II SA/Lu 871/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 24 lipca 2023 r., znak: SKO.4005.DW/645/23 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy U.-M. z dnia 17 marca 2023 r., znak: OPS/DW/1254-1/2022/2023. UZASADNIENIE M. K. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 24 lipca 2023 r. w przedmiocie dodatku węglowego. Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 4 listopada 2022 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy U.-M. o wypłatę dodatku węglowego. Decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. Wójt Gminy U.-M. odmówił stronie przyznania dodatku węglowego stwierdzając, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania złożonej w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) przed 11 sierpnia 2022 r. jako paliwo, jakie stosuje skarżący do ogrzewania gospodarstwa domowego wymienił drewno kawałkowe. Organ wskazał także, że skarżący wprawdzie skorygował tę deklarację 26 sierpnia 2022 r. dodając, że używa również węgla i paliw węglopochodnych, ale mimo to nie jest on uprawniony do dodatku węglowego, ponieważ skorygowana deklaracja została złożona po 11 sierpnia 2022 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 17 lutego 2023 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że biorąc pod uwagę treść deklaracji złożonej do bazy CEEB w dniu 27 stycznia 2022 r., następnie korekty deklaracji złożonej w dniu 26 sierpnia 2022 r. oraz treść wniosku o dodatek węglowy organ I instancji nie poczynił dostatecznych ustaleń w ramach postępowania wyjaśniającego. Kolegium wskazało, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełni materiał dowodowy pod kątem ustalenia jakiego rodzaju źródła ciepła skarżący ma zainstalowane i jakiego rodzaju paliwa stosuje, a w konsekwencji – który z trzech równorzędnych dowodowo, z racji opatrzenia klauzulą odpowiedzialności, środków dowodowych zasługuje na moc dowodową i dlaczego, a któremu i dlaczego należy odmówić mocy dowodowej. W toku ponownie prowadzonego postępowania w dniu 14 marca 2023 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy w nieruchomości wskazanej we wniosku o dodatek węglowy, w trakcie którego pracownik organu I instancji ustalił, że głównym źródłem ogrzewania jest piec c.o. zasilany węglem kamiennym oraz w mniejszych ilościach drewnem. Ze wskazanej czynności została sporządzona notatka służbowa (k. 17-18 akt adm.). Decyzją z dnia 17 marca 2023 r. Wójt Gminy U.-M. ponownie odmówił stronie przyznania dodatku węglowego uznając, że głównym źródłem ciepła i spalania używanym w domu wnioskodawcy jest drewno kawałkowe, co wskazał w pierwszej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej do CEEB. Wójt wskazując na treść art. 2 ust.1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm. – dalej jako "u.d.w.") wyjaśnił, że przepis ten zawiera konkretną datę wskazującą do kiedy wpis do CEEB należało wnieść i jest to data 11 sierpnia 2022 r. Skarżący złożył dwie deklaracje dotyczące źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w pierwszej z dnia 27 stycznia 2022 r. określił, że głównym źródłem ciepła eksploatowanym w budynku mieszkalnym pod danym adresem jest kocioł na paliwo stałe zasilany jedynie drewnem kawałkowym oraz w drugiej z dnia 26 sierpnia 2022 r., w której określił, iż dom ogrzewany jest kotłem na paliwo stałe zasilanym węglem i paliwami węglopochodnymi. Obie deklaracje zostały złożone pod odpowiedzialnością karną i obie wskazują co innego. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca poinformował, że ma piec na węgiel i drewno, ale do opalania używa głównie węgla, co stwierdzili pracownicy GOPS-u podczas wizyty w jego domu. Ponownie podniósł, że z uwagi na słaby wzrok (małe kratki w deklaracji) oraz niezrozumienie pytań o źródła ciepła omyłkowo zamieścił znak "x" tylko przy słowie drewno, którym tylko rozpala piec. