I FZ 218/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 29 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 252/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z dnia 29 grudnia 2023 r., nr 368000-COP[1].4103.86.23 w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 17 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 252/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił D. M. (dalej: skarżący, strona) wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 29 grudnia 2023 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2013 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący wystąpienie pierwszej z wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wiąże z faktem określenia w zaskarżonej decyzji wysokich kwot zobowiązań podatkowych, których egzekucja może doprowadzić do upadłości jego działalności. Z kolei wystąpienie drugiej przesłanki skarżący wiąże z tym, że ewentualne uwzględnienie jego skargi i uchybienie zakwestionowanej decyzji przez sąd administracyjny nie przywróci jego działalności do stanu pierwotnego. Ponadto skarżący zwrócił uwagę na bardzo skomplikowany charakter przedmiotowej sprawy W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że brak jest możliwości oceny, jak dotkliwe będzie dla skarżącego wykonanie decyzji, a skoro skarżący oczekuje od sądu wstrzymania wykonania decyzji, to powinien wniosek należcie udokumentować. Zdaniem sądu nie są bowiem wystarczające gołosłowne stwierdzenia skarżącego, by uzyskać satysfakcjonujące dla niego rozstrzygnięcie. Dlatego też, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył je w całości i wniósł o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a. Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a.), co nie wpływa jednakże na to, że przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez wnioskodawcę okoliczności określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. W rozpoznanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z sądem pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż zastosowanie, w stosunku do niego, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania skarżącemu tego rodzaju ochrony. Sama w sobie wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie może stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, nie ulega bowiem wątpliwości, że skutki egzekucji danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości, ale również od wartości majątku, z którego egzekucja może być dokonywana. Dla dokonania miarodajnej oceny twierdzeń wniosku o możliwej upadłości działalności skarżącego, konieczne było przedstawienie sądowi pierwszej instancji informacji i dokumentów, które w sposób wiarygodny potwierdzałyby niebezpieczeństwo wystąpienia - wskutek wykonania decyzji - takich skutków. Należy równocześnie podkreślić, na co zwracał uwagę sąd pierwszej instancji, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Rację ma sąd pierwszej instancji, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, ani dokumentacji, która uprawdopodobniłaby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego wygrania przez skarżącego sporu z organami podatkowymi uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem i zażaleniem również nie dała uzasadnionych podstaw do jego uwzględnienia. Oceny tej nie zmieniają dołączone do akt niniejszej sprawy, akta dotyczące wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w których znajdują się lakoniczne informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.