II OZ 636/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 891/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 października 2022 r. znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 891/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu K.K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że wyrokiem z 27 kwietnia 2023 r. oddalił skargę K. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 25 października 2022 r., znak: [...]. Skarżący, prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy, po której zamknięciu zapadł ten wyrok, na rozprawie się nie stawił. W piśmie procesowym z 18 kwietnia 2023 r. zawnioskował o odroczenie tej rozprawy z uwagi na jego służbowy pobyt za granicą, planowany od dawna. Na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2023 r. Sąd odmówił uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy, uznając, że planowany służbowy pobyt skarżącego za granicą nie stanowi ważnej przyczyny, o której mowa w powołanym przepisie. W dniu 29 czerwca 2023 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, podnosząc, że o wyroku dowiedział się w dniu 29 czerwca 2023 r. od organu pierwszej instancji, zaś Sąd mu odpisu tego wyroku nie doręczył. Ponadto nie otrzymał odpowiedzi na wniosek o odroczenie rozprawy. Wskazał, że w dniach 22-30 kwietnia 2023 r. oraz 1-8 maja 2023 r. przebywał za granicą, więc nie miał szansy stawienia się na rozprawie ani złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżący dołączył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Uzasadniając odmowę uwzględnienia przedmiotowego wniosku Sąd stwierdził, że przyjmuje za wiarygodne twierdzenie skarżącego, że o wyroku z 27 kwietnia 2023 r. dowiedział się 29 czerwca 2023 r., w związku z czym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku należy uznać za złożony z zachowaniem terminu. Następnie wskazał, że w jego ocenie powołana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminowi nie może być uznana za dostateczne uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy wykonywaniu czynności związanych z postępowaniem sądowym. Tymczasem przebywanie za granicą nie stanowi przeszkody nie do przezwyciężenia dla dokonania czynności procesowej, jaką jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, by dołożył wszelkich starań w celu przezwyciężenia tej przeszkody. Zdaniem Sądu skarżący w prosty sposób mógłby uwolnić się od negatywnych konsekwencji przebywania za granicą poprzez ustanowienie pełnomocnika do doręczeń czy pełnomocnika do reprezentowania przed sądami administracyjnymi na okres swojej nieobecności. W niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że skarżący działał z najwyższą starannością, a pomimo to dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe. Nie dowiódł, że powodem uchybienia terminowi była niezależna od niego, trudna do przezwyciężenia przeszkoda. Sąd podkreślił, że w zawiadomieniu o terminie rozprawy doręczonym skarżącemu 17 kwietnia 2023 r. oznaczył imię, nazwisko, adres zawiadamianego, sąd, miejsce (salę), czas (datę i godzinę) posiedzenia, przedmiot sprawy, skutki niestawiennictwa i wyraźnie wskazał, że celem posiedzenia była rozprawa. Zawiadomienie zawierało zatem wszystkie wymagane prawem elementy a także informację, że obecność skarżącego na rozprawie nie jest obowiązkowa oraz pouczenie o treści art. 141 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Skarżącemu umożliwiono zatem uczestnictwo w rozprawie, na której został ogłoszony wyrok. Wprawdzie skarżący zażądał odroczenia rozprawy, jednak jako powód wskazał planowany od dawna pobyt służbowy za granicą, co z oczywistych przyczyn nie mogło być uznane przez Sąd za ważną przyczynę odroczenia rozprawy. Odroczenie posiedzenia może nastąpić na wniosek strony lub stron. Jednakże nawet zgodny wniosek stron o odroczenie posiedzenia nie jest dla sądu wiążący. Wydając postanowienie o odroczeniu posiedzenia, sąd musi uznać, że zaistniała ku temu ważna przyczyna. Ważne przyczyny odroczenia posiedzenia to sytuacje, których nieuwzględnienie prowadziłoby do naruszenia zasadniczych założeń postępowania, a w konsekwencji do takich uchybień procesowych, które mogłyby następnie stanowić podstawy zaskarżenia orzeczenia. Ważnej przyczyny nie stanowi natomiast pobyt służbowy za granicą, tym bardziej, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tej okoliczności. O odroczeniu posiedzenia rozstrzyga sąd w formie postanowienia, które wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, ponieważ nie przysługuje na nie zażalenie. Sąd nie miał zatem obowiązku przesyłać skarżącemu z urzędu postanowienia o odmowie odroczenia