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 24 lipca 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy wskazał, że zasadniczo dodatek węglowy przysługuje temu gospodarstwu domowego, które - mając dom wyposażony w kocioł na paliwa - jako paliwa używa węgla kamiennego albo brykietu lub pelletu, w których zawartość węgla kamiennego jest nie mniejsza niż 85%. Gospodarstwa domowe, których domy są wyposażone w kotły na paliwo stałe, ale używającego innego paliwa niż wymienione, mogą korzystać z innego rodzaju dodatków rekompensujących wydatek poniesiony na ich zakup. Kolegium wyjaśniło, że podstawowym źródłem informacji o rodzaju paliwa używanego przez gospodarstwo domowe była /i nadal jest/ deklaracja CEEB. Jest to podstawowe źródło informacji o rodzaju używanego paliwa, a jeśli deklaracja CEEB była złożona w pierwotnym terminie przewidzianym przepisami ustawy "o CEEB", czyli do dnia 30 czerwca 2022 r. albo w pierwszym terminie przewidzianym w ustawie, to jest to, zdaniem Kolegium, najbardziej obiektywne źródło informacji o paliwie będącym głównym paliwem używanym przez gospodarstwo domowe. Informacje składane po wejściu w życie ustawy o dodatku węglowym /i dodatkach pokrewnych/, a więc informacje zawierane w później składanych deklaracjach CEEB, czy też informacje we wnioskach o dodatek węglowy (bądź dodatek pokrewny) nie zawierają już tego ładunku obiektywizmu i spontaniczności wypowiedzi, bowiem nakłada się na nie wzgląd na korzyść, jaką można uzyskać w postaci konkretnej kwoty pieniężnej. Mimo więc, że zarówno deklaracja CEEB jak i wniosek o dodatek węglowy składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń, to w sytuacji wzajemnych sprzeczności tych dwóch środków dowodowych Kolegium przyznało moc dowodową deklaracji CEEB złożonej w pierwszym terminie (w niniejszej sprawie w dniu 27 stycznia 2022 r.) jako źródłu obiektywnemu gdyż nienacechowanemu spodziewaną potencjalną korzyścią. Organ odwoławczy stwierdził, że konfrontując omawiane środki dowodowe nie może ujść z pola widzenia argumentacja towarzysząca tłumaczeniu rozbieżności w ich treści. W tym konkretnym przypadku skarżący tłumaczył się błędem w poprawnym wypełnieniu deklaracji (takie też argumenty podnosił w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 20 grudnia 2022r.). W ocenie Kolegium takie tłumaczenie jest nieprzekonujące. Z analizy deklaracji CEEB jednoznacznie wynika, że wnioskodawca oświadczył, że w kotle na paliwo stałe, jaki ma zainstalowany w domu używa tylko jednego rodzaju paliwa - drewna kawałkowego. Taki stan rzeczy, zdaniem Kolegium, stanowi podstawę do odmowy mocy dowodowej późniejszemu twierdzeniu skarżącego zawartemu w deklaracji CEEB datowanej na 26 sierpnia 2022r. Analizując materiał dowodowy zebrany w ponownym postępowaniu Kolegium uznało, że oględziny - wywiad środowiskowy, przeprowadzony w dniu 14 marca 2023r., potwierdzają stan rzeczy zadeklarowany w bazie CEEB i pozwalają na odmówienie mocy dowodowej oświadczeniu zawartemu we wniosku o dodatek węglowy. W poprzednim odwołaniu (z dnia 30 grudnia 2022 r. data wpływu do organu I instancji) - skarżący podał, że faktycznie pali drzewem + węglem. Podczas wywiadu organ I instancji stwierdził, że w piecu c.o. w domu skarżącego pali się zarówno węglem jak drewnem (w mniejszych ilościach). Organ odwoławczy nie zakwestionował, że skarżący opala dom różnymi paliwami, uznało jednak, że jeżeli wpisał w deklaracji CEEB jako paliwo, którego używa, drewno kawałkowe to późniejsza jej zmiana nie zniweczyła pierwotnych jego oświadczeń. Tym samym, zdaniem Kolegium uprawniony jest wniosek, że głównym paliwem stosowanym przez skarżącego jest drewno kawałkowe. