I GZ 336/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 127/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 10 stycznia 2023 r., nr 9003-2023-000007 w przedmiocie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 127/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił A. P. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 10 stycznia 2023 r., w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolno-środowisko-klimatycznych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że strona skarżąca nie przedstawiła swojej aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżący ograniczył się do ogólnego stwierdzenia o trudnej sytuacji finansowej gospodarstwa, braku możliwości zbycia towaru w cenie adekwatnej do kosztów produkcji, co sprawia, że nie ma możliwości zwrotu środków w wysokości 10 595,91 zł bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Nie przedstawił natomiast żadnych informacji dotyczących stanu jego finansów. Nie przedłożył również jakiejkolwiek dokumentacji, z której wynikałoby, że wykonanie zaskarżonej decyzji i zwrot dofinansowania spowoduje uszczerbek w majątku lub finansach skarżącego, który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot świadczenia. Sąd wskazał, że skarżący posiada produkty rolne o wartości 300 tysięcy złotych, które są "zamrożone", ze względu na trudną sytuację na rynku i nieopłacalność zbycia towaru w cenie niższej od kosztów produkcji. W związku z tym uznano, że przyjęta przez skarżącego strategia biznesowa nie może przemawiać za uznaniem, że skarżący z tych środków nie może korzystać. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości, zarzucając obrazę art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy skarżący w sposób dostateczny wykazał potrzebę udzielenia ochrony tymczasowej, bowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nadto Sąd nie wziął pod uwagę z urzędu trudnej sytuacji finansowej jaka obecnie panuje w rolnictwie w zakresie trudności ze sprzedażą płodów rolnych (w tym zboża i kukurydzy) oraz przedsięwziętych przez rząd środków ochrony producentów rolnych, co świadczy niewątpliwie o patowej sytuacji producentów rolnych, do której grupy zalicza się skarżący. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wydanie postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia wniosku, o którym mowa powyżej, o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi, więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z 26 września 2013 r., II FZ 718/13). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" – wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez stronę skarżącą na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Tymczasem złożony ze skargą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawiera twierdzenia strony skarżącej, że z uwagi na trudną sytuację w gospodarstwie rolnym, nie jest w stanie dokonać zwrotu środków bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z akt sprawy, wskazywana przez skarżącego trudna sytuacja finansowa nie jest poparta żadnymi dokumentami, tak aby sąd mógł dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku. Wskazywana przez skarżącego trudna sytuacja w gospodarstwie rolnym w tej sytuacji, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. Należy podkreślić, że skarżący posiada w postaci produktów rolnych środki o wartości 300 tysięcy złotych. To znaczna kwota. Natomiast, jak już słusznie zaakcentował Sąd pierwszej instancji, jest to wyraz strategii biznesowej. I nie powinno to mieć związku z koniecznością udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej, bowiem wartość tych środków jest znaczna. W związku z powyższym, zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, że brak wskazania przez skarżącego argumentów, uniemożliwił jego rozpoznanie pod kątem wystąpienia przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej. Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.