rozprawy. Sąd nie miał również obowiązku przesyłać skarżącemu odpis wyroku oddalającego skargę. Skarżący mógł zasięgnąć informacji, telefonując do Sądu w godzinach urzędowania z pytaniem, czy Sąd wydał wyrok w sprawie lI SA/Lu 891/23, a jeśli tak, to jakiej treści - czego zaniechał. Nieobecność na rozprawie spowodowana pobytem za granicą nie może być zdaniem Sądu uznana za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Istotne jest bowiem to, że skarżący mógł ustanowić pełnomocnika do reprezentowania go w sprawie, albo pełnomocnika do doręczeń, albo dowiedzieć się telefonicznie w sekretariacie Sądu, czy wyrok zapadł i jaka była jego treść, a następnie w terminie złożyć wniosek o doręczenie mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, np. nadając go na poczcie. Skarżący został prawidłowo pouczony o skutkach niestawiennictwa na rozprawie oraz o treści art. 141 § 2 p.p.s.a., wobec czego niezłożenie przez niego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie z powodu pobytu za granicą nie znajduje uzasadnionych podstaw. Skarżący wiedział o obowiązku złożenia wniosku o uzasadnienie w przypadku oddalenia skargi, podobnie jak miał możliwość uzyskania wiedzy o oddaleniu skargi wyrokiem zapadłym w dniu 27 kwietnia 2023 r. Zażaleniem K.K. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu skutkujące wobec skarżącego ograniczeniem realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę postępowania zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, po zbadaniu zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz w granicach okoliczności faktycznych w jakich orzekał Sąd pierwszej instancji, stwierdza, że postanowienie to nie narusza prawa. W sprawie nie jest sporne spełnienie przez skarżącego warunków formalnych wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Istotę sporu stanowi natomiast kwestia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji. Skarżący brak swojej winy w uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności procesowej upatruje w tym, że od dnia 22 kwietnia do 8 maja 2023 r. przebywał poza granicami kraju – w Skandynawii i Francji. Odnosząc się do tak uzasadnionego wniosku należy w pierwszej kolejności wskazać, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 kwietnia 2023 r. W zawiadomieniu został on pouczony o terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o skutkach niezłożenia takiego wniosku w terminie. W pouczeniu tym zawarto również informację, że oddanie pisma w placówce Poczty Polskiej SA albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym, jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Ponadto z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu nie wynika, aby przywoływany przez niego wyjazd poza granice kraju był wyjazdem nagłym - wręcz przeciwnie, z uzasadnienia wniosku o przywrócenie wprost wynika, że wyjazd skarżącego był wcześniej planowany. Sam zaś fakt wyjazdu za granicę nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej i to tym bardziej w sytuacji, w której skarżący przedmiotowy wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku mógł skutecznie nadać w miejscu, w którym obecnie przebywał. Przy dochowaniu zatem minimum staranności mógł on podjąć stosowne czynności aby przedmiotowy wniosek złożyć w terminie. Podkreślenia wymaga przy tym, że skarżący na podstawie informacji zawartych w zawiadomieniu o wyznaczeniu rozprawy był w stanie ustalić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Strona należycie dbająca o swoje interesy winna niezwłocznie podjąć działania niezbędne do ustalenia czy w związku ze złożeniem wniosku o odroczenie rozprawy wniosek ten został uwzględniony oraz czy w sprawie został wydany wyrok po to, aby móc dotrzymać wymaganych terminów procesowych. Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący dopuścił się niedbalstwa, które jest postacią winy wykluczającą możliwość przywrócenia uchybionego terminu procesowego. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że złożony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Należy również zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie w wyniku oddalenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu nie doszło do pozbawienia strony skarżącej prawa do sądu gwarantowanego art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Nieprzywrócenie stronie terminu do dokonania czynności procesowej, przy zastosowaniu przez Sąd w prawidłowy sposób art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a., nie może stanowić naruszenia wynikającego z ww. przepisu prawa strony do sądu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.