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją podnosząc, że w pierwszej deklaracji zakreślił kratkę, że pali tylko drzewem przez niewiedzę i słaby wzrok. Podkreślił, że pracownik gminy sprawdził piec oraz rodzaj opału. Wbrew stanowisku organów skarżący stwierdził, że dodatek węglowy przysługuje mu. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Podstawą odmowy przyznania tego dodatku było uznanie, że korekta deklaracji w zakresie zmiany rodzaju stosowanego paliwa dokonana przez skarżącego po dniu 11 sierpnia 2022 r. nie może zostać uwzględniona przy rozpatrywaniu wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Organy obu instancji uznały, że w pierwszej deklaracji CEEB skarżący podał jako paliwo używane drewno kawałkowe i ta deklaracja stanowi obiektywne źródło obrazujące faktycznie używane przez stronę paliwo do ogrzewania domu. Materialnoprawną podstawę wskazanych decyzji stanowią przepisy ustawy o dodatku węglowym. Stosownie do art. 2 ust 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Wyjaśnić także należy, że warunkiem koniecznym otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. W przedmiotowej sprawie skarżący w pierwotnie złożonej deklaracji z 25 stycznia 2022 r. (data wpływu do organu 27 stycznia 2022 r.) zadeklarował jako źródło ciepła – kocioł na paliwo stałe, ogrzewane drewnem kawałkowym. W dniu 26 sierpnia 2022 r. złożył korektę deklaracji, w której wskazał, że kocioł na paliwo stałe ogrzewane jest węglem i paliami węglopochodnymi. Ponadto w wyniku decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 17 lutego 2023 r. przeprowadzono w dniu 14 marca 2023 r. wywiad środowiskowy. W trakcie wywiadu pracownik organu I instancji stwierdził, że: "(...) Głównym źródłem jest piec c.o. zasilany węglem oraz w mniejszych ilościach drewnem". Zdaniem Sądu zgromadzony materiał dowodowy dowodzi, że skarżący stosuje węgiel do zadeklarowanego kotła, a korekta deklaracji odzwierciedlała stan rzeczywisty. Jednak organy obu instancji oparły się na pierwszej złożonej przez skarżącego deklaracji, na podstawie której dane zostały wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków i uznały, że jeżeli wymieniony w art. 2 ust. 3 u.d.w. rodzaj paliwa nie został ujawniony w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. Nie ulega wątpliwości, że w związku ze złożoną przez skarżącego korektą deklaracji, zaistniały wątpliwości co do faktycznego paliwa, jakim ogrzewane jest jego gospodarstwo domowe, i właśnie ta okoliczność stanowiła podstawę decyzji Kolegium z 17 lutego 2023 r., którą to decyzją uchylono decyzję Wójta Gminy U.-M. z dnia 20 grudnia 2022 r. odmawiającą skarżącemu przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. Kolegium uznało za zasadne ustalenie rodzaju źródła ciepła w gospodarstwie skarżącego oraz rodzaju paliwa stosowanego przez niego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania, z urzędu jak i na wniosek, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie powstałe wątpliwości i niejasności zostały wyjaśnione w trakcie ww. wywiadu środowiskowego. W przedmiotowej sprawie, skarżący dokonał korekty deklaracji CEEB, w której wskazał na węgiel jako rodzaj stosowanego paliwa stałego. Prawidłowość ww. korekty została potwierdzona w trakcie wywiadu środowiskowego potwierdzającego użycie paliwa, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.d.w. Mimo to organy uznały, że wiążąca jest pierwotna deklaracja złożona przed 11 sierpnia 2022r. Jednak to stanowisko organów nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Skoro w aktach sprawy znajdują się ustalenia, z których wynika, że skarżący w domu ma zainstalowane źródło ciepła w postaci kotła na paliwo stałe, a zużywanym paliwem jest węgiel to oznacza to, że w braku innych przeszkód był on uprawniony do uzyskania dodatku węglowego. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko Sądu zawarte w przedmiotowym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.