.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 480/23 w zakresie odmowy wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w P. (dawniej: C. Sp. z o.o. w P.) na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 27 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2018 r. oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 9 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 480/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił S. Sp. z o.o. w P. (dawniej: C. sp. z o.o. w P.) (dalej: Spółka/Skarżąca) wtrzymania wykonania decyzji Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu (dalej: Organ) z 27 czerwca 2023 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2018 r. W pisemnych motywach uzasadnienia wyżej wskazanego postanowienia Sąd stwierdził, że nie uwzględnił wniosku Skarżącej, ponieważ po przeanalizowaniu dokumentów jak i jej argumentacji doszedł do przekonania, że nie wykazała w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W związku z powyższym, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jej oczekiwaniami. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec Spółki toczy się postępowanie o ogłoszenie upadłości, co oznacza, że Spółka nie generuje zysków, a utrzymanie jej bytu prawnego zmierza do realizacji upadłości i podejmuje w tym zakresie czynności prawne, które w konsekwencji będą skutkować jedynie maksymalnym zaspokojeniem wierzycieli. W ocenie Sądu w tym stanie sprawy, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby doprowadzić do nieuzasadnionego pozbawienia Skarbu Państwa, prawa do dochodzenia swych roszczeń. Skoro jednak Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, to oznacza, że sama dostrzega brak możliwości spłacania zobowiązań, nie ma możliwości zapłaty także spornego podatku. Trudno w takiej sytuacji twierdzić o wystąpieniu przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) skoro w ocenie samej Spółki już zachodzą podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie w którym argumentowała, że "kwestionowanie przez Sąd wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. nie znajduje logicznego uzasadnienia w zebranym w sprawie materialne dowodowym, zaprzeczając jednocześnie zasadom doświadczenia życiowego." "Motywem odmowy uwzględnienia wniosku Strony nie był rzekomy brak spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., ale wyłącznie błędne przekonanie Sądu o skutkach wynikających z faktu złożenia przez Stronę wniosku o ogłoszenie upadłości. W realiach niniejszej sprawy Skarżąca uprawdopodobniła, że może dojść do jej upadłości. Upadłość Spółki bezspornie wypełnia natomiast obie analizowane przesłanki, których źródłem jest art. 61 § 3 P.p.s.a. Sytuacja ta uzasadnienia zatem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji." W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczeniu o wstrzymaniu wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). Z kolei art. 61 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Znaczna szkoda w rozumieniu wyżej przywołanego przepisu to taka, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12 wszystkie powołane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudne do odwrócenia skutki to takie (prawne lub faktyczne), które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 110/10). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim zgodzić się należało z Sadem pierwszej instancji, że argumentacja Skarżącej sprowadzała się do stwierdzenia, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie zobowiązania podatkowego, a jej ściągniecie doprowadzi do likwidacji spółki i wyzbycie się resztek składników majątkowych choć we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że nie posiada środków trwałych, ani majątku. Ponadto jak wynika z treści sprzeciwu Skarżąca wskazała, że od września 2023 r. nie zatrudnia pracowników. Słusznie zatem wskazał Sąd pierwszej instancji, że skutki w postaci złej sytuacji finansowej, straty, braki przychodów i środków do prowadzenia działalności, problemy z regulowaniem zobowiązań w rzeczywistości już wystąpiły i to bez wykonania zaskarżonej decyzji. Nie można zatem jednoznacznie przyjąć, że jej wykonanie spowoduje dla Spółki tak daleko idące skutki jak zagrożenie jej funkcjonowania jako podmiotu gospodarczego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego potrzeba wstrzymania zaskarżonej decyzji istniałaby np. w sytuacji gdyby Spółka w wyniku wykonania decyzji byłaby zmuszona do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej i zwolnienia pracowników. Okolicznością uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest również fakt złożenia przez Spółkę wniosku o ogłoszenie upadłości jak i ewentualna egzekucja majątku przed postawieniem spółki w stan upadłości. Twierdzeniom Skarżącej przeczy charakter postępowania upadłościowego, którego głównym celem jest zaspokojenie roszczeń wierzycieli. Należy wskazać na brzmienie art. 146 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2344 z późn. zm., dalej: u.p.u). Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, iż postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Art. 146 ust. 3 u.p.u. wskazuje z kolei, że po dniu ogłoszenia upadłości niedopuszczalne jest skierowanie egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu lub zarządzenia zabezpieczenia na majątku upadłego, z wyjątkiem zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych oraz roszczeń o rentę z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz o zamianę uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę. Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że z dniem ogłoszenia upadłości wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenie zabezpieczenia roszczenia na majątku upadłego jest niedopuszczalne, a z dniem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości postępowania egzekucyjne i zabezpieczające ulegają umorzeniu z mocy prawa. Zakaz egzekucji ma zatem charakter generalny i odnosi się zarówno do wierzytelności podlegających zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym, jak i zobowiązań będących długami masy upadłości. W analizowanej sprawie nie można zatem mówić nawet o hipotetycznej możliwości wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaskarżona decyzja wymiarowa w podatku od towarów i usług mogłaby być bowiem wykonana jedynie poprzez wyegzekwowanie zapłaty podatku na rzecz Skarbu Państwa. W stanie upadłości likwidacyjnej Spółki, wykonanie zaskarżonej decyzji nie byłoby jednak w ogóle możliwe, ponieważ egzekucja nie może być prowadzona. Nie przemawia również za wstrzymaniem wykonania decyzji argumentacja Spółki, że zrobi wszystko, aby kwota zaległości podatkowej, po zweryfikowaniu prawidłowości decyzji w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego mogła zostać przez nią spłacona. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że "pozostaje to w kolizji z okolicznościami przedstawionymi w sprzeciwie, a dotyczącymi tak złej sytuacji finansowej, że w ocenie Skarżącej należało wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. W związku z tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 61 § 3 P.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, zaś argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do wrócenia skutki